An การศึกษาวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาสาระสำคัญของมหาปรินิพพานสูตร 2) เพื่อศึกษาบทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร 3) เพื่อวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร

             ผลการวิจัยพบว่า 1) มหาปรินิพพานสูตรปรากฏในพระไตรปิฎกเล่มที่ 10 เป็นพระสูตรสำคัญที่กล่าวถึงเหตุการณ์ปรินิพพานของพระพุทธเจ้า แบ่งเนื้อหาออกเป็น 6 ภาณวาร 44 ตอน โดยดำเนินเรื่องตามลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่วัสสการพราหมณ์เข้าเฝ้าพระพุทธเจ้า จนถึงการแบ่งพระบรมสารีริกธาตุ 2) พระอานนท์มีบทบาทสำคัญในการถวายการอุปัฏฐากพระพุทธเจ้า การประสานงานกับพุทธบริษัท และการบริหารจัดการสถานการณ์ต่าง ๆ โดยอาศัยบทบาทเอตทัคคะ 5 ประการ ได้แก่ ผู้เป็นพหูสูต ผู้มีสติ ผู้มีคติ ผู้มีธิติ และผู้เป็นอุปัฏฐาก และ 3) จากการวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ ผู้วิจัยสามารถแบ่งบทบาทของพระอานนท์ด้านต่าง ๆ ได้ 3 บทบาท มีรายละเอียดดังต่อไปนี้  (1) บทบาทด้านปทัสถาน คือ เอตทัคคะ 5 ประการ (2) บทบาทด้านความคิดและการตัดสินใจของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร (3) บทบาทของพระอานนท์ด้านความสัมพันธ์กับโครงสร้างสังคม

             นอกจากนี้ งานวิจัยยังได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่จากบทบาทเอตทัคคะ 5 ประการของพระอานนท์ ซึ่งพบว่ามีลักษณะสอดคล้องกับโครงสร้างการทำงานของปัญญาประดิษฐ์สมัยใหม่ อันสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาศักยภาพบุคลากร การบริหารองค์กรเชิงพุทธ และการพัฒนาสื่อการเรียนรู้ในยุคดิจิทัลต่อไป