การทำให้วัดในประเทศไทยเป็นศูนย์กลางของการแพทย์แผนไทย

Main Article Content

สมเจษฎ์ อินทกาญจน์

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิดเรื่องการทำให้วัดมีบทบาทเป็นศูนย์กลางทางการแพทย์แผนไทย เนื่องจากพระพุทธศาสนาเปรียบได้เป็นรากแก้วของการแพทย์แผนไทยมีความเกี่ยวข้องกันอย่างแนบแน่นแทบจะเป็นเนื้อเดียวกัน อีกทั้งในคัมภีร์แพทย์แผนไทยก็มีเนื้อหาที่สอดคล้องกับพระไตรปิฎก บุคลากรทางการแพทย์แผนไทยก็ยังให้ความเคารพพระพุทธเจ้าและแพทย์ชีวกโกมารภัจจ์อย่างสูงสุด และสถานพยาบาลในวัดก็มีปรากฏเป็นหลักฐานกันมาอย่างยาวนาน ดังนั้นแล้วการมีสถานพยาบาลในวัดก็ถือได้ว่าเป็นสิ่งปกติที่เราสามารถพบเห็นได้ และในปัจจุบันนี้วัดก็ได้มีบทบาทด้านการศึกษาดังเห็นโรงเรียนวัดที่มีอยู่มากมายในประเทศไทย หากใช้การแพทย์แผนไทยเป็นสายใยเชื่อมโยงกิจกรรมด้านการศึกษาและด้านสาธารณสุขเข้าด้วยกันแล้ว จะทำให้เกิดประโยชน์โดยรวมต่อประเทศชาติได้อย่างคุณูปการ เป็นการสร้างความเข้มแข็งให้กับการแพทย์แผนไทยหรือภูมิปัญญาไทย เสริมสร้างความแข็งแกร่งของการสาธารณสุขเป็นการพึ่งพาตนเอง และมีผลในการช่วยลดภาระโดยรวมด้านสาธารณสุขให้กับประชาชนและรัฐอีกด้วย กำหนดเป้าหมายอย่างชัดเจนให้วัดได้เป็นศูนย์กลางด้านการแพทย์แผนไทย เพื่อจะได้ช่วยเหลือและสร้างความเข้มแข็งให้กับสังคมด้านสาธารณสุขโดยใช้การแพทย์แผนไทยเป็นเครื่องมือในการดำเนินการรวมถึงการเปิดให้มีสถานศึกษาเกี่ยวกับการแพทย์แผนไทยภายในวัด ซึ่งจะส่งทำให้ระบบสาธารณสุขโดยรวมของไทยเข้มแข็งขึ้น และยังประโยชน์ต่อระบบสาธารณสุขชุมชนให้เข้มแข็งขึ้นอีกด้วยและที่สำคัญการมีการศึกษาการแพทย์แผนไทยในวัดก็เป็นการสืบทอดภูมิปัญญาไทยและต่อยอดความรู้การแพทย์แผนไทยได้อีกด้วย

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
อินทกาญจน์ ส. (2026). การทำให้วัดในประเทศไทยเป็นศูนย์กลางของการแพทย์แผนไทย. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 10(1), 10–21. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/jmb/article/view/292550
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

กรมศาสนา. สถิติจำนวนศาสนสถาน (วัด) ในศาสนาพุทธ. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://data.go.th/dataset /dra_04_01

เกศินี ลิ่มบุญสืบสาย. (2545). การศึกษาวิเคราะห์บทบาทของหมอชีวกโกมารภัจที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนา. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

คณะกรรมการจัดพิมพ์เอกสารทางประวัติศาสตร์. (2513). ประชุมศิลาจารึก ภาคที่ 4. กรุงเทพ: สำนักนายกรัฐมนตรี.

คณะพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://regphil.mcu.ac.th/?p=8831

เค็นเน็ท จี ซิสค์,. (2552). ลัทธินักพรคและการเยียวยาในอินเดียโบราณ: ระบบการแพทย์ในพุทธอาราม. แปล โดย ธีรเดช อุทัยวิทยารัตน์. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโกมล คีมทอง.

จันทรา บริกส์ และ พระมหาจีรวัฒน์ กนฺตวณฺโณ. (2565). การวิเคราะห์แนวคิดเรื่องแพทยศาสตร์ในพระไตรปิฎก. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร. 5(3), 206-220

ชะเอม คล้ายเกิง. (2528). ศิลาจารึก จารึกพระเจ้าชัยวรมันที่ 7. กรุงเทพฯ: หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร.

ติปิฏกาจารย์เสวียนจั้งแห่งราชวงศ์ถัง. (2564). ไภษัชยคุรุไวฑุรยประภาสยปูรวปณิธานสูตร. แปลโดย เกวลี เพ ชราทิพย์ กนกพร นุ่มทอง. กรุงเทพฯ: ศูนย์การแปลคัมภีร์พุทธศาสตร์ไทย-จีน มูลนิธิพุทธรังสี.

เทศบาลตำบลหน้าพระลาน. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://naphralan.go.th/วัดถ้ำกระบอก

บุษบา ประภาสพงศ์ และคณะ. (2561). แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์: ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกทางวรรณกรรมของชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: สถาบันภาษาไทย สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2557). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. พิมพ์ครั้งที่ 39. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาดาวสยาม วชิรปัญโญ. (2564). พระพุทธศาสนาในพม่า. ขอนแก่น: คลังนานาวิทยา.

พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2535. (4 มีนาคม 2535). ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109.

พระราชวรมนุ (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (2530). บทบาทของพระสงฆ์ในสังคมไทยปัจจุบัน. กรุงเทพ: การศาสนา.

มติชน. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.matichon.co.th/publicize/news_4421411)

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ราชบัณฑิตยสถาน. (2538). สีมา ใน พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2525. พิมพ์ครั้งที่ 5. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์ อจท..

วัดคำประมง. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.khampramong.org/index.php?option.

com_content&view=article&id=1&Itemid=101

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามราชวรมหาวิหาร. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://www.watpho.com/th/massage-school

วัชรชัย วิวัฒน์คุณากร. (2564). ศาสนาผีในรัฐไทย. วารสารวิชาการไทยวิจัยและการจัดการ. 2(2), 70–75.

วินัย พงศ์ศรีเพียรและวีรวัลย์ งามสันติกุล บรรณาธิการ. (2549). พระพุทธศาสนากับสังคมไทย. กรุงเทพ: ห้างหุ้นส่วนจำกัด สามลดา.

วุฒิพงศ์ ถวิลสมบัติ. (2564). การศึกษาวิเคราะห์องค์ความรู้ด้านอายุรเวทในคัมภีร์อัษฎางคหฤทยะ ศึกษา เฉพาะสูตรสถานะ. วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยศิลปากร.

ศศิธร เขมาภิรัตน์. (2548). การศึกษาเปรียบเทียบพุทธวิธีในการดูแลสุขภาพแบบองค์รวมกับการแพทย์แผนไทย. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตร์มหาบัณฑิต บัณฑิตวิทยาลัย: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ศูนย์กลางข้อมูลทางวัฒนธรรม. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก http://m-culture.in.th/album/195415/วัดธาราวดี_%28พ่อท่านจบ%29

สภาการแพทย์แผนไทย. สืบค้น 8 กุมภาพันธ์ 2569 จาก https://thaimed.or.th/download/สถาบันผ่านการรับรอง/?wpdmdl=6610&refresh=6989465f45e2a1770604127

สุเชาว์ พลอยชุม. (2568). พระและวัดพุทธในอินเดีย. กรุงเทพฯ: มหามกุฎราชวิทยาลัย.