การบูรณาการแนวคิดอิคิไกและหลักอิทธิบาทสี่กับศาสตร์สุขภาวะร่วมสมัยเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในสังคมไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาแนวคิด ความหมายของอิคิไก หลักอิทธิบาท 4 และศาสตร์สุขภาวะร่วมสมัย ที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในสังคมไทย 2) เพื่อวิเคราะห์และบูรณาการแนวคิดอิคิไกและหลักอิทธิบาท 4 กับศาสตร์สุขภาวะร่วมสมัยเพื่อสร้างกรอบแนวคิดการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในสังคมไทย 3) เพื่อเสนอแนวทางเชิงปฏิบัติในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในสังคมไทย งานวิจัยนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ มุ่งเสนอกระบวนทัศน์เชิงบูรณาการข้ามศาสตร์ โดยใช้การตรวจสอบสามเส้าจากการวิเคราะห์เอกสาร การสนทนากลุ่มกับคนวัยทำงานในองค์กร และการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้เชี่ยวชาญ ผลการวิจัยพบว่า 1) แนวคิดอิคิไก อิทธิบาท 4 และศาสตร์สุขภาวะร่วมสมัยมีความสัมพันธ์กับการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในลักษณะเกื้อหนุนกัน โดยอิคิไกช่วยกำกับความหมายและคุณค่าของชีวิต หลักอิทธิบาท 4 ขับเคลื่อนการลงมือทำที่ส่งผลสำเร็จต่องานและการมีอายุยืน Inner Development Goals (IDGs) เสริมทักษะภายใน Gallup Well-Being Framework สะท้อนผลลัพธ์สุขภาวะ และ IGLO Framework สนับสนุนการพัฒนาทุกระดับในองค์กร 2) การสังเคราะห์ก่อให้เกิดมโนทัศน์ใหม่ โดย “สติ ใจ และความหมายของชีวิต” เป็นแกนภายในที่ค้ำจุน “สุขภาพ การเงิน ความสัมพันธ์ ความสมดุลของชีวิตและงาน” และ 3) การส่งเสริมคุณภาพชีวิตควรดำเนินภายใต้กรอบบูรณาการทั้งห้าแนวคิด จนนำไปสู่องค์ความรู้ใหม่ในแบบจำลอง “The ONENESS Happiness Wheel” วงล้อแห่งความสุขและความสมดุล ที่ครอบคลุม 4 มิติหลักและ 9 มิติย่อยของคุณภาพชีวิตแบบองค์รวม รวมถึงคู่มือต้นแบบ “The ONENESS คนสำราญ งานสำเร็จ” และขยายผลสู่หลักสูตรฝึกอบรมบุคลากร “The ONENESS Happiness Wheel คนสำราญ งานสำเร็จ” ซึ่งเป็นการต่อยอดจากแบบจำลอง และเป็นนวัตกรรมเชิงปฏิบัติที่มีคุณค่าต่อการพัฒนาสังคม เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการส่งเสริมคุณภาพชีวิตของคนวัยทำงานในสังคมไทยได้อย่างมีทิศทาง สมดุล และยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
- ข้อความใดๆ ที่ปรากฎในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
กรมสุขภาพจิต. (2551). สถานการณ์โรคซึมเศร้าในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: กระทรวงสาธารณสุข.
พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550. มาตรา 3. สืบค้น 1 กันยายน 2568 จาก https://www.nation alhealth.or.th.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2556).พรที่สัมฤทธิ์แก่ผู้ดำเนินชีวิตที่ดี. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์สยามปริทัศน์,
มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
โมงิ เคน. (2565). อิคิไก The Little Book of Ikigai. แปลโดย วุฒิชัย กฤษณะประกรกิจ. กรุงเทพ: ซีเอ็ดยูเคชั่น.
รวมสถิติ Digital และการใช้ Social Media ในไทยประจำปี 2025. สืบค้น 19 สิงหาคม 2568 จากhttps://datareportal.com/reports/digital-2025-thailand.
ลงทุนแมน. AI กำลังทำให้ชนชั้นกลางหายไป และสร้าง 4 ชนชั้นใหม่ ทำอย่างไรให้เราไม่ตกชั้น. สืบค้น 22 กันยายน 2568 จาก https://youtube.com/watch?v=2em_ALJFPH8&si=XSGD16-eshaKTyNc.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2560). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานนายกรัฐมนตรี. ประกาศเรื่อง ยุทธศาสตร์ชาติ (พ.ศ. 2561-2580). ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 135 ตอนพิเศษ 82 ง. 13 กรกฎาคม 2561. สืบค้น 6 สิงหาคม 2568 จาก https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2561/A/082/T_0001.PDF
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. สรุปผลการสำรวจภาวะการทำงานของประชากร (เดือน กรกฎาคม 2567). สืบค้น 13 ตุลาคม 2568 จาก https://www.nso.go.th/nsoweb/storage/survey_detail/2024/20240826134805_34923.pdf
อุไรวรรณ์ จิระวัฒน์พงศา และคณะ. (2568). การดำเนินชีวิตแบบอิคิไกในมุมมองพระพุทธศาสนาเถรวาท. วารสาร มจร. พุทธศาสตร์ปริทรรศน์. 9(9), 1-15.
Eshak et al. (2023). Work and Family Conflicts. Depression and “Ikigai”: A Mediation Analysis in a Cross-cultural Study Between Japanese and Egyptian Civil Workers. Journal of Epidemiology. 33(7), 360-366. Retrieved 5 October 2025 from https://doi.org/10.2188 /jea.JE20210338.
Ijeaku J. et al. (2023). Exploring the Effects of Ikigai on Mental. Physical. and Social Health: A Scoping Review. Lifestyle Medicine. 6(1), 1-15. Retrieved 5 October 2025 from https:// doi.org/10.1002/lim2.70018.
Inner Development Goals. (2023). Inner Development Goals Framework. Retrieved 10 October 2025 from https://innerdevelopmentgoals.org/framework/.
Jiwattanasuk, N. (2025). Sustainable development goals, inner development goals, and Buddhism. Natikul Press.
Jiwattanasuk, N., Premsakul, K., Tanpoonkiat, W., & Deegalle, M. (2024). Cultivating Mindfulness Activities to Develop Peaceful Well-being. Journal of International Buddhist Studies. 15(1), 69–87. Retrieved 19 February 2026 from https://so09.tci-thaijo.org/index.php/ jibs /article/view/3231.
Jiwattanasuk, N., Pannavoravat, P., & Sirikanchana, P. (2022). The holistic well-being concepts in relation to quality of life. ABAC ODI Journal Vision. 10(1), 28–41. Retrieved 19 February 2026 from https://doi.nrct.go.th/admin/doc/doc_628815.pdf.
Kemp. N. (2020). Mieko Kamiya – The Mother of Ikigai Psychology. Ikigai Tribe. Retrieved 10 October 2025 from https://ikigaitribe.com/ikigai/mieko-kamiya/
Kotera, Y. et al. (2021). Health benefits of ikigai: A review of literature. in Y. Kotera & D. Fido (Eds.), Ikigai: Towards a psychological understanding of a life worth living. Concurrent Disorders Society Publishing.
Nielsen. K. (2025). The IGLO framework: Understanding and leveraging resources at multiple levels in organizations. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance. 4(3), 190–203. In Antwerp Management School., IGLO – Four levels where resources can be found. Retrieved 14 September 2025 from https://www.antwer pmanagementschool.be/en/blog/iglo-four-levels-where-resources-can-be-found.
Rath, T., & Harter, J. (2010). Wellbeing: The Five Essential Elements. Gallup Press. Retrieved 10 October 2025 from https://www.gallup.com/workplace/237020/five-es.
Sartore et al. (2023). An Integrated Cognitive-Motivational Model of Ikigai (Purpose in Life) in the Workplace. Europe's Journal of Psychology. 19(4), 387–400. Retrieved 5 October 2025 from https://doi.org/10.5964/ejop.9943.
Sone, T. et al. (2008). Sense of life worth living (ikigai) and mortality in Japan: Ohsaki Study. Psychosomatic medicine. 70(6), 709–715. Retrieved 8 August 2025 from https://doi.org /10.1097/PSY.0b013e31817e7e64.
The Standard Wealth. AI จุดชนวนหายนะประเทศไทย! งานหาย-เศรษฐกิจพัง. Exclusive Interview EP.51. Retrieved 4 October 2024 from https://youtu.be/9OaF maLy9Yk?si=-nx9YW uohTbbK.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Deve- lopment. New York: United Nations. Retrieved 6 August 2025 from https://sdgs.un.org/2030agenda
World Health Organization. (2021). Mental disorders [Fact sheet]. Retrieved 25 October 2025 from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-disorders.
