ชุมชนเลื่อนฤทธิ์ ในมิติประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
คำสำคัญ:
พัฒนาการชุมชน, พื้นที่ทางวัฒนธรรม, สังคมเมืองบทคัดย่อ
บทความวิชาการฉบับมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษาชุมชนเลื่อนฤทธิ์ ชุมชนเก่าแก่ในพื้นที่เขตเมืองชั้นใน ของกรุงเทพมหานคร โดยศึกษาถึง 1) พัฒนาการของพื้นที่จากอดีตจนถึงปัจจุบัน และ 2) ความสำคัญของชุมชนในมิติวัฒนธรรม จากการศึกษาพบว่า 1) ชุมชนเลื่อนฤทธิ์มีพัฒนาการของพื้นที่มาเป็นลำดับ แบ่งออกเป็น 4 ช่วงเวลาสำคัญ ได้แก่ ช่วงที่ 1 ยุคการถือครองพื้นที่ของกลุ่มขุนนาง ข้าราชการ (พ.ศ. 2412-2451) ช่วงที่ 2 ยุคตึกแถวสำหรับอยู่อาศัย ประกอบการค้าขนาดย่อมและอุตสาหกรรมในครัวเรือน (พ.ศ. 2452 -2499) ช่วงที่ 3 ยุคขยับขยายและการเข้ามาแทนที่ของธุรกิจค้าผ้า (พ.ศ. 2500 - 2540) และ ช่วงที่ 4 ยุคเปลี่ยนผ่านพลิกโฉมการพัฒนาพื้นที่ (พ.ศ.2541-ปัจจุบัน) และ 2) ความสำคัญของชุมชนเลื่อนฤทธิ์ในมิติวัฒนธรรม ได้แก่ การเป็นแหล่งศึกษาค้นคว้าทางโบราณคดี การอนุรักษ์คุณค่าของสถาปัตยกรรม โดยเฉพาะการเป็นพื้นที่ทางวัฒนธรรมสมัยใหม่ของคนเมือง
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมศิลปากร. (2546). รายงานการสำรวจตึกแถวชุมชนเลื่อนฤทธิ์. กลุ่มวิชาการทะเบียนโบราณสถานและข้อมูลโบราณคดี สำนักโบราณคดี.
กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์. (2562). โบราณคดีเมือง : โบราณคดีกรุงเทพมหานคร. ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร.
กรรณิการ์ สุธีรัตนาภิรมย์. (2557). วิถีเลื่อนฤทธิ์ การอนุรักษ์ชุมชนชาวเวิ้งแห่งกรุงเทพมหานคร. คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร
กาญจนาคพันธ์ (นามแฝง). (2545). กรุงเทพฯ เมื่อวานนี้ (พิมพ์ครั้งที่ 4) สารคดี.
จิราภา วรเสียงสุข และอิทธิพร ขำประเสริฐ. (2551). การศึกษากระบวนการเคลื่อนไหวขององค์กรชุมชน เพื่อปกป้องสิทธิการใช้พื้นที่กรณีศึกษาชุมชนชั้นกลางแห่งหนึ่งในย่านเยาวราช. คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
โครงการชุมชนเลื่อนฤทธิ์ เยาวราช. (2568). ชุมชนเลื่อนฤทธิ์ เพื่ออนุรักษ์และฟื้นฟูอาคารโบราณสถาน. https://www.facebook.com/Luenrit.
ชนน วัฒนะกูล. (2560). การจัดการสารสนเทศภาชนะดินเผา กรณีศึกษาแหล่งโบราณคดีชุมชนเลื่อนฤทธิ์. [วิทยานิพนธ์ปริญญาศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการจัดการจดหมายเหตุและสารสนเทศมรดกทางวัฒนธรรม. มหาวิทยาลัยศิลปากร].
ปัทมาวดี คนธิคามี และอุไร หงสกุล. (2531). ยุคทองสิ่งทอไทย. วารสารเศรษฐกิจและสังคม. 25(3), 4-13.
เมธี พิริยการนนท์ และนพดล ตั้งสกุล. (2564). ปริทัศน์บทความ: เรื่องพื้นที่สาธารณะ พื้นที่ทางวัฒนธรรม และพื้นที่สาธารณะทางวัฒนธรรม. วารสารหน้าจั่ว ประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมไทย. 8(1), 134-158.
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร. (2541). การอนุรักษ์ชุมชนประวัติศาสตร์ในเมือง กรณีศึกษาชุมชนซอยเลื่อนฤทธิ์ เขตสัมพันธวงศ์. วารสารอาษา. 41(02-03), 67–69.
ยงธนิศร์ พิมลเสถียร และคณะ. (2544). รายงานขั้นสมบูรณ์ โครงการวางผังเฉพาะแหงในพื้นที่สําคัญทางประวัติศาสตร์ พื้นที่บริเวณย่านชุมชนเขตสัมพันธวงศ์. สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง.
วารสารเมืองโบราณ. (2561). เป็นอยู่คือ : โบราณคดีในบางกอก. https://muangboranjournal. com/post/archaeo-in-Bangkok
ดำรงราชานุภาพ, สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยา. (2527). คนดีที่ข้าพเจ้ารู้จัก เล่ม 2 (2405–2486).
รวมสาส์น.
สมาคมสถาปนิกสยาม. (2566) .โครงการพัฒนาและอนุรักษ์พื้นที่ชุมชนเลื่อนฤทธิ์. https://asa.or.th /news/asa-conservation-awards-2023/2
สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์. (ม.ป.ป.) รายงานการรวบรวมข้อมูลอาคารพาณิชย์ หมู่บ้านคุณหญิงเลื่อนฤทธิ์ ถนนเยาวราช แขวงจักรวรรดิ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร. กองโครงการอนุรักษ์ ฝ่ายส่งเสริมธุรกิจ.
สุภางค์ จันทวานิช. (2549). สำเพ็ง : ประวัติศาสตร์ชุมชนชาวจีนในกรุงเทพฯ. ศูนย์จีนศึกษา สถาบันเอเชียศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมพระคลังข้างที่ รัชกาลที่ 5 กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ก.ร.5ค/30 เรื่อง เลื่อนฤทธิ์ยืมเงิน (6–8 สิงหาคม รศ.124)
หอจดหมายเหตุแห่งชาติ. เอกสารกรมพระคลังข้างที่ รัชกาลที่ 5 กระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ก.ร.5ค/10 เรื่อง เรื่องราวเลื่อนฤทธิ์ เรื่องที่ตลาด (28 กุมภาพันธ์ รศ.110)
อิทธิพร ขำประเสริฐ. (2550). กระบวนการสร้างภาพแสดงแทนเพื่อสิทธิเชิงพื้นที่. [วิทยานิพนธ์ปริญญาสังคมวิทยาและมานุษยวิทยามหาบัณฑิต สาขาวิชาสังคมวิทยา. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์].
อิทธิพร ขำประเสริฐ. (2551). ประวัติศาสตร์ชุมชนในเขตเมืองเก่า : ชุมชนเลื่อนฤทธิ์ เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร. มหาวิทยาลัยคริสเตียน.
เอกชัย เอื้อธารพิสิฐ. (2563). ชุมชนเลื่อนฤทธิ์กับรางวัลอนุรักษ์. https://anurakmag.com/art-and-culture/06/08/2023/luanrit-community-with-conservation-award/
Burgess, E. (1925). The growth of the city: An introduction to a research project. University of Chicago Press.
Worasiangsuk, J., & Khumprasert, I . (2011). How middle class move to defend their space : A case study of an area in chinatown. Thammasat Review. 14(1), 131-151.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน “วารสารข่วงผญา” ถือเป็นลิขสิทธิ์ของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
2. เนื้อหาบทความที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
