สำนักวิปัสสนาภาวนาไทยกับโลกยุคดิจิทัล: แนวโน้ม ความท้าทาย และทิศทางอนาคต

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์บทบาทของสำนักวิปัสสนาภาวนาไทยในโลกยุคดิจิทัล โดยมองสำนักวิปัสสนาในฐานะสถาบันเพื่อการพัฒนาจิตและปัญญา ภายใต้บริบทของการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีและโครงสร้างสังคมร่วมสมัย การศึกษานี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร วิเคราะห์ข้อมูลจากพระไตรปิฎก งานพุทธปรัชญา และงานวิชาการด้านพระพุทธศาสนาร่วมสมัย เพื่อสังเคราะห์กรอบการทำความเข้าใจเชิงโครงสร้าง ผลการศึกษาในทางเอกสารวิชาการพบว่า โลกยุคดิจิทัลได้สร้างทั้งโอกาสและความท้าทายต่อสำนักวิปัสสนาภาวนาไทย แนวโน้มสำคัญคือการขยายพื้นที่การเผยแผ่และการเรียนรู้สู่สื่อดิจิทัล ขณะเดียวกันได้ก่อให้เกิดความท้าทายเชิงหลักการ ได้แก่ การถ่ายทอดหลักปฏิบัติอย่างถูกต้อง ความเปลี่ยนแปลงของความสัมพันธ์ระหว่างครูอาจารย์กับผู้ปฏิบัติ และความเสี่ยงของการลดทอนวิปัสสนาภาวนาให้เป็นกิจกรรมเชิงเครื่องมือ บทความเสนอว่า ทิศทางอนาคตของสำนักวิปัสสนาภาวนาไทยควรมุ่งกำกับการใช้เทคโนโลยีด้วยกรอบพุทธศาสตร์ โดยยึดหลักการพัฒนาจิตและปัญญาตามแนวพระพุทธศาสนาเป็นแกนกลาง เพื่อธำรงเป้าหมายสูงสุดของการปฏิบัติธรรมในโลกยุคดิจิทัลอย่างยั่งยืน