ศึกษาวิเคราะห์ลักษณะของพระพุทธบาทในลักขณสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยมีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาของลักขณสูตร  2) เพื่อศึกษาลักษณะของพระพุทธบาทที่ปรากฏในลักขณสูตร และ 3) เพื่อวิเคราะห์ลักษณะของพระพุทธบาทในมิติทางธรรม การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพแบบวิจัยเอกสาร โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก คัมภีร์อรรถกถา ตลอดจนเอกสารวิชาการและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์และสังเคราะห์เนื้อหา และนำเสนอผลการวิจัยเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า 1) ลักขณสูตรเป็นพระสูตรสำคัญที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงแก่พระอานนท์ โดยทรงอธิบายเหตุแห่งการบังเกิดมหาปุริสลักษณะ 32 ประการว่าเป็นผลจากการสั่งสมกุศลกรรมและการบำเพ็ญบารมีของพระโพธิสัตว์มาอย่างยาวนาน จนทำให้พระวรกายสมบูรณ์ด้วยลักษณะของมหาบุรุษ 2) ลักษณะของพระพุทธบาทซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของมหาปุริสลักษณะมีความหมายทั้งในเชิงกายภาพและเชิงสัญลักษณ์  โดยในเชิงกายภาพสะท้อนความสมบูรณ์แห่งพระวรกาย ส่วนในเชิงสัญลักษณ์สะท้อนคุณธรรมสำคัญ เช่น ความมั่นคง ความบริสุทธิ์ และการดำเนินไปเพื่อประกาศพระธรรม 3) ในเชิงวิเคราะห์ ลักษณะของพระพุทธบาทมิได้เป็นเพียงลักษณะทางสรีระ หากแต่เป็นสัญลักษณ์ทางธรรมที่แสดงถึงผลแห่งการสั่งสมกุศลกรรมและการบำเพ็ญบารมีของพระพุทธองค์ อีกทั้งยังมีคุณค่าในด้านพุทธศิลป์ ความเชื่อ และการประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาตนเองตามหลักธรรมคำสอนของพระพุทธศาสนา