พุทธบูรณาการเพื่อการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมของผู้ป่วยมะเร็ง

Main Article Content

พวงบุปผา หนูรัก
ประพันธ์ ศุภษร
สมคิด เศษวงศ์

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาแนวคิด ทฤษฎี ในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยมะเร็งและสภาพการดูแลสุขภาพผู้ป่วยมะเร็งในสังคมไทย 2) ศึกษาหลักพุทธธรรมที่ใช้ในการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวม และ 3) เสนอพุทธบูรณาการในการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมของผู้ป่วยมะเร็ง เป็นการวิจัยเซิงคุณภาพ โดยมีพื้นที่วิจัยในค่ายสุขภาพแพทย์วิถีธรรมสันติอโศก กรุงเทพฯเครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์ จำนวน 1 ชุด กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านพระพุทธศาสนา ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการแพทย์ทางเลือกวิถีธรรมและผู้ป่วยมะเร็ง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการบรรยายเซิงพรรณนา ผลการศึกษาพบว่า 1) การดูแลสุขภาวะของผู้ป่วยมะเร็งในระบบสุขภาพปัจจุบันยังเน้นการรักษาเชิงชีวภาพเป็นหลัก ขาดการดูแลสุขภาพแบบองค์รวม ส่งผลให้ผู้ป่วยต้องเผชิญกับผลข้างเคียงทั้งทางกายและใจ ตลอดจนภาระค่าใช้จ่ายและข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการ 2) การดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมที่บูรณาการหลักโพชฌงค์ 7 อิทธิบาท 4 และหลักคำสอนอื่น ร่วมกับแนวทางแพทย์ทางเลือกวิถีธรรม ซึ่งผลการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าเป็นวิธีการดูแลสุขภาพผู้ป่วยมะเร็งที่มีศักยภาพในการเสริมสร้างสุขภาวะแบบองค์รวมในทุกมิติ อันสอดคล้องกับ แนวทางการแพทย์แบบเน้นผู้ป่วยเป็นศูนย์กลางและยังสอดคล้องกับหลักวิทยาศาสตร์ 3) พุทธบูรณาการในการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมของผู้ป่วยมะเร็ง โดยการนำหลักธรรมมาบูรณาการใช้ร่วมกับวิธิปฏิบัติทางการแพทย์ แบบประหยัด เรียบง่าย หาได้ง่าย พึ่งตนเองได้ ไม่มีโทษ เป็นการปฏิบัติทางด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และปัญญาไปด้วยกัน ทำให้มีประสิทธิภาพสูงในการดูแลสุขภาวะของผู้ป่วยมะเร็งทุกมิติ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
หนูรัก พ., ศุภษร ป., & เศษวงศ์ ส. (2025). พุทธบูรณาการเพื่อการดูแลสุขภาวะแบบองค์รวมของผู้ป่วยมะเร็ง. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 9(3), 31–45. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/287175
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางเวชปฏิบัติการดูแลผู้ป่วยมะเร็ง. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แผนยุทธศาสตร์สถาบันมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2563 – 2565. สืบค้น 20 กันยายน 2567 จาก https://www.nci.go.th/

กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2563).. แผนยุทธศาสตร์สถาบันมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2563 – 2565. สืบค้น 20 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.nci.go.th/

กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก. (2563). แนวทางการส่งเสริมภูมิคุ้มกันด้วยสมุนไพรและอาหารพื้นบ้าน. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

จิรภา วราสวัสดิ์. (2564). การประยุกต์ใช้โพชฌงค์ 7 ในการดูแลสุขภาพจิตผู้ป่วยโรคเรื้อรัง. วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ใจเพชร กล้าจน. (2564). คู่มือหมอวิถีธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 8). ขอนแก่น: พิมพ์ดีการพิมพ์.

ฉันท์รัตนโยธิน พ. (2018). โพชฌงค์ 7 กับพุทธจิตเสริมสุขภาพ. วารสารพุทธจิตวิทยา. 3(1), 29–37.

ทวีศิลป์ วิษณุโยธิน. กรมการแพทย์แผนไทยฯ แนะ เคล็ดลับการดูแลสุขภาพให้ห่างไกลโรคมะเร็งด้วยหลัก “ธรรมานามัย” นนทบุรี: กรมการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก; 2567. สืบค้น 20 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.dtam.moph.go.th/dtam-news/9407/

ประพันธ์ ศุภษร. (2562). อิทธิบาท 4 กับการเสริมสร้างแรงจูงใจในการดูแลสุขภาพของผู้ป่วยเรื้อรัง. วารสารพุทธศาสตร์ปริทรรศน์. 5(2), 55–69.

เพ็ญแข จันทร์ศรี และคณะ. (2562). การศึกษาแนวทางการเยียวยาผู้ป่วยมะเร็งด้วยธรรมะบำบัดและสมุนไพรในค่ายสุขภาพ. วารสารพัฒนาสุขภาพชุมชน. 7(1), 115–132.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539) พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ลักขณา แซ่โซ้ว. (2565). วิเคราะห์ศาสตร์การแพทย์วิถีธรรมของ ดร.ใจเพชร กล้าจน. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณ์ราชวิทยาลัย.

ศศลักษณ์ บุญโรจน์ และ มาลี กาบมาลา. (2562). ปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการแสวงหาสารสนเทศของผู้ป่วยมะเร็งที่รักษาโดยการแพทย์ทางเลือกในประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการเสนอผลงานวิจัยระดับบัณฑิตศึกษาแห่งชาติ ครั้ง 20. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยขอนแก่น.

สถาบันมะเร็งแห่งชาติ. (2567). แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ พ.ศ. 2567–2575. กรุงเทพฯ: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.

สมศักดิ์ ชูศรี. (2561). ภูมิปัญญาสมุนไพรพื้นบ้านกับการสร้างเสริมสุขภาพของชุมชนไทย. วารสารวิจัยทางวัฒนธรรม. 5(2), 77–91.

สุวรรณา ศรีไพโรจน์. (2563). สุขภาพจิตกับการดูแลผู้ป่วยเรื้อรังในระบบสุขภาพ. กรุงเทพฯ: สถาบันพัฒนาสุขภาพจิต.

องค์การอนามัยโลก. (2007). People-Centred Health Care: A Policy Framework. Geneva: World Health Organization.

องค์การอนามัยโลก. (2548). รายงานสถานการณ์สุขภาพโลก พ.ศ. 2548. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.

องค์การอนามัยโลก. (2561). แนวทางการดูแลรักษาผู้ป่วยมะเร็งและการประคับประคอง. สืบค้น 25 กรกฎาคม 2568 จาก www.who.int/

Chavoushi, S. and Ghaderi, E. (2013). Effects of β‑endorphin on the immune system. International Journal of Health Sciences. 7(1), (1-10).

Engel, G. L. (1977). The Need for a New Medical Model: A Challenge for Biomedicine. Science. 196(4286), 129–136.

World Health Organization. (2009). Empowerment and Health Care: Strategies for People-Centred Care. Geneva: WHO Press.

World Health Organization. (2016). Strengthening People-Centred Health Systems in the WHO European Region: Framework for Action on Integrated Health Services Delivery. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe.

World Health Organization. (2025). Cancer Fact Sheet 2022. สืบค้น 30 มิถุนายน 2568จาก https://www.who.int/news-/fact-sheets/detail/cancer