การปฏิบัติวิปัสสนาเพื่อการกำจัดอาสวะทั้งปวงในสัพพาสวสูตร

Main Article Content

พระภูริวัจน์ อดิเรก

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาการปฏิบัติวิปัสสนาเพื่อการกำจัดอาสวะทั้งปวงในสัพพาสวสูตร พบว่า การปฏิบัติวิปัสสนาในพระไตรปิฎกนั้นมี 4 อย่าง คือ 1) สมถปุพพังคมวิปัสสนา วิปัสสนามีสมถะนำหน้า เรียกเต็มว่า สมถปุพพังคมวิปัสสนาภาวนา 2) วิปัสสนาปุพพังคมสมถะ สมถะมีวิปัสสนานำหน้า เรียกเต็มว่า วิปัสสนาปุพพังคมสมถภาวนา  3)  ยุคนัทธสมถวิปัสสนา สมถะและวิปัสสนาเข้าคู่กัน เรียกเต็มว่า สมถวิปัสสนายุคนัทธภาวนา 4) ธัมมุทธัจจวิคคหิตมานัส วิธีปฏิบัติเมื่อจิตถูกชักให้เขวด้วยธรรมุธัจจ์ คือความฟุ้งซ่านธรรมหรือตื่นธรรม (ความเข้าใจผิดยึดเอาผลที่ประสบในระหว่างว่าเป็นนิพพาน) ซึ่งเป็นหลักการในการปฏิบัติวิปัสสนาเพื่อการละอาวสะกิเลสทั้งหลายให้หมดสิ้นไป และสัพพาสวสูตรนั้นเป็นพระสูตรที่ปรากฏอยู่ในพระไตรปิฎก เล่มที่ 12 สุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มูลปัณณาสก์ มูลปริยายวรรค เป็นพระสูตรที่พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัส และพระองค์ทรงแสดงเหตุแห่งการปิดกั้นอาสวะ คือ 1) กามาสวะ อาสวะคือกาม 2) ภวาสวะ  อาสวะคือภพ 3) ทิฏฐาสวะ
อาสวะคือทิฏฐิ 4) อวิชชาสวะ อาสวะคืออวิชชา ซึ่งการละอาสวะในสัพพาสวสูตรนั้น มีทั้งหมด 7 ประการ คือ 1) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการเห็น 2) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการสำรวมระวัง 3) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการใช้สอย 4) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการอดกลั้น 5) การละที่ต้องละอาสวะด้วยการเว้น 6) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการบรรเทา 7) การละอาสวะที่ต้องละด้วยการเจริญ เมื่อผู้ปฏิบัติวิปัสสนาได้ปฏิบัติตามแนวทางที่พระพุทธองค์ทรงแสดงไว้ ก็สามารถที่จะพ้นจากความทุกข์ทั้งปวงได้ และบรรลุมรรค ผล นิพพาน

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อดิเรก พ. (2026). การปฏิบัติวิปัสสนาเพื่อการกำจัดอาสวะทั้งปวงในสัพพาสวสูตร. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 262–274. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/290033
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

พระคันธสาราภิวงศ์. (2555). โพธิปักขิยธรรม. กรุงเทพฯ: บุญศิริการพิมพ์ จำกัด.

ธนิต อยู่โพธิ์. (2530). วิปัสสนาภาวนา ว่าด้วยวิธีปฏิบัติวิปัสสนาทดสอบรู้ผลด้วยตนเอง. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์ศิวพร.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช, ป.ธ.๙, ราชบัณฑิต). (2550). พจนานุกรมเพื่อการศึกษาพุทธศาสน์ ชุด

ศัพท์วิเคราะห์. กรุงเทพมหานคร : โรงพิมพ์เลี่ยงเชียง.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2549). พุทธธรรม ฉบับขยายความ. กรุงเทพฯ: บริษัทสหธรรมิก.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2553) พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. กรุงเทพมหานคร : บริษัท สหธรรมมิก จำกัด.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2555). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.

พระภาวนาพิศาลเมธี วิ. (ประเสริฐ มนฺตเสวี). (2562). วิปัสสนาเพื่อความดับกรรม. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ประยูรสาส์นไทย การพิมพ์.

พระภาวนาพิศาลเมธี วิ. (ประเสริฐ มนฺตเสวี). (2566). การยกอารมณ์ฌานขึ้นสู่วิปัสสนา ตามแนวอานาปานสติภาวนา. กรุงเทพมหานคร: ห้างหุ้นส่วนจำกัด ประยูรสาส์นไทย การพิมพ์.

พระมหาบุญหนา อโสโก. (2542). พระไตรปิฎก ฉบับทางพ้นทุกข์. กรุงเทพฯ: ศิลป์สยามบรรจุภัณฑ์และการพิมพ์จำกัด.

พระโสภณมหาเถระ (มหาสีสยาดอ). (2548). วิปัสสนานัย เล่ม ๑. แปลและเรียบเรียงโดย พระคันธสาราภิ

วงศ์. นครปฐม : ห้างหุ้นส่วนจำกัด ซีเอไอ เซ็นเตอร์ จำกัด.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัยกรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2559). อรรถกถาภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพโรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วศิน อินทสระ. (2565). สาระสำคัญแห่งวิสุทธิมรรค. กรุงเทพฯ: พิมพ์ดี.