การศึกษาวิเคราะห์หลักสิทธิมนุษยชนในอัคคัญญสูตร

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์  1) เพื่อศึกษาโครงสร้างและเนื้อหาสาระสำคัญของมหาปรินิพพานสูตร 2) เพื่อศึกษาบทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร 3) เพื่อวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาข้อมูลจากพระไตรปิฎก อรรถกถา และเอกสารวิชาการที่เกี่ยวข้อง เพื่อนำมาวิเคราะห์บทบาทของพระอานนท์ในมหาปรินิพพานสูตร ผลการวิจัยพบว่า  1) อัคคัญญสูตรปรากฏในพระไตรปิฎกเล่มที่ 11 พระสุตตันตปิฎก ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค เป็นพระสูตรที่ว่าด้วยต้นกำเนิดโลก แสดงให้เห็นถึงกำเนิดของโลก มนุษย์ และพัฒนาการของสังคม โดยมีสาระสำคัญที่วิพากษ์แนวคิดเรื่องวรรณะ และชี้ให้เห็นว่า ความประเสริฐของมนุษย์มิได้ขึ้นอยู่กับชาติกำเนิด แต่ขึ้นอยู่กับการประพฤติปฏิบัติตามหลักธรรม 2) ในด้านหลักสิทธิมนุษยชนที่ปรากฏในอัคคัญญสูตร พบว่าสะท้อนหลักความเสมอภาค ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ และความยุติธรรม โดยเน้นว่ามนุษย์ทุกคนมีคุณค่าเท่าเทียมกัน และสามารถพัฒนาตนเองไปสู่ความดีงามได้อย่างเสมอภาค นอกจากนี้ หลักธรรมในพระพุทธศาสนาเถรวาทยังส่งเสริมสิทธิมนุษยชนผ่านการพัฒนากาย วาจา และใจ ทั้งในระดับพื้นฐาน ระดับกลาง และระดับสูงสุด 3) จากการวิเคราะห์หลักสิทธิมนุษยชนในอัคคัญญสูตร พบว่ามีลักษณะสอดคล้องกับแนวคิดสิทธิมนุษยชนสากลในด้านความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ แต่มีความลึกซึ้งมากกว่าในเชิงจริยธรรม โดยมุ่งเน้นการพัฒนามนุษย์จากภายใน และการแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ คือ จิตใจของมนุษย์ อันนำไปสู่ความสงบสุขทั้งในระดับปัจเจกและสังคม