ศึกษาวิเคราะห์ลักษณะของคนพาลและบัณฑิตในพาลบัณฑิตสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและสาระสำคัญของพาลบัณฑิตสูตร 2) เพื่อศึกษาลักษณะของคนพาลและบัณฑิตตามที่ปรากฏในพาลบัณฑิตสูตร และ 3) เพื่อวิเคราะห์ลักษณะของคนพาลและบัณฑิตจากแนวคำสอนในพาลบัณฑิตสูตร โดยเป็นงานวิจัยเชิงเอกสาร  ที่ผู้วิจัยได้ศึกษาค้นคว้าจากพระไตรปิฎก คัมภีร์อรรถกถา หนังสือ ตลอดจนวิทยานิพนธ์และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า 1) พาลบัณฑิตสูตร มีเนื้อหาหลักว่าด้วยความแตกต่างระหว่างคนพาลกับบัณฑิต โดยเน้นให้เห็นถึงผลของการกระทำทั้งฝ่ายดีและฝ่ายชั่ว คนพาลเป็นผู้ประพฤติผิด จึงต้องประสบกับทุกข์และผลกรรมอันไม่พึงปรารถนา ขณะที่บัณฑิตเป็นผู้ประพฤติชอบ ย่อมได้รับความสุขและผลดี ทั้งในปัจจุบันและอนาคต 2) ลักษณะของคนพาลและบัณฑิตในพระสูตรนี้แตกต่างกันอย่างชัดเจน โดยคนพาลมีลักษณะสำคัญคือ คิดชั่ว พูดชั่ว ทำชั่ว ไม่คำนึงถึงผลแห่งกรรม ประพฤติผิดศีลธรรม และยากแก่การแนะนำให้เปลี่ยนแปลง ในทางตรงกันข้าม บัณฑิตมีลักษณะคือ คิดดี พูดดี ทำดี มีปัญญา เข้าใจหลักธรรม และสามารถนำพาตนเองและผู้อื่นไปสู่ความเจริญได้ 3) พาลบัณฑิตสูตรเน้นการใช้หลักความดีและความชั่วเป็นเกณฑ์ในการประเมินคุณธรรมของบุคคล คนพาลมักมองเพียงผลในระยะสั้น ไม่พิจารณาผลในระยะยาว จึงละเมิดศีลธรรมได้ง่าย ขณะที่บัณฑิตมีความรอบคอบ มีปัญญาพินิจพิจารณาผลแห่งกรรมทั้งในปัจจุบันและอนาคต จึงสามารถดำเนินชีวิตสู่ความสุขที่มั่นคง