ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยเรื่อง "ศึกษาวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร" มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและสาระสำคัญของมหาสกุลุทายิสูตร 2) เพื่อศึกษาหลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร และ 3) เพื่อวิเคราะห์หลักพุทธคารวตาในมหาสกุลุทายิสูตร การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษาค้นคว้าจากคัมภีร์พระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลและแบบวิเคราะห์เนื้อหา สำหรับวิธีการดำเนินการวิจัยใช้การวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า มหาสกุลุทายิสูตรในมัชฌิมนิกายมีโครงสร้างเนื้อหาครอบคลุมการวิพากษ์ติรัจฉานกถา การเปรียบเทียบศาสดาร่วมสมัย และการแจกแจงธรรมที่เป็นเหตุแห่งความเคารพ ได้แก่ ธรรม 5 ประการ เช่น ความสันโดษ และคุณธรรมระดับสูง ได้แก่ อธิศีล ญาณทัสสนะ อธิปัญญา การอธิบายอริยสัจ 4 และข้อปฏิบัติเพื่อความหลุดพ้นตามแนวทางอริยมรรคมีองค์ 8 สำหรับหลักพุทธคารวตาในพระสูตรนี้ ปรากฏเป็นคุณธรรมที่ครอบคลุมทั้งมิติภายนอกและภายใน โดยมิติภายนอกเกิดจากการประจักษ์ในพระจริยาวัตร เช่น ความมักน้อย ความสันโดษ ความสงัด ส่วนมิติภายในขับเคลื่อนด้วยคุณธรรมด้านศีล ปัญญา และอริยสัจ อันก่อให้เกิดศรัทธาที่ประกอบด้วยเหตุผล ซึ่งพุทธคารวตาเป็นมโนทัศน์เชิงบูรณาการที่เชื่อมโยงปัญญา ศรัทธา และการปฏิบัติ มีโครงสร้าง 3 ประการ องค์ความรู้ใหม่จากการวิจัยครั้งนี้พบว่า พุทธคารวตาสามารถสังเคราะห์เชิงระบบได้เป็น 4 ระดับ คือ ระดับรากฐาน ระดับก่อศรัทธา ระดับพิสูจน์ และระดับยืนยันผล ซึ่งสะท้อนกระบวนการพัฒนาจิตในลักษณะวงจรต่อเนื่อง กลายเป็นระบบศรัทธาที่มีทั้งเหตุผล กระบวนการพิสูจน์ และผลเชิงประจักษ์ อันนำไปสู่การพัฒนาจิตและความหลุดพ้นตามหลักพระพุทธศาสนาได้อย่างเป็นรูปธรรม