การศึกษาวิเคราะห์คุณค่าทางวัฒนธรรมของความเชื่อที่ปรากฏ ในพิธีกรรมการคล้องช้างของชาวกูย

Main Article Content

พระปรัชญ์กรณ์ ชุตินฺธโร (วิยาสิงห์)

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ มุ่งศึกษามรดกทางวัฒนธรรมและอัตลักษณ์ของชาวกูยอาเจียง จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ดั้งเดิมที่มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์การคล้องช้างของประเทศไทย โดยเน้นการวิเคราะห์ทั้งมิติของมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องได้ (เช่น เครื่องมือคล้องช้าง อุปกรณ์ และแหล่งชุมชนประวัติศาสตร์) และมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (เช่น พิธีกรรม ความเชื่อ ประวัติศาสตร์บอกเล่า และองค์ความรู้ที่ถ่ายทอดจากผู้เฒ่า) องค์ประกอบเหล่านี้สะท้อนระบบวัฒนธรรมที่มีความสอดคล้องกันและมีคุณค่าต่อการอนุรักษ์ผ่านการฟื้นฟูโดยชุมชน วัตถุประสงค์ของการศึกษา ได้แก่ 1) บันทึกมรดกของผู้คล้องช้างชาวกูยเพื่อความเข้าใจการสร้างอัตลักษณ์ของชุมชนกูยอาเจียง 2) วิเคราะห์มิติทางสังคมและวัฒนธรรมขององค์ความรู้ดั้งเดิม และ 3) ส่งเสริมการอนุรักษ์ประเพณีที่เสี่ยงต่อการสูญหายเพื่อสืบทอดสู่คนรุ่นหลัง บทความวิชาการนี้ยังชี้ให้เห็นถึงพลวัตของมรดกกูยในบริบทสังคมร่วมสมัยที่ต้องปรับตัวท่ามกลางแรงกดดันจากการพาณิชย์วัฒนธรรม การท่องเที่ยว และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ ความสำคัญทางวิชาการของบทความนี้อยู่ที่การอนุรักษ์องค์ความรู้ดั้งเดิมที่กำลังสูญหาย การจัดทำข้อมูลชาติพันธุ์เชิงลึกของชุมชนกูยอาเจียง และการมีส่วนร่วมต่อการศึกษาชาติพันธุ์ไทย การอนุรักษ์มรดก และมานุษยวิทยา อีกทั้งยังสะท้อนประสบการณ์ของกลุ่มชนพื้นเมืองในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่เผชิญกับความท้าทายจากความทันสมัย ผลการศึกษานี้สามารถใช้เป็นข้อมูลเชิงนโยบายด้านการคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรม การท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรม สิทธิชนพื้นเมือง และความยั่งยืนของประเพณีชาติพันธุ์

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ชุตินฺธโร (วิยาสิงห์) พ. . (2026). การศึกษาวิเคราะห์คุณค่าทางวัฒนธรรมของความเชื่อที่ปรากฏ ในพิธีกรรมการคล้องช้างของชาวกูย. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 217–233. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/291726
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2562). ช้างกับพิธีกรรมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.

สุจิตต์ วงษ์เทศ. (2556). ช้างในประวัติศาสตร์ไทย: อำนาจ สัญลักษณ์ และวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.

อนุสรณ์ ลิ่มประเสริฐ. (2561). พิธีกรรมช้างกับการเปลี่ยนแปลงสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย.

Appadurai, A. (1996). Modernity at large: Cultural dimensions of globalization. University of Minnesota Press.

Assmann, J. (2011). Cultural memory and early civilization: Writing, remembrance, and political imagination. Cambridge University Press.

Barth, F. (1969). Ethnic groups and boundaries. Little, Brown & Co.

Berkes, F. (2012). Sacred ecology. Routledge.

Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice. Cambridge University Press.

Cohen, E. (1988). Authenticity and commoditization in tourism. Annals of Tourism Research. 15(3), 371–386.

Douglas, M. (1966). Purity and danger. Routledge & Kegan Paul.

Durkheim, É. (1995). The elementary forms of religious life (K. E. Fields, Trans.). Free Press: Original work published 1912.

Endicott, K. (1984). Ethnographic studies of the Kui: Human–elephant relationships in Northeast Thailand. Bangkok: Institute of Social Research.

Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. Basic Books.

Greenwood, D.J. (1989). Culture by the pound: An anthropological perspective on tourism as cultural commodification. Tourism Management. 10(2), 95–96.

Harrison, J. E. (2013). Prolegomena to the study of Greek religion (Reissue). Cambridge University Press.

Hobsbawm, E., & Ranger, T. (1983). The invention of tradition. Cambridge University Press.

Keyes, C.F. (2002). Ethnic change and identity among the Kui of Northeast Thailand. Bangkok: White Lotus Press.

Lowenthal, D. (1998). The heritage crusade and the spoils of history. Cambridge University Press.

Malinowski, B. (1948). Magic, science, and religion. Doubleday Anchor Books.

Mongliko, P. A., et al. (2022). A study of elephant healer belief ritual of Thai Kui in Surin Province. Arts and Culture Journal of the Lower Moon River. 11(2), 58–69.

Radcliffe-Brown, A. R. (1952). Structure and function in primitive society. London: Cohen & West.

Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge.

Tambiah, S.J. (1970). Buddhism and the spirit cults in North-east Thailand. Cambridge University Press.

Turner, J. H. (1969). The structure of sociological theory. Dorsey Press.

UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. UNESCO.