ศึกษาวิเคราะห์กามคุณในมาคัณฑิยสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาของมาคัณฑิยสูตร 2) ศึกษากามคุณในมาคัณฑิยสูตร และ 3) วิเคราะห์กามคุณในมาคัณฑิยสูตร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้วิธีวิจัยเอกสาร ศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า 1) ผลการศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาของมาคัณฑิยสูตรพบว่า มาคัณฑิยสูตรเป็นพระสูตรหนึ่งในพระสุตตันตปิฎก มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ มีลักษณะเป็นบทสนทนาแบบถามและตอบ ใช้อุปมาอุปไมยเพื่ออธิบายธรรมะอย่างเป็นระบบ เนื้อหากล่าวถึงเหตุการณ์ที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงธรรมแก่มาคัณฑิยปริพพาชก มีจุดมุ่งหมายเพื่อชี้ให้เห็นโทษของกามคุณ 5 ตลอดจนแนวทางแห่งการละกามเพื่อเข้าถึงความสงบทางจิต 2) ผลการศึกษากามคุณในมาคัณฑิยสูตรพบว่า กามคุณ 5 ได้แก่ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะ ซึ่งก่อให้เกิดความพึงพอใจและยึดมั่น เป็นที่มาของความทุกข์ กามคุณสามารถจำแนกได้ทั้งในเชิงวัตถุ (วัตถุกาม) และเชิงนามธรรม (กิเลสกาม) พระพุทธศาสนามุ่งเน้นการเข้าใจและก้าวข้ามกามคุณด้วยปัญญาเพื่อบรรลุถึงความสุขอันประณีตยิ่งกว่าไปจนถึงนิพพาน 3) ผลการวิเคราะห์กามคุณในมาคัณฑิยสูตรพบว่า กามคุณสามารถอธิบายได้อย่างเป็นระบบใน 5 มิติสำคัญ ได้แก่ เหตุเกิด ความดับ คุณ โทษ และอุบายออกจากกามคุณ ซึ่งสะท้อนให้เห็นแนวคิดทางพระพุทธศาสนาที่มุ่งอธิบายกามอย่างเป็นระบบตามหลักเหตุปัจจัย พร้อมทั้งเสนอแนวทางการพัฒนาจิตจากระดับโลกิยะไปสู่โลกุตตระ อันเป็นกระบวนการนำไปสู่ความหลุดพ้น