A Comparative Study of the Concept of Pandita in Theravada Buddhism and Brahmanism–Hinduism
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This research has (1) study the meaning and concept of Pandita in Buddhism, (2) study the meaning and concept of Pandita in Brahmanism–Hinduism, and (3) comparatively analyze both concepts. This study is a documentary research based on the Tipiṭaka, the Vedas, the Upanishads, the Bhagavad Gītā, and related academic sources, analyzed through descriptive and comparative methods.
(1) The findings reveal that in Buddhism, a Pandita refers to a wise person who perceives reality as it is, cultivating morality (sīla), concentration (samādhi), and wisdom (paññā). Such a person lives mindfully, without negligence, and works for both personal and social welfare, emphasizing inner ethical development and liberation from suffering rather than social status or formal knowledge. (2) In contrast, in Brahmanism–Hinduism, the concept of Pandita evolved from Vedic ritual specialists to philosophical sages in the Upanishadic and Bhagavad Gītā traditions. A Pandita is one who realizes the ultimate truth of Brahman–Atman, follows dharma and the system of the four āśramas, and practices yoga as a means to attain moksha or liberation. (3) The comparative analysis indicates that both traditions emphasize wisdom as the core of human development. However, they differ in ultimate goals: Buddhism aims at Nirvana, the complete cessation of suffering, whereas Hinduism seeks liberation through the realization of unity with Brahman. Despite this difference, both concepts contribute significantly to ethical and spiritual development and can be applied to enhance human quality of life and contemporary society.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
- The published article is copyrighted by the MCU Journal of Buddhist Studies Review.
- Any text that appears in an article that has been published in a journal. It is the responsibility of the article author. And those comments are not considered the views and responsibilities of the editorial team of the MCU Buddhist Review Journal.
References
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
ก. ข้อมูลปฐมภูมิ
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2535). พระไตรปิฎกภาษาบาลี ฉบับมหาจุฬาเตปิฏกํ 2500. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
ข. ข้อมูลทุติยภูมิ
(1) หนังสือ
กฤษณะ ไทวปายนวฺยาส. (1975). ศรีมัทภควัตคีตา. (แปลโดย แสง มนวิฑูรย์). พระนคร: แพร่พิทยา.
คณะกรรมการแผนกตำรา มหามกุฎราชวิทยาลัย. (1990). มังคลัตถทีปนี แปล เล่ม 1. (พิมพ์ครั้งที่ 15). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
ปิ่น มุทุกันต์. (1992). มงคลชีวิต ภาค 1. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหามกุฏราชวิทยาลัย.
พระครูศิริปัญญามุนี (อ่อน). (1963). คัมภีร์มงคลทีปนี แปล. กรุงเทพฯ: เลี่ยงเสียงจงเจริญ.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยุตฺโต). (1989). การศึกษาที่สากลบนฐานแห่งภูมิปัญญาไทย. กรุงเทพฯ: อัมรินทร์พริ้นติ้ง.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2003). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: เอส.อาร์.พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (1995). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. (พิมพ์ครั้งที่ 6). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมธีรราชมหามุนี (โชดก ญาณสิทฺธิเถร). (1999). มงคล 38 ประการ. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมวิสุทธิกวี (พิจิตร ฐิตวณฺโณ). (2004). อุดมมงคลในพระพุทธศาสนา เล่ม 1. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์.
ราชบัณฑิตยสถาน. (2003). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2542. กรุงเทพฯ: นามมีบุ๊คพับลิเคชั่นส์.
สมเด็จพระสังฆราช (จวน อุฏฺฐายี). (1991). มงคลในพระพุทธศาสนา. กรุงเทพฯ: ชวนพิมพ์.
(2) วิทยานิพนธ์ / งานวิจัย
พระจีรพัฒน์ สมาจาโร. (2004). คนพาลและบัณฑิตในพระพุทธศาสนาที่มีผลต่อสังคม: กรณีศึกษาตำบลท่าพระ จังหวัดขอนแก่น. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาแก่นเพชร วชิรสาโร. (1998). การศึกษาเปรียบเทียบโมกษะกับนิพพาน. วิทยานิพนธ์มหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยศิลปากร.
(3) บทความวิชาการ
นพวรรณ ยุติธรรม. (2010). ธรรมที่พระพุทธเจ้าตรัสไว้ดีแล้ว. วารสารวิชาการศรีปทุมชลบุรี, 142.
พระครูสุเมธโพธิคุณ, พระมหาไพฑูรย์ สิริธมฺโม, สมเดช นามเกตุ, และ อริย์ธัช เลิศรวมโชค. (2025). วิเคราะห์ความเชื่อและพิธีกรรม. Journal of Interdisciplinary Social Development. 3(1), 411–423.
ภาษาอังกฤษ
(I) Books
I. Primary Sources
Easwaran, E. (2007). The Bhagavad Gita. (2nd ed.). Nilgiri Press.
Jamison, S. W., & Brereton, J. P. (2014). The Rigveda. Oxford University Press.
Olivelle, P. (Trans.). (1998). The Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad. Oxford University Press.
Olivelle, P. (Trans.). (1998). The Muṇḍaka Upaniṣad. Oxford University Press.
Radhakrishnan, S. (Trans.). (1955). The Bhagavad Gītā. George Allen & Unwin.
II. Secondary Sources
(I) Books:
Flood, G. (1996). An introduction to Hinduism. Cambridge University Press.
Gethin, R. (1998). The foundations of Buddhism. Oxford University Press.
Harvey, P. (2013). An introduction to Buddhism. (2nd ed.). Cambridge University Press.
Monier-Williams, M. (1899). A Sanskrit-English dictionary. Oxford University Press.
Olivelle, P. (1993). The āśrama system. Oxford University Press.
Olivelle, P. (1998). The early Upaniṣads. Oxford University Press.
Olivelle, P. (2004). Manu’s code of law. Oxford University Press.
Radhakrishnan, S. (1951). Indian philosophy. Vols. 1–2. George Allen & Unwin.
Radhakrishnan, S. (1955). The Bhagavadgītā. George Allen & Unwin.
Zaehner, R. C. (1969). The Bhagavad-Gītā: With a commentary based on the original sources. Oxford: Oxford University Press.
(II)Journal Articles:
Pecchia, C. (2024). Scholarly personae in colonial South Asia. Medieval Worlds. (20): 126–145.
Sudarsana, I. K. (2018). Dharmasasananing Pandita. Vidyottama Sanatana International Journal. 2(2): 242.
