ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร

บทคัดย่อ

บทคัดย่อ

การวิจัยเรื่องศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร  มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ (1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและสาระสำคัญของมหาสกุลุทายิสูตร (2) เพื่อศึกษาหลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร และ (3) เพื่อวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า มหาสกุลุทายิสูตรเป็นพระสูตรในมัชฌิมนิกายที่มีลักษณะเป็นบทสนทนา ว่าด้วยเหตุแห่งความเคารพในศาสดา โดยมีโครงสร้างเนื้อหาครอบคลุมการวิพากษ์ติรัจฉานกถา การเปรียบเทียบศาสดาร่วมสมัย และการแจกแจงธรรมที่เป็นเหตุแห่งความเคารพ โดยเฉพาะธรรม 5 ประการ มีความสันโดษ เป็นต้น และอธิศีล ญาณทัสสนะ อธิปัญญา การอธิบายอริยสัจ 4 และข้อปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้น มีอริยมรรคมีองค์ 8 หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตรปรากฏเป็นคุณธรรมที่ครอบคลุมทั้งมิติภายนอกและภายใน เกิดจากการประจักษ์ในพระจริยาวัตรของพระพุทธเจ้า เช่น ความมักน้อย ความสันโดษ และความสงัด ประกอบกับคุณธรรมภายในด้านศีล ปัญญา และอริยสัจ เป็นต้น ซึ่งก่อให้เกิดศรัทธาที่ประกอบด้วยเหตุผล

พุทธคารวตาในเชิงวิเคราะห์ เป็นมโนทัศน์เชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงปัญญา ศรัทธา และการปฏิบัติ โดยมีโครงสร้าง 3 มิติ และสามารถสังเคราะห์เป็น 4 ระดับ ได้แก่ ระดับรากฐาน ระดับก่อศรัทธา ระดับพิสูจน์ และระดับยืนยันผล ซึ่งสะท้อนกระบวนการพัฒนาจิตในลักษณะวงจรต่อเนื่อง พุทธคารวตาเป็นศรัทธาเชิงระบบที่มีทั้งเหตุผล กระบวนการพิสูจน์ และผลเชิงประจักษ์ อันนำไปสู่การพัฒนาจิตและความหลุดพ้นตามหลักพระพุทธศาสนา

คำสำคัญ: พุทธคารวตา, ศรัทธา, ปัญญา, มหาสกุลุทายิสูตร