การสร้างความแข็งแกร่งในชีวิตผ่านมุมมองพุทธเยียวยาในมิติเถรวาท
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษาการสร้างความแข็งแกร่งในชีวิตผ่านมุมมองพุทธเยียวยาในมิติเถรวาท โดยเชื่อมโยงแนวคิดด้านจิตวิทยาและหลักธรรมทางพระพุทธศาสนาเพื่อฟื้นฟูภาวะภายในของมนุษย์ให้เข้มแข็งและยั่งยืน ท่ามกลางโลกที่เปราะบางและความทุกข์รอบด้าน แนวคิด Resilience Theory โดย นอร์แมน การมิซี และพัฒนาการจิตสังคมของ อีริค อีริคสัน แสดงให้เห็นว่า ความแข็งแกร่งในชีวิตสามารถพัฒนาได้จากปัจจัยภายนอก เช่น ครอบครัว ชุมชน และระบบการศึกษา ควบคู่กับปัจจัยภายใน เช่น ความหวัง ความศรัทธา และความสามารถในการปรับตัว ขณะเดียวกัน แนวคิดพุทธเยียวยาในมิติเถรวาทเน้นการเปลี่ยนแปลงจาก “ทุกข์” สู่ “ปัญญา” ผ่านการฝึกสติ สมาธิ และปัญญา โดยใช้มรรค 8 ไตรสิกขา และภาวนา 4 เป็นเครื่องมือบ่มเพาะจิตใจอย่างเป็นระบบ จุดเด่นของพุทธเยียวยาคือ การมองทุกข์เป็นครู การเข้าใจไตรลักษณ์ การมีเหตุผลเหนืออารมณ์ และการฝึกภาวนาเพื่อเปลี่ยนโครงสร้างภายใน จึงสามารถสร้างภูมิคุ้มกันทางใจเสมือน “วัคซีนภายใน” ที่ช่วยรับมือกับปัญหาอย่างมีสติ บทความนี้เสนอว่าการบูรณาการพุทธธรรมกับหลักจิตวิทยาสมัยใหม่คือแนวทางเยียวยาและพัฒนาความแข็งแกร่งในชีวิตได้อย่างลึกซึ้ง ครอบคลุม และยั่งยืนทั้งในระดับบุคคลและสังคม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
- ข้อความใดๆ ที่ปรากฎในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ธัชฑล อัตรัง. (2566). การเยียวยาจิต: มุมมองพุทธศาสนาในงานสุขภาพจิต. วารสารชีวิตศึกษา. 1(1), 12–24.
ศูนย์ความแข็งแกร่งในชีวิต โรงเรียนพยาบาลรามาธิบดี (RSON Resilience Center) คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล. (ม.ป.ป.). ความแข็งแกร่งในชีวิต (Resilience). สืบค้น 15 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.rama.mahidol.ac.th/nursing/resiliencecenter/resilience/knowledge/01062023-0903
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (ม.ป.ป.). จากจิตวิทยา สู่จิตภาวนา: ตำแหน่งของข้อปฏิบัติทางจิตใจในระบบพระพุทธศาสนา. สืบค้น 10 กรกฎาคม 2568 จาก https://sound.watnyanaves. net/PA02/P10/PA02P102.mp3
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2564). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 43). สืบค้น 15 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.watnyanaves.net/uploads/File/books /pdf/dictionary_of_buddhism_pra-muan-dhaama.pdf
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2567). จะพัฒนาคนกันได้อย่างไร?. (พิมพ์ครั้งที่ 15). สืบค้น 7 กรกฎาคม 2568 จาก https://www.watnyanaves.net/th/book_detail/116
American Psychological Association. (2025). Clinical Practice Guideline for the Treatment of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) in Adults. Retrieved 1 July 2025 from https://www.apa.org/ptsd-guideline/patients-and-families/cognitive-behavioral.pdf
Cambridge Dictionary. (n.d.). resilience. In Cambridge Dictionary. Retrieved 9 December 2025 from https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/resilience
Garmezy, N. (1991). Resilience in children’s adaptation to negative life events and stressed environments. Pediatric Annals. 20(9), 459–466.
Grotberg, E. H. (n.d.). The International Resilience Project: Promoting resilience in children. Reports Research. Alabama Univ. Retrieved 3 December 2025 from https://files.eric. ed.gov/fulltext/ED383424.pdf
Masten, A. S. (2001). Ordinary magic: Resilience processes in development. American Psychologist. 56(3), 227–238.
McLeod, S. (2025). Erik Erikson’s theory of psychosocial development. Simply Psychology. Retrieved 2 July 2025 from https://www.simplypsychology.org/Erik-Erikson.html
Newman, R. (2002). The road to resilience. Monitor on Psychology. 33(9), 62-68.
Roszak, P. et al. (2025). Religion and Growth in Resilience: Strategies to Counter Cognitive Attacks. Pastoral Psychol. –(-), 1-17. Retrieved 30 July 2025 from https://doi.org/10.100 7/s11089-025-01231-5
Rouder, J. N. & Morey, R. D. (2009). Theoretical Note: The Nature of Psychological Thresholds. Retrieved 8 July 2025 from https://www.researchgate.net/publication/26682729_The_Nature_of_Psychological_Thresholds
United Nations Development Programme. (2022). 2022 Special Report: New threats to human security in the Anthropocene Demanding greater solidarity. Retrieved 1 July 2025 from https://hdr.undp.org/system/files/documents/srhs2022.pdf
Vermani, C. M. (2025). A Deeper Wellness: How to stop existing and start living. Retrieved 15 July 2025 from https://www.psychologytoday.com/us/blog/deeper-wellness
