พุทธนวัตกรรมและการยกระดับคุณภาพชีวิตพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนเพื่อขับเคลื่อนยกระดับชุมชนสู่สันติสุขในจังหวัดบึงกาฬ

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหาสาเหตุและความต้องการจำเป็นในการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็ก และเยาวชน ในจังหวัดบึงกาฬ เพื่อพัฒนานวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนตามหลักพระพุทธศาสนา และข้อเสนอพุทธนวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนในชุมชนจังหวัดบึงกาฬ ใช้การวิจัยแบบผสมผสานวิธี  โดยการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปฏิบัติการ  ในพื้นที่เทศบาลศรีสำราญ อำเภอพรเจริญ จังหวัดบึงกาฬ กลุ่มเป้าหมายผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน ๕๐ รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม จำนวน ๑ ครั้ง ใช้การวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการศึกษา พบว่า

             ๑. สภาพปัญหาการใช้ความรุนแรงของเด็กและเยาวชนมีหลายรูปแบบ ได้แก่ การทะเลาะวิวาท การรังแกผู้อื่น การทำร้ายร่างกาย และการกลั่นแกล้งทางสื่อสังคมออนไลน์ สาเหตุสำคัญมาจากสภาพแวดล้อมครอบครัวที่ขาดความอบอุ่น อิทธิพลของกลุ่มเพื่อน สื่อที่ไม่เหมาะสม และการขาดทักษะการจัดการอารมณ์และความขัดแย้ง

             ๒. นวัตกรรมการแก้ไขพฤติกรรมการใช้ความรุนแรงตามหลักพระพุทธศาสนา ประกอบด้วยรูปแบบการมีส่วนร่วม  การให้การศึกษา การสร้างความตระหนักรู้  การพัฒนาความเมตตากรุณา  และ การเสริมพลัง  ซึ่งบูรณาการหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเข้ากับกระบวนการพัฒนาเด็กและเยาวชน

             ๓. พุทธนวัตกรรมที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วย ๓ องค์ประกอบหลัก ได้แก่  (๑) หลักสูตรการพัฒนาจิตใจและปัญญาตามแนวพุทธ (๒) กิจกรรมการฝึกสติและสมาธิเพื่อลดความก้าวร้าว และ (๓) เครือข่ายชุมชนบวร (บ้าน วัด โรงเรียน) ในการดูแลและส่งเสริมพฤติกรรมเชิงบวก

             การวิจัยนี้สรุปได้ว่า พุทธนวัตกรรมสามารถเป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการลดพฤติกรรมความรุนแรงของเด็กและเยาวชนและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนให้เกิดสันติสุขอย่างยั่งยืน ข้อเสนอแนะคือควรขยายผลการใช้โปรแกรมพุทธนวัตกรรมไปยังพื้นที่อื่นและพัฒนาระบบการติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง