พิธีกรรมไหว้เจดีย์และผูกข้อมือของกะเหรี่ยงโผล่ว: การดำรงอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์และการต่อรองท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม กรณีศึกษาพิธีกรรมของชุมชนกะเหรี่ยงในจังหวัดสุพรรณบุรี อุทัยธานีและนครสวรรค์
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความชิ้นนี้เป็นผลงานที่มาจากงานวิจัยเรื่องพลวัตชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยงภาคตะวันตกของไทย ระยะที่ 1พื้นที่ศึกษา จังหวัดสุพรรณบุรี อุทัยธานี และนครสวรรค์ ที่ได้รับทุนสนับสนุนจากศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร(องค์กรมหาชน) ชุมชนกะเหรี่ยงทั้งสามจังหวัดที่เกี่ยวข้องกับลัทธิพิธีความเชื่อทางศาสนามีความเหมือนกันภายใต้การผสมผสานระหว่างความเชื่อดั้งเดิม อิทธิพลของพุทธศาสนา รวมทั้งการใช้ความเชื่อดังกล่าวเป็นเครื่องมือในการแสดงอัตลักษณ์ตัวตนของชาวกะเหรี่ยงท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรมในจังหวัดสุพรรณบุรี ที่เป็นศูนย์กลางของลัทธิเจ้าวัดดั้งเดิม การสูญหายไปของลัทธิเจ้าวัดและการรื้อฟื้นลัทธิเจ้าวัดที่ปรับตัวกับนโยบายการพัฒนาและการท่องเที่ยวรวมทั้งการต่อสู้เรื่องสิทธิในที่ดิน ป่าไม้ เช่นเดียวกับจังหวัดอุทัยธานีที่ชุมนกะเหรี่ยงยังนับถือลัทธิเจ้าวัดอย่างเหนียวแน่นยาวนานและถือเป็นสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมที่ถูกนำมาใช้เชื่อมโยงความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติ ในขณะที่กะเหรี่ยงนอกในจังหวัดนครสวรรค์ที่เป็นแรงงานข้ามชาติ ได้นำเอาความเชื่อดั้งเดิมในดินแดนต้นทางมาผนวกกับความเชื่อทางพุทธศาสนาเกิดเป็นประเพณีผูกข้อมือและใช้พื้นที่ในวัดไทยในการประกาศถึงอัตลักษณ์ตัวตนของรัฐกะเหรี่ยง ซึ่งทั้งสามพื้นที่ได้แสดงให้เห็นการธำรงอัตลักษณ์ทางชาติพันธุ์ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
ลิขสิทธิ์@ของวารสารมานุษยวิทยา
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน), กรุงเทพฯ, ประเทศไทย
ข้อมูลเพิ่มเติม:
https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
เอกสารอ้างอิง
ขวัญชีวัน บัวแดง. 2549. กะเหรี่ยง: หลายหลายชีวิตจากขุนเขาสู่เมือง. เชียงใหม่: ศูนย์ศึกษาชาติพันธุ์และการพัฒนา สถาบันวิจัยสังคม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ฉวีวรรณ ประจวบเหมาะ. 2547. “ทบทวนแนวทางการศึกษาชาติพันธุ์ข้ามยุคสมัยกับการศึกษาในสังคมไทย”. ใน ว่าด้วยแนวทางการศึกษาชาติพันธุ์. กรุงเทพฯ: ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน).
ฉวีวรรณ ประจวบเหมาะ. 2551. “การจำแนกกลุ่มชาติพันธุ์: ปัญหาและข้อเสนอแนะ”. ใน ชาตินิยมกับพหุ วัฒนธรรม : การประชุมวิชาการ วันที่ 22-23 ธันวาคม 2551 ณ ศูนย์ประชุมนานาชาติ โรงแรมดิเอ็ม เพรส เชียงใหม่. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ศูนย์ภูมิภาคด้านสังคมศาสตร์และการพัฒนาอย่าง ยั่งยืน
ชาร์ลส์ เอฟ คายส์. 2541. “การเมืองเรื่องชาติพันธุ์ในประเทศไทย (Politics of Ethnicity)”, เอเชียปริทัศน์, 19(2): 25-50.2.
ณรงค์ อาจสมิติ. 2555. “รัฐชาติ ชาติพันธุ์ และอัตลักษณ์ไทดำ”, วารสารสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา, 31(2):53 - 77.
ทวิช จตุวรพิทักษ์. 2538 . เสียงจากคนชายขอบ: ศักดิ์ศรีความเป็นคนของชาวลีซอ. เชียงใหม่: เครือข่ายชาติพันธุ์ศึกษา คณะสังคมศาสตร์, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
นิวัฒน์ ฉิมพาลี. 2545. รายงานการวิจัย ผลกระทบของการพัฒนาเศรษฐกิจ – สังคมต่อสภาพแวดล้อมและชาติพันธุ์ในภูมิภาคตะวันตก. กรุงเทพฯ: ภาควิชามานุษยวิทยา คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ประสิทธิ์ ลีปรีชา. 2557. “กระบวนทัศน์การศึกษาชาติพันธุ์สัมพันธ์”, วารสารลุ่มน้ำโขง, 10(3): 219 – 242.
ปิ่นแก้ว เหลืองอร่ามศรี. 2539. ภูมิปัญญานิเวศวิทยาพื้นเมือง ศึกษากรณีชุมชนกะเหรี่ยงป่าทุ่งใหญ่ นเรศวร. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์โลกดุลยภาพ.
พยงค์ ศรีทอง. 2537. “คนโผล่ว กะเหรี่ยงเมืองสุพรรณ”, ศิลปวัฒนธรรม, 15(4): 100-111.
พัฒน์ระพี ขันธกาญจน์. 2526. “มาโบงเคิงสะล่อง กตัญญูต่อแผ่นดินของชาวกะเหรี่ยงโปว์ที่บ้านตะเพินคี่”, สารคดี, 9(105): 148-159.
ฟร้อนท์ เปรมพันธ์และคณะ. 2560. ภูมิปัญญากะเหรี่ยงกาญจนบุรี. กาญจนบุรี: สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี. เข้าถึงจากculture.kru.ac.th/th/wp-content/uploads/2018/01/karang.pdf
สมอง สุขยืน 2536. “ชาวเขาเผ่ากะเหรี่ยง จังหวัดอุทัยธานี”, ข่าวสารสถาบันวิจัยชาวเขา, 17(1): 46-48.
สุทิน สนองผัน. 2545. การศึกษาเปรียบเทียบสภาพการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมในชุมชนกะเหรี่ยงในเขตชายแดนไทยและพม่า ระหว่าง พ.ศ. 2490 – 2543. ราชบุรี: สถาบันราชภัฎจอมบึง
อมรา พงศาพิชญ์. 2531. เอกสารการสอนชุดวิชา 80207 ปัญหาการเมืองส่วนภูมิภาคและชนกลุ่มน้อย. พิมพ์ครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช.
อานันท์ กาญจนพันธุ์. 2555. เจ้าที่และผีปู่ย่า พลวัตของความรู้ชาวบ้าน อำนาจและตัวตนของคนท้องถิ่น. เชียงใหม่: ภาควิชาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา คณะสังคมศาสตร์
Barth, F. 1969. Ethnic Groups and Boundaries: The Social Organization of Cultural Difference. Boston: Little, Brown and Company.
Bloch, M. 1973. “Symbol, Song and Dance, and Features of Articulation”, European Journal of Sociology, 15: 55-81.
Cohen, A. 1974. Urban Ethnicity. London: Tavistock Publication.
Eriksen, T.H. 1991. “The cultural contexts of ethnic differences”, Man, New Series, 26: 127–144.
Hayami Yoko. 1993. “To be Karen and to be cool: community, morality and identity among Sgaw Karen in northern Thailand”, Cahiers des Sciences Humaines, 29: 747-762 .
Keyes, C. F. 1966. “Ethnic identity and loyalty of villagers in northeastern Thailand”, Asian Survey, 6: 362-369.
Keyes, C. F. 1995. “Who are the Tai? Reflection on the Invention of identity”. In Lola Romanucci-Ross and George DeVos (Eds), Ethnic Identity: Creation, Conflicts and Accommodation. (pp. 136-160). Walnut Creek: Atlanta Mira Press.
Tadaw, S. H. 1962. “The Karens: Their Origin and Early Movements”. The Nation Supplement: Rangoon, July 8. Accessed on 10 September 2018, Retrieved from http://www.sac.or.th/databases/ethnicredb.
นายอังคาร คลองแห้ง, อายุ 51 ปี, บ้านภูเหม็นบน อุทัยธานี. (18 เมษายน 2562). สัมภาษณ์.
นาง ทองศรี คลองแห้ง, อายุ 73 ปี, บ้านคลองแห้ง อุทัยธานี. (19 มกราคม 2562). สัมภาษณ์
เจ้าวัดปองคลี, อายุ 65 ปี, บ้านอีมาดอีทราย อุทัยธานี. (17 เมษายน 2562). สัมภาษณ์.
นายวินัย ศรีฟ้า, อายุ 45 ปี, บ้านอีมาดอีทราย อุทัยธานี. (17 เมษายน 2562). สัมภาษณ์.
เจ้าวัดอ้วนใหญ่ เยปอง, อายุ 65 ปี, บ้านภูเหม็นบน อุทัยธานี. (17 เมษายน 2562). สัมภาษณ์.
เจ้าวัดมองตะลีตะ, อายุ 63 ปี, บ้านภูเหม็นบน อุทัยธานี. (17 เมษายน 2562). สัมภาษณ์.
สัมภาษณ์ พี่ทุ้ย (กะเหรี่ยงนอกนามสมมติ), วัดทองธรรมชาติปากน้ำโพเหนือ นครสวรรค์. (20 มกราคม 2562). สัมภาษณ์.
พี่สาย (กะเหรี่ยงนอก นามสมมติ), วัดทองธรรมชาติปากน้ำโพเหนือ นครสวรรค์. (20 มกราคม 2562). สัมภาษณ์.
พี่กบ (กะเหรี่ยงนอก นามสมมติ), วัดทองธรรมชาติปากน้ำโพเหนือ นครสวรรค์. (20 มกราคม 2562). สัมภาษณ์.
