การดำเนินชีวิตแบบอิคิไกในมุมมองพระพุทธศาสนาเถรวาท

Main Article Content

อุไรวรรณ์ จิระวัฒน์พงศา
พระภาวนาวชิรสุนทร วิ. (กิตติเชษฐ์ เปรมสกุล)
พระมหาขวัญชัย กิตฺติเมธี (เหมประไพ)

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดอิคิไกผ่านมุมมองของพุทธศาสนาเถรวาท โดยมุ่งวิเคราะห์ความสอดคล้องระหว่างเสาหลักทั้งห้าของอิคิไกกับหลักอิทธิบาทสี่ และบูรณาการแนวคิดทั้งสองเพื่อสร้างแนวทางการดำเนินชีวิตที่สมดุลและมีความหมาย ผลการศึกษาพบว่า อิคิไกสามารถอธิบายได้ในสองมิติ ได้แก่ แนวคิดองค์ประกอบสี่ด้านที่ช่วยค้นหาเป้าหมายของชีวิต และแนวคิดเสาหลักห้าประการซึ่งเป็นแนวทางการปฏิบัติเพื่อบรรลุเป้าหมาย ประกอบด้วย 1) การเริ่มต้นเล็กๆ 2) การปลดปล่อยตนเอง 3) ความสอดคล้องและยั่งยืน 4) ความสุขกับสิ่งเล็กๆ 5) การอยู่ตรงนี้ ตอนนี้ โดยบทความนี้เลือกใช้แนวคิดเสาหลักห้าประการเป็นกรอบวิเคราะห์หลัก และเปรียบเทียบกับหลักอิทธิบาทสี่ในพระพุทธศาสนาเถรวาท ได้แก่ ฉันทะ วิริยะ จิตตะ และวิมังสา ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าแนวคิดทั้งสองมีความสอดคล้องกัน โดยฉันทะสัมพันธ์กับการเริ่มต้นเล็กๆ และความสุขกับสิ่งเล็กๆ วิริยะเชื่อมโยงกับการปลดปล่อยตนเอง วิมังสานำไปสู่ความสอดคล้องและยั่งยืน และจิตตะสะท้อนถึงการอยู่ตรงนี้ ตอนนี้ เพื่อเสริมสร้างความเข้าใจให้เป็นรูปธรรม บทความได้นำเสนอกรณีศึกษาของโอโนะ จิโร่ พ่อครัวซูชิระดับตำนานชาวญี่ปุ่นวัย 99 ปี ผู้ที่แสดงให้เห็นถึงการประยุกต์ใช้ เสาหลักของอิคิไกและอิทธิบาทสี่ในการดำเนินชีวิตและการทำงาน การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการแนวคิดทั้งสองก่อให้เกิดองค์ความรู้ที่เชื่อมโยงปรัชญาญี่ปุ่นและหลักพุทธธรรม และเป็นแนวทางการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างมีจุดมุ่งหมายด้วยความสุขและสมดุลในสังคมร่วมสมัย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
จิระวัฒน์พงศา อ., เปรมสกุล พ. ว. (กิตติเชษฐ์), & กิตฺติเมธี (เหมประไพ) พ. . (2025). การดำเนินชีวิตแบบอิคิไกในมุมมองพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(3), 1–15. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/281990
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

นิ้วกลม สราวุธ เฮ้งสวัสดิ์. (2023). อิคิไก เหตุผลของการมีชีวิต. พื้นที่ชีวิต Thai PBS. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://youtu.be/k-kMh8EXO30?si=aROTSnruqJu0FJjP

โปรแกรมพระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สืบค้น 20 พฤษภาคม 2568 จาก https://84000.org/tipitaka/read/m_siri.php?B=35&siri=34#refer

พุทธทาสภิกขุ. (2537). การทำงานที่เป็นสุข. กรุงเทพฯ: ธรรมสภา.

พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราช

วิทยาลัย

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุง และขยายความ. (พิมพ์ครั้ง ที่ 11). กรุงเทพฯ: บริษัท สหธรรมิก จำกัด

มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. (2563). ใครบ้างที่จะอยู่รอด? ในยุค DISRUPTION 2020 ตลาดแรงงานและ การศึกษา. สืบค้น 18 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://tu.ac.th/ thammasat-tbs -talk-

technology-disruption-2020

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2530). การเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงานตามแนวทางอิทธิบาท 4. นครปฐม: วัดญาณเวศกวัน.

García, H., & Miralles, F. (2017). Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life. London: Penguin.

Gelb, D. (2011). Jiro Dreams of Sushi. สืบค้น 11 มีนาคม 2568 จาก https://youtu.be/u5oOiu RtrTU?si=rAsdlGMfFNB8HHA1

Guinness World Records. (2019). Oldest head chef of a three Michelin star restaurant. Jiro Ono. สืบค้น 19 มีนาคม 2568 จาก https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/oldest-michelin-three-star-chef

Kapook. (2559). Slow life คืออะไร เทรนด์ชีวิตนี้ทำไมฮิตจัง. สืบค้น 18 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://health.kapook.com/view121714.html

Marketeer. (2023). สืบค้น 20 พฤษภาคม 2568 จาก https://marketeeronline.co/archives/335508

Mogi, K. (2017). The Little Book of Ikigai: The Essential Japanese Way to Finding Your Purpose in Life. N.P.: FisicalBook.

Redzepi. (2015). Jiro Ono and René Redzepi Have a Cup of Tea. สืบค้น 14 มีนาคม 2568 จาก https://youtu.be/LOba0KPnfRA?si=wq2g6RkhbShhQ7rz

The Matter.co. (2021). ลาออกจากที่ที่ทำให้ชีวิตมีปัญหา รวมเหตุผลที่ทำให้เกิด “The Great Resignation”. สืบค้น 16 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://thematter.co/quick-bite/the-great-resignation-is-coming/156273

Time. (2014). Barack Obama Just Ate The Best Sushi In The World. สืบค้น 19 มีนาคม 2568 จาก https://time.com/73570/barack-obama-just-ate-the-best-sushi-in- the-world/

Wikipedia. Jiro Ono (chef). สืบค้น 19 มีนาคม 2568 จาก https://en.m.wikipedia.org/wiki/Jiro_Ono_(chef)