การบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในจังหวัดอุดรธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหาของชุมชน และการบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในจังหวัดอุดรธานี 2) ศึกษาความเข้าใจแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและนำหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงไปประยุกต์ใช้ในการดำเนินชีวิต 3) แนวทางการบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในจังหวัดอุดรธานี เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การศึกษาเอกสารที่เกี่ยวข้องกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง รัชกาลที่ 9 และการบูรณาการหลักธรรมควบคู่กับการวิจัยภาคสนาม พื้นที่ศึกษา คือ ชุมชนในจังหวัดอุดรธานี กลุ่มเป้าหมายที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ ปราชญ์ชาวบ้าน และตัวแทนชุมชน วิเคราะห์ข้อมูลและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนาและการสังเคราะห์เชิงตีความ ผลการวิจัย พบว่า 1) สภาพปัญหาของชุมชน และการบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ได้แก่ ด้านเศรษฐกิจ ด้านสังคมและวัฒนธรรม ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านการบริหารจัดการและภาวะผู้นำ และด้านโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยี มีการบูรณาการหลักธรรมภาวนา 4 ร่วมกับหลักคําสอน อื่น ๆ เพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งผลการศึกษาที่แสดงให้เห็นว่าเป็นหลักการดำเนินชีวิตตามปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงที่มุ่งเน้นการสร้างความสมดุลและความมั่นคงจากระดับบุคคลและครอบครัวก่อนจะขยายผลเชื่อมโยงไปสู่สังคมส่วนรวม 2) ความเข้าใจแนวคิดปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงและการประยุกต์ใช้ พบว่า ประชาชนในพื้นที่ศึกษามีความรอบรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงกันเป็นอย่างดี โดยการประยุกต์ใช้หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับเปลี่ยนพื้นที่การเกษตรจากเกษตรเชิงเดี่ยวไปสู่เกษตรทฤษฎีใหม่แบบผสมผสาน การทำไร่นาสวนผสม การลดต้นทุนและใช้ทรัพยากรท้องถิ่น และการรวมกลุ่มทำวิสาหกิจชุมชน การแปรรูปผลผลิต เช่น ผ้าไหม ชาใบหม่อน กล้วยแปรรูป และการจัดตั้งกลุ่มออมทรัพย์และกองทุนสวัสดิการชุมชน และ 3) แนวทางการบูรณาการหลักธรรมเพื่อเสริมสร้างวิถีปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง พบว่า ชาวบ้านควรปฏิบัติตามหลักธรรมภาวนา 4 ได้แก่ กายภาวนา ศีลภาวนา จิตภาวนา และปัญญาภาวนา กอปรกับหลักธรรมอื่น ๆ มาบูรณาการร่วมกันภายใต้กรอบปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง คือ ความพอประมาณ ความมีเหตุผล และมีภูมิคุ้มกันให้แก่ตนเองและสังคม ควบคู่การมีความรู้ด้วยสติปัญญาและมีคุณธรรม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- บทความที่ได้รับการตีพิมพ์เป็นลิขสิทธิ์ของวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
- ข้อความใดๆ ที่ปรากฎในบทความที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร ถือเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความ และข้อคิดเห็นนั้นไม่ถือว่าเป็นทัศนะและความรับผิดชอบของกองบรรณาธิการวารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์
เอกสารอ้างอิง
กรมตรวจบัญชีสหกรณ์. (2560). สมุดบัญชีรับ-จ่าย ในครัวเรือน สมุดต้นทุนประกอบอาชีพ. กรุงเทพฯ: กรมตรวจบัญชีสหกรณ์.
กรมตรวจบัญชีสหกรณ์. (2563). สมุดบัญชีรับ-จ่าย ในครัวเรือน สมุดต้นทุนประกอบอาชีพมิติทางบัญชีสู่การพัฒนาที่ยั่งยืน. กรุงเทพฯ: กรมตรวจบัญชีสหกรณ์.
จันทนี กองสุข, สาคร บัวบาน, อัญชณา คุ้มญาติ และโชติวิทย์ เนียมแก้ว. (2568). การสำรวจพื้นที่หมู่บ้านหรือชุมชนเป้าหมายที่สอดคล้องกับเงื่อนไขการส่งเสริมพัฒนาตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง(SEP) เพื่อประยุกต์ใช้ในการพัฒนาอย่างยั่งยืน(SDGs) จังหวัดจันทบุรี ภายใต้โครงการการพัฒนาชุมชนต้นแบบเพื่อการยกระดับคุณภาพชีวิตภายใต้ปรัชญาของเศรษฐกิจ. วารสารวิจัยราชภัฏธนบุรี รับใช้สังคม. 11(2), 1E–21E.
ณัฐธชา บุญศรี. (2569). หลักภาวนา 4 กับชีวิตประจำวัน. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏธนบุรี, 20(1), 246–261.
ปรเมธี วิมลศิริ. (2559). หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสู่การวางแผนพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน. วารสารสถาบันพระปกเกล้า. 14(3), 65-80.
พระครูบวรชัยวัฒน์ (วันชัย เมธิโก). (2567). การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามกระบวนการ SIPOC โมเดลด้วยหลักภาวนา 4. วารสาร มจร พุทธศาสตร์ปริทรรศน์. 8(3), 54–68.
พระธรรมปิฎก (ป.อ.ปยุตฺโต). (2542). พุทธธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระใบฎีกาธนภูมิ ภูมิธโน, ธิติวุฒิ หมั่นมี และอภิญญา ฉัตรช่อฟ้า. (2568). การบูรณาการหลักภาวนา 4 เพื่อพัฒนาสุขภาวะผู้สูงอายุ: กรณีศึกษาเทศบาลตำบลธรรมามูล จังหวัดชัยนาท. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ. 8(4), 251–265.
พระมหาธนากร ธนากโร (ลาภเอกอุดม). (2569). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อพัฒนาชุมชนเศรษฐกิจพอเพียงชุมชนบ้านต้นโพธิ์ ตำบลบางขะแยง อำเภอเมือง จังหวัดปทุมธานี. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์. 12(1), 55–70.
ภาสกร เมิดจันทึก และคณะ. (2567). การประยุกต์หลักภาวนา 4 เพื่อการพัฒนาคุณภาพชีวิต. วารสารพุทธศาสตร์มจร อุบลราชธานี. 6(3), 2149-2162.
มหาวิทยาลัยจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มูลนิธิชัยพัฒนา. (2560). จุดเริ่มต้นแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง. สืบค้น 7 กรกฎาคม 2569 จาก https://www. chaKpat.or.th/publKcatKon/publKsh-document/suffKcKency-economy.html
มูลนิธิโรงพยาบาล 50 พรรษา มหาวชิราลงกรณ. (2554). พระอัจฉริยภาพ 84 พรรษา นวมินทรมหาราชา. เล่ม 2. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโรงพยาบาล 50 พรรษา มหาวชิราลงกรณ.
สำนักงานจังหวัดอุดรธานี. (2566). แผนพัฒนาจังหวัดอุดรธานี พ.ศ. 2566-2570. สืบค้น 5 กรกฎาคม 2569 จาก http://www.udonthanKlocal.go.th/system_fKles/256/d9666fa5dddc3130144d36d cd785c97a.pdf
