การพิจารณาอุปาทานขันธ์ 5 ในอุปาทานปริปวัตตนสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการพิจารณาอุปาทานขันธ์ 5 ในอุปาทานปริปวัตตนสูตร พบว่า การเจริญวิปัสสนากรรมฐานเป็นการพิจารณาอุปาทานขันธ์ 5 เวียนรอบ 4 ครั้ง 1) รู้ชัดขันธ์ 5 คือ รู้ชัดขันธ์ 5 ที่ไม่เที่ยงตามความเป็นจริงว่า ‘ขันธ์ 5 ไม่เที่ยง’ รู้ชัดขันธ์ 5 ที่เป็นทุกข์ตามความเป็นจริงว่า ‘ขันธ์ 5 เป็นทุกข์’ รู้ชัดขันธ์ 5 ที่เป็นอนัตตาตามความเป็นจริงว่า ‘ขันธ์ 5 เป็นอนัตตา’ รู้สภาวะอย่างนี้เป็นการรู้ชัดขันธ์ 5 2) ความเกิดขึ้นแห่งขันธ์ 5 คือ ความเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดในขันธ์ 5 เมื่อเพลิดเพลิน เชยชม ยึดติดขันธ์ 5 ความเพลิดเพลินจึงเกิดขึ้น ความเพลิดเพลินในขันธ์ 5 เป็นอุปาทาน เพราะอุปาทานของภิกษุนั้นเป็นปัจจัย ภพจึงมี เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงมี ความเกิดขึ้นแห่งขันธ์ 5 จึงเกิดขึ้น 3) ความดับแห่งขันธ์ 5 คือ ไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดในขันธ์ 5 เมื่อไม่เพลิดเพลิน ไม่เชยชม ไม่ยึดติดในขันธ์ 5 ความเพลิดเพลินในขันธ์ 5 จึงดับ เพราะความเพลิดเพลินของภิกษุนั้นดับอุปาทานจึงดับ เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ เพราะภพดับ ชาติจึงดับ เพราะชาติดับ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงดับ 4) ปฏิปทาที่ให้ถึงความดับแห่งขันธ์ 5 คือ อริยมรรคมีองค์ 8 มีสัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะ สัมมาวาจา สัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะ สัมมาสติ สัมมาสมาธิ เป็นปฏิปทาให้ถึงความดับแห่งขันธ์ 5 พระพุทธเจ้าตรัสไว้เพื่อเป็นหลักการในการเจริญวิปัสสนากรรมฐาน เป็นธรรมที่พระองค์แสดงแล้วเพื่อความรู้ยิ่ง พึงเรียน เสพ เจริญ ทำให้มากด้วยดีเพื่อบรรลุมรรค ผล นิพพาน