วิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบเรื่องกรรมในจูฬกัมมวิภังคสูตรกับมหากัมมวิภังคสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ คือ 1) เพื่อศึกษาหลักกรรมในจูฬกัมมวิภังคสูตร 2) เพื่อศึกษาหลักกรรมในมหากัมมวิภังคสูตร และ 3) เพื่อวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบเรื่องกรรมในจูฬกัมมวิภังคสูตรกับมหากัมมวิภังคสูตร โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบวิจัยเอกสาร ผลการวิจัยพบว่า 1) จูฬกัมมวิภังคสูตรเกิดจากคำถามของสุภมาณพ โตเทยยบุตร เรื่องเหตุที่มนุษย์เกิดมาแตกต่างกัน พระพุทธองค์ทรงวางหลักกัมมสกตาเป็นแกนตอบ โดยจำแนกความแตกต่างของมนุษย์เป็น 7 คู่ 14 ลักษณะ ครอบคลุมอายุขัย สุขภาพ รูปลักษณ์ บารมี ทรัพย์สมบัติ ชาติกำเนิด และระดับปัญญา แต่ละลักษณะมีกรรมเฉพาะเป็นตัวกำหนดอย่างตรงไปตรงมา พระสูตรนี้จึงทำหน้าที่วางรากฐานความเข้าใจเรื่องกรรมในระดับพื้นฐาน 2) มหากัมมวิภังคสูตรเกิดจากการที่พระพุทธองค์ทรงตำหนิพระสมิทธิที่อธิบายเรื่องกรรมแบบเหมารวม ทรงชี้ว่าการอธิบายเรื่องกรรมที่ถูกต้องต้องใช้วิภัชชวาท คือแยกแยะตามเหตุปัจจัยที่แท้จริง ใจความสำคัญอยู่ที่การจำแนกบุคคลเป็น 4 กรณี ซึ่งบางกรณีดูขัดสามัญสำนึก เช่น ผู้ทำดีแต่ได้รับวิบากทุกข์ หรือผู้ทำชั่วแต่ได้รับวิบากสุข เพราะผลกรรมถูกกำหนดจากทั้งกรรมสะสมในอดีต กรรมในปัจจุบัน และอาสันนกรรม ทรงเตือนด้วยว่าแม้ผู้มีทิพยจักษุก็ยังตัดสินวิบากกรรมผิดพลาดได้ 3) เมื่อเปรียบเทียบพระสูตรทั้งสอง พบแก่นร่วมสำคัญ ได้แก่ กฎแห่งกรรมในฐานะสัมมาทิฏฐิ การปฏิเสธลัทธิพรหมลิขิต การยึดเจตนาเป็นมูลเหตุของกรรม และการอธิบายผลกรรมในฐานะกรรมนิยาม ขณะเดียวกันพระสูตรทั้งสองต่างกันในด้านกลุ่มผู้รับสาร ระดับของเนื้อหา และขอบเขตปัจจัยที่พิจารณา ความต่างนี้มิได้ขัดแย้ง หากเสริมกัน จูฬกัมมวิภังคสูตรวางรากฐานความเข้าใจขั้นต้น ส่วนมหากัมมวิภังคสูตรว่าด้วยการอธิบายผลกรรมที่ซับซ้อนข้ามภพชาติ การศึกษาพระสูตรทั้งสองควบคู่กันจึงให้ความเข้าใจหลักกรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาทได้อย่างรอบด้านและถูกต้อง