พุทธนวัตกรรมและการยกระดับคุณภาพชีวิตพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนเพื่อขับเคลื่อนยกระดับชุมชนสู่สันติสุขในจังหวัดบึงกาฬ

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาสาเหตุและความต้องการจำเป็นในการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนในจังหวัดบึงกาฬ 2) เพื่อพัฒนานวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรง  3) ข้อเสนอพุทธนวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรง ใช้การวิจัยแบบผสมผสานวิธี  พบว่า 1) สภาพปัญหาการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนซึ่งมีหลายรูปแบบ ได้แก่ การทะเลาะวิวาท การรังแกผู้อื่น การทำร้ายร่างกาย และการกลั่นแกล้งทางสื่อสังคมออนไลน์ สาเหตุสำคัญของปัญหาประกอบด้วยปัจจัยหลายด้าน เช่น ปัจจัยทางด้านครอบครัว พบว่า เด็กและเยาวชนส่วนใหญ่มาจากครอบครัวที่มีปัญหา ไม่ว่าจะเป็นการใช้ความรุนแรงในครอบครัว การขาดความอบอุ่น ผู้ปกครองทำงานไม่มีเวลาดูแลหรือการหย่าร้างของผู้ปกครอง 2) นวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนตามหลักพระพุทธศาสนา พบว่า เพื่อการพัฒนาเด็กและเยาวชนรอบด้านทั้งทางกาย จิตใจ สังคม และปัญญา จะต้องใช้มิติการพัฒนาตนเองเน้นการฝึกสติ สมาธิ และการเรียนรู้หลักธรรม ใช้มิติสร้างสัมพันธภาพที่ดีกับครอบครัว เพื่อนและชุมชนรวมถึงการพัฒนาศักยภาพการมีส่วนร่วมของสังคม การบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้ากับกระบวนการพัฒนาเด็กและเยาวชน ประกอบด้วย 3 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) หลักสูตรการพัฒนาจิตใจและปัญญาตามแนวพุทธ (2) กิจกรรมการฝึกสติและสมาธิเพื่อลดความก้าวร้าว และ (3) สร้างเครือข่ายชุมชน บ้าน วัด โรงเรียน ในการดูแลและส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวกให้กับเด็กและเยาวชน 3) ข้อเสนอพุทธนวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนในชุมชนจังหวัดบึงกาฬจากผลการวิจัยข้อเสนอที่บูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาอันเป็นองค์ความรู้สมัยใหม่ และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อพัฒนาเด็กและเยาวชนอย่างรอบด้านทั้งทางกาย จิตใจ สังคม และปัญญา ข้อเสนอนี้มีจุดเด่นที่การทำงานแบบบูรณาการอย่างเป็นระบบระหว่างครอบครัว โรงเรียน วัด และชุมชน โดยมีวัดเป็นศูนย์กลางในการขับเคลื่อน มีการใช้สื่อและเทคโนโลยีที่ทันสมัยประกอบกับภูมิปัญญาท้องถิ่น และมีระบบการติดตามดูแลอย่างใกล้ชิดและต่อเนื่อง