ภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมกับการบริหารสถานศึกษายุคใหม่
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดและการสังเคราะห์องค์ความรู้เกี่ยวกับการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในการพัฒนาภาวะผู้นำของผู้บริหารสถานศึกษาให้สอดคล้องกับบริบทของสังคมร่วมสมัยที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งด้านเทคโนโลยี สังคม และวัฒนธรรม โดยใช้วิธีการวิเคราะห์และสังเคราะห์เอกสารทางวิชาการด้านการบริหารการศึกษาและหลักพุทธธรรมที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า ภาวะผู้นำตามหลักพุทธธรรมสามารถประยุกต์ใช้เป็นกรอบแนวคิดสำคัญในการบริหารสถานศึกษายุคใหม่ โดยเน้นการบูรณาการหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ พรหมวิหาร 4 อิทธิบาท 4 และสัปปุริสธรรม 7 ร่วมกับแนวคิดการบริหารสมัยใหม่ อันเป็นพื้นฐานของการพัฒนาผู้นำที่มีปัญญา คุณธรรม และความสามารถในการบริหารจัดการองค์กรอย่างมีประสิทธิภาพ ภายใต้แนวคิดดังกล่าว ผู้บริหารสถานศึกษาควรส่งเสริมการบริหารแบบมีส่วนร่วม การสร้างองค์กรแห่งการเรียนรู้ การพัฒนาผู้เรียนอย่างรอบด้าน และการสร้างวัฒนธรรมองค์กรที่ตั้งอยู่บนหลักคุณธรรมและจริยธรรม การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่า การบูรณาการภาวะผู้นำเชิงพุทธกับศาสตร์การบริหารการศึกษายุคใหม่ยังนำไปสู่องค์ความรู้ใหม่เกี่ยวกับแนวคิด “ผู้นำสถานศึกษาเชิงพุทธในสังคมร่วมสมัย” ซึ่งเป็นผู้นำที่สามารถผสานหลักปัญญา คุณธรรม และการบริหารเชิงระบบเข้าด้วยกันอย่างสมดุล ทั้งในมิติของการพัฒนาคน องค์กร และสังคมการเรียนรู้ อันจะนำไปสู่การพัฒนาการศึกษาอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
- ข้อความใดๆ ที่ปรากฎในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
ฐิติณัฐ ปรุงชัยภูมิ. (2561). ภาวะผู้นำสมัยใหม่. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์.
ปรียาภรณ์ เรืองเจริญ. (2560). ภาวะผู้นำทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยรามคำแหง.
พระครูสุธีคัมภีรญาณ. (2564). การบริหารสถานศึกษาตามหลักพุทธธรรม. วารสารพุทธศาสตร์ปริทรรศน์, 8(1), 45–60.
พระครูสุธีปริยัตยาภรณ์. (2560). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการบริหารองค์กรในสังคมไทย. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา. 8(2), 80–92.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม (ฉบับปรับปรุง). กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). พุทธธรรม. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2546). ภาวะผู้นำ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2555). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาทวีศักดิ์ อินทปัญโญ. (2565). ภาวะผู้นำเชิงพุทธกับการบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาทวีศักดิ์ อินทปัญโญ. (2565). ภาวะผู้นำเชิงพุทธของผู้บริหารสถานศึกษา. วารสารมหาจุฬา นาครทรรศน์, 9(4), 120–134.
พระมหาสมชาย ฐานวุฑฺโฒ. (2564). การประยุกต์หลักพุทธธรรมในการบริหารองค์กรยุคใหม่. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8(3), 90–105.
พระมหาสมชาย ฐานวุฑฺโฒ. (2564). หลักพุทธธรรมกับการบริหารองค์กร. กรุงเทพมหานคร: ธรรมสภา.
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2561). ปรัชญาการศึกษาและการบริหารการศึกษาตามแนวพุทธศาสตร์. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มะการิง หวัง. (2560). ภาวะผู้นำกับการบริหารองค์กร. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์โอเดียนสโตร์.
สกุลกานต์ โกสีลา. (2561). การบริหารสถานศึกษายุคใหม่. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยศรีนครินนทรวิโรฒ.
สรวุฒิ แก้วปุ้ย. (2560). ภาวะผู้นำและการบริหารสถานศึกษา. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). บทบาทผู้บริหารสถานศึกษาในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). แนวโน้มการจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพมหานคร: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2562). แนวโน้มการศึกษาไทยในอนาคต. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2557). ภาวะผู้นำ ทฤษฎีและปฏิบัติ. กรุงเทพมหานคร: วิรัตน์เอ็ดดูเคชั่น.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2560). ภาวะผู้นำ: ทฤษฎีและการปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: บุ๊คพอยท์.
สุเทพ พงศ์ศรีวัฒน์. (2560). ภาวะผู้นำทางการศึกษา. กรุงเทพมหานคร: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2563). การบริหารการศึกษาในศตวรรษที่ 21. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2563). การวิจัยเพื่อพัฒนาการเรียนรู้. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อรอนงค์ กลางนภา. (2561). ภาวะผู้นำกับการพัฒนาองค์กร. กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Bush, T. (2011). Theories of educational leadership and management (4th ed.). London: Sage Publications.
Ciulla, Joanne B. (2014). Ethics, the Heart of Leadership. Westport: Praeger. Free Press.
Fullan, M. (2014). The principal: Three keys to maximizing impact. San Francisco: Jossey-Bass.
Fullan, M. (2016). The new meaning of educational change. New York: Teachers College Press.
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice. New York: McGraw-Hill.
Leithwood, Kenneth and Louis, Karen Seashore. (2012). Linking Leadership to Student Learning. San Francisco: Jossey-Bass.
Northouse, P. G. (2022). Leadership: Theory and practice (9th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Padungchep, C., Ngamprakhon, S., & Thitavaddhano, P. (2021). Buddhist leadership and educational administration in contemporary society. Journal of Buddhist Education and Research, 7(2), 285–295.
Padungchep, K., Ngamprakhon, S., & Thitavaddhano, P. (2021). Buddhist leadership of school administrators. Journal of MCU Social Science Review, 10(2), 285–298.
Robbins, S. P., & Judge, T. A. (2017). Organizational behavior (17th ed.). Boston, MA: Pearson Education.
Sergiovanni, T. J. (2007). Rethinking leadership. Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
Tapuling, K., Khattiyamedhi, P., & Wongsaard, K. (2024). Buddhist leadership for educational management. Journal of MCU Peace Studies, 12(3), 950–962.
