การศึกษาวิเคราะห์กระบวนทัศน์ที่ควบคุมการดำเนินชีวิตในพรหมชาลสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาองค์ประกอบเชิงกระบวนทัศน์ในพรหมชาลสูตร 2) เพื่อสังเคราะห์กรอบแนวคิดและองค์ประกอบเชิงกระบวนทัศน์ที่ควบคุมการดำเนินชีวิตในพรหมชาลสูตร และ 3) เพื่อศึกษาวิเคราะห์กระบวนทัศน์ที่ควบคุมการดำเนินชีวิตในพรหมชาลสูตร ระเบียบวิธีการวิจัย เป็นการศีกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก หนังสือ และเอกสารงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง แล้วนำเสนอในรูปแบบเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบเชิงกระบวนทัศน์ มุ่งเน้นการปรับเปลี่ยนมุมมองจากมิจฉาทิฏฐิสู่สัมมาทิฏฐิ โดยชี้ให้เห็นว่าทิฏฐิ 62 เป็นระบบเพื่อดักจับความเห็นที่ติดอยู่ในกาลเวลาและอัตตา โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มสำคัญ คือ กลุ่มปุพพันตกัปปิกวาทะและกลุ่มอปรันตกัปปิกวาทะ พรหมชาลสูตรจึงเน้นการใช้ปัญญาตามหลักปฏิจจสมุปบาทเพื่อทำลายมิจฉาทิฏฐิ โดยมีศีล 3 ระดับเป็นฐานสำคัญในการดำเนินชีวิตที่ถูกต้อง 2) การสังเคราะห์กรอบแนวคิด ทิฏฐิเป็นฐานรองรับความเชื่อซึ่งส่งผลต่อการดำเนินชีวิตทั้งในแง่บวกและแง่ลบ จิตที่ตั้งไว้ผิดเป็นมิจฉาทิฏฐิย่อมได้รับความเสียหายอย่างยิ่ง ในทางตรงกันข้ามหากมีสัมมาทิฏฐิเป็นพื้นฐานและตั้งจิตไว้ชอบ ย่อมเป็นเหตุปัจจัยให้กุศลธรรมอื่นๆ เกิดขึ้น 3) การวิเคราะห์กระบวนทัศน์ที่ควบคุมการดำเนินชีวิต คือกระบวนทัศน์เชิงอิสรภาพที่ไม่ถูกครอบงำจากความเห็นผิด โดยวางศีลเป็นฐานจริยธรรมควบคู่กับการมีปัญญารู้เท่าทันปัจจุบันขณะในขันธ์และสัมมาทิฏฐิ นอกจากนี้ยังได้สังเคราะห์องค์ความรู้ผ่านการผสานพลังหลักพุทธธรรมและจิตวิทยาเชิงปฏิบัติ โดยมีพรหมชาลสูตรเป็นแกนกลางปัญญาที่ช่วยให้รู้เท่าทันทิฏฐิและโลกยุคดิจิทัล ขับเคลื่อนผ่านการปรับฐานคิด (สัมมาทิฏฐิ) การสร้างวินัย (ศีล) และการฝึกฝนกระบวนทัศน์ใหม่ในมรรคภาวนา