การปรับตัวของชุมชนท้องถิ่นสู่สังคมดิจิทัล : กระบวนการเปลี่ยนผ่านสู่ความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน
คำสำคัญ:
ชุมชนท้องถิ่น, สังคมดิจิทัล, การปรับตัวบทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์กระบวนการปรับตัวของชุมชนท้องถิ่นไทยในบริบทของสังคมดิจิทัล โดยเน้น การเปลี่ยนผ่านเชิงโครงสร้างที่ครอบคลุมทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ซึ่งไม่ใช่เพียงการเรียนรู้การใช้เทคโนโลยีแต่เป็นการพัฒนาองค์รวมที่ชุมชนมีบทบาททั้งในฐานะผู้ใช้และผู้สร้างสรรค์เทคโนโลยีดิจิทัล บทความนี้ใช้กรอบแนวคิดสังคมดิจิทัล ทฤษฎีการปรับตัว และแนวคิดการพัฒนาชุมชน เพื่ออธิบายความเปลี่ยนแปลงในระดับฐานราก โดยเสนอการปรับตัวของชุมชน 5 วิธี คือ การค้าผ่านแพลตฟอร์มดิจิทัล การผลิตเนื้อหาออนไลน์เชิงวัฒนธรรม การสร้างเครือข่ายดิจิทัลระหว่างชุมชน การเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม และการใช้เทคโนโลยีเพื่อสืบสานภูมิปัญญาท้องถิ่น และกระบวนการเปลี่ยนผ่านของชุมชนสู่ความเข้มแข็งในสังคมดิจิทัล 6 ด้าน คือ การตระหนักรู้ การพัฒนาทักษะ การสร้างโครงสร้างพื้นฐาน การพัฒนาเศรษฐกิจฐานราก การจัดการความเสี่ยง และการ มีส่วนร่วมของชุมชน การศึกษานี้ชี้ให้เห็นว่าความเข้มแข็งอย่างยั่งยืนของชุมชนท้องถิ่นในยุคดิจิทัลต้องอาศัยพลังจากภายในของชุมชนควบคู่กับการสนับสนุนจากภายนอกอย่างสอดคล้องและเคารพบริบทท้องถิ่น
Downloads
เอกสารอ้างอิง
เกียรติศักดิ์ สุริยะภูมิ และสราลี โอธินทรยุทธ. (2567). การผลิตสื่อวีดิทัศน์สารคดีเรื่องทุนทางวัฒนธรรมของชุมชน ภาคอีสาน. วารสารกองทุนพัฒนาสือปลอดภัยและสร้างสรรค์, 3(3), 73–117.
เดลินิวส์. (2566). "เอ็ตด้า" สานต่อ “โปรเจกต์ ETDA Digital Citizen" ปั้นคนไทยใช้เทคโนโลยีดิจิทัลอย่างสร้างสรรค์. สืบค้นจาก https://www.dailynews.co.th/news/3041873/
ณวิญ เสริฐผล. (2567). การพัฒนาแหล่งเรียนรู้ของชุมชนหม้อแกงทอง ตาบลแม่กา อำเภอเมือง จังหวัดพะเยา. วารสารราชภัฏเพชรบูรณ์สาร, 26(2), 99-111.
ณวิญ เสริฐผล. (2568). ภูมิปัญญาดิจิทัล: แนวคิด หลักการและการประยุกต์ใช้ในการพัฒนา. วารสารมนุษยศาสตร์
สังคมศาสตร์ และนวัตกรรม มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์, 1(4), 1-16.
ณัฐชัย นิ่มนวล. (2563) ปัจจัยที่เสริมสร้างเศรษฐกิจชุมชนเพื่อการพัฒนาตามแนวทางเศรษฐกิจดิจิทัล จังหวัดนครสวรรค์. บัณฑิตศึกษาปริทรรศน์ วิทยาลัยสงฆ์นครสวรรค์, 8(2), 171-180.
ประทวน วันนิจ และ มนูญ สอนโพนงาม. (2565). วิกฤตวัฒนธรรม เปลี่ยนผ่านวิถีชีวิตสังคมไทยในยุคดิจิทัล. วารสารวนัมฎองแหรกพุทธศาสตรปริทรรศน์, 9(2), 117-126.
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์. (2566). ETDA โชว์ผลงานรอบปี ‘ส่งเสริม-กำกับดูแลธุรกิจบริการดิจิทัล’ เพื่อคนไทย “ชูปี 67 เข้มข้นกับบทบาท Co-. https://www.etda.or.th/th/pr-news/13_ year.aspx
สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล. (2562). การคาดการณ์อนาคตเทคโนโลยีดิจิทัลประเทศไทย 2035 (Thailand Digital Technology Foresight 2035). สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (depa).
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานผลการสำรวจข้อมูลสถานภาพการรู้เท่าทันสื่อสารสนเทศและการเข้าใจดิจิทัลของประเทศไทย พ.ศ. 2566. สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2567). การสำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2567 (ไตรมาส 4). กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2568). สำรวจการมีการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารในครัวเรือน พ.ศ. 2568 (ไตรมาส 2). สำนักงานสถิติแห่งชาติ
สุเมธ พิลึก และ จิตาพัชญ์ ไชยสิทธิ์. (2567). การพัฒนาช่องทางการจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์ชุมชน ด้วยพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ในจังหวัดนครสวรรค์. วารสารนวัตกรรมการศึกษาและการวิจัย, 8(1), 278–294. https://doi.org/10.14456/jeir.2024.17
อลงกต แผนสนิท ปรารถนา มะลิไทย และวิษณุ ปัญญายงค์. (2567). การขับเคลื่อนชุมชนผ่านศูนย์ดิจิทัลชุมชนจังหวัดศรีสะเกษ. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 8(2), 67-90.
Armenta, A. al et. (2012). The new digital divide: The confluence of broadband penetration, sustainable development, technology adoption and community participation. Information Technology for Development, 18(4), 345–353.
Asanprakit, S., & Kraiwanit, T. (2024). Multiplier transformation of E-commerce to S-commerce in emerging economy. R-Economy, 10(1), 55–73.
Asia-Pacific Telecommunity. (2019). APT report on the best practice of connectivity: Village broadband internet project (Net Pracharat) of Thailand. Ministry of Digital Economy and Society.
Beel, D., & Wallace, C. (2020). Gathering together: Social capital, cultural capital, the value of cultural heritage in a digital age. Social & Cultural Geography, 1-21.https://shorturl.asia/ uJQ6e
Çöteli, S. (2019). The impact of new media on the forms of culture: Digital identity and digital culture. Online Journal of Communication and Media Technologies, 9(2), 1-12.
Detlor, B. et al. (2020). Local community digital literacy training: An exploratory investigation of digital literacy training programs led by public libraries and other local community organizations (Working Paper No. 102). [McMaster Digital Transformation Research Centre, McMaster University]. https://shorturl.asia/u92Z8
Gallardo, R., Collins, A., & Gregory North, E. (2018). Community development in the digital age: role of extension. Journal of Extension, 56(4), 1-10. https://shorturl.asia/Hv8ND
Ganiem, L. M. et al. (2024). Society in the digital era: Adaptation, change, and response to communication technology. Journal International Dakwah and Communication, 4(1), 123–135.
Goedhart, N. S., Verdonk, P. & Dedding, C. (2022). "Never good enough." A situated understanding of the impact of digitalization on citizens living in a low socioeconomic position. Policy & Internet, 14(4), 1–21.
Griffith Asia Institute. (2022, July 21). Cooperative connectivity in Thailand. https://shorturl.asia/ 5oTtm
Hariyati, F. et al. (2024). Use of social media in preserving local cultural identity in the Cipaku Cultural Community, Sumedang, Indonesia. In E. Edwards et al. (Eds.), Proceedings of the 3rd Annual International Conference on Natural and Social Science Education (ICNSSE 2023), Advances in Social Science, Education and Humanities Research 846, (pp.564-576). https://www.atlantis-press.com/article/126000539.pdf
Huggins, R., & Izushi, H. (2002). The digital divide and ICT learning in rural communities: Examples of good practice service delivery. Local Economy, 17(2), 111-122.
Ilham, M. et al. (2023). Pelatihan content creator dengan tema prospek bisnis yang menjanjikan pada masyarakat desa panjunan, kecamatan sukodono, kabupaten sidoarjo sebagai bentuk meningkatkan Kompetensi Mahasiswa Oleh Mahasiswa Universitas Sunan Giri Surabaya. ARDHI: Jurnal Pengabdian Dalam Negri, 1(5), 7-13. https://shorturl.asia/HjBYR
Ilze, I. (2024). Digital Infrastructure development. https://ssrn.com/abstract = 4723393
Jati, R. P. (2019). The existence of Indonesian local art culture through digital-based community
media.Green Development in Industrial Community 4.0, 489–493. https://shorturl.asia/ FHOuQ
Jati, R. P. (2022). Advancing local culture through hyperlocal media. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 9(2), 362-369
Khandii, O. (2019). Social threats in the digitalization of economy and society. NTI-UkrSURT 2019. https://shorturl.asia/6843F
Kukhar, O., Kravchyk, Y., & Brechko, O. (2023). Digital transformation as a factor in ensuring economic security of enterprises. Baltic Journal of Economic Studies, 9(5), 143–152.
Laskar, M. H. (2023). Examining the emergence of digital society and the digital divide in India: A comparative evaluation between urban and rural areas. Frontiers in Sociology, 8:1145221. https://shorturl.asia/B0QZ1.
Mahsin, B. M. et. al. (2023). Komunikasi digital dan perubahan sosial masyarakat pedesaan. Mu’ashir: Jurnal Dakwah & Komunikasi Islam, 1(2), 357–386.
Manara, R., & Weber, M. (2023). Cultural identity in the digital age: Navigating globalization in local
communities. Journal of Humanities and Social Sciences, 5(3), 114-120.
Newswit. (2567). ETDA เปิดรับสมัครนักศึกษา และชุมชนทั่วไทย ก้าวสู่นักธุรกิจรุ่นใหม่ ดันชุมชนสร้างโอกาส เพิ่มรายได้ ผ่านกิจกรรม "EMPOWER SOCIAL ENTERPRISE". https://shorturl.asia/ DPLYq
OECD. (2024). Digital public infrastructure for digital governments (OECD Public Governance Policy Papers No. 68. Organisation for Economic Co-operation and Development. https://shorturl.
asia/ZTgCz
Patel, S., & Mishra, P. (2023). New skills for sustainability in the socially challenging era of digital transformation: Opportunities and challenges. In IGI Global (Ed.), Handbook of research on Sustainable career ecosystems for university students and graduates (Chapter 15, pp. 305–306). IGI Global. https://shorturl.asia/ywl0P
Phuoc, K. H. (2023). Lifelong learning in the digital age. Journal of Southeast Asian Education, 1(Special Issue), 1–12.
Pięta, P. (2018). Development of social capital by strengthening of digital competences among groups exposed to social exclusion. Annals of marketing management & economics, 4(1), 73–87.
Prior, J. et al. (2019). Social capital, adaptation and resilience: Case studies of rural communities in Ethiopia, Zimbabwe and Myanmar. In H. James, (ed.), Population, development, and the environment, (pp. 87- 112). Palgrave Macmillan, Basingstoke.
Ramankutty, N. (2023). Both technological innovations and cultural change are key to a sustaina-
bility transition. PLOS Biology, 21(9), 1-4.
Škripcová, L. N. (2017). Motivations and incentives of community media content creators: A case study of Spodnás. Communication Today, 8(2), 30-41.
Sun, Z. et al. (2023). Digital Inclusion, cultural capital, and health status of urban and rural residents: An empirical study based on 2017 CGSS database. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(5), 1-14.
Syahruddin, et al. (2023). Community adaptation in facing the digital governance. Technium Social Sciences Journal, 49(Special Issue), 393–399.
Triyana, H., Rahim, M., & Purnawan, E. (2024). The impact of online commerce on economic growth. Southeast Asia Journal of Graduate of Islamic Business and Economics (SAJGIBE), 3(1), 7-15.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน “วารสารข่วงผญา” ถือเป็นลิขสิทธิ์ของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
2. เนื้อหาบทความที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
