ก่องข้าว : อัตลักษณ์ท้องถิ่นสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์
คำสำคัญ:
ก่องข้าว, อัตลักษณ์ท้องถิ่น, การออกแบบหัตถกรรมอุตสาหกรรมบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์อัตลักษณ์ของก่องข้าว 2) พัฒนาและออกแบบผลิตภัณฑ์จาก ภูมิปัญญาก่องข้าว และ 3) ประเมินทัศนคติที่มีต่อผลิตภัณฑ์หัตถอุตสาหกรรมชุมชนที่มีอัตลักษณ์ของก่องข้าว กลุ่มผู้ให้ข้อมูลแบ่งเป็น 2 กลุ่ม ได้แก่ 1) ผู้ให้ข้อมูลเชิงลึก จำนวน 20 คน ที่อาศัยในเขตอำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อวิเคราะห์อัตลักษณ์ของก่องข้าว และ 2) กลุ่มประเมินทัศนคติ ประกอบด้วย นักออกแบบผลิตภัณฑ์ จำนวน 3 คน ช่างฝีมือ จำนวน 3 คน และผู้บริโภค จำนวน 171 คน เครื่องมือวิจัย ได้แก่ แบบสอบถามความคิดเห็นเกี่ยวกับก่องข้าว และแบบประเมินทัศนคติแยกตามกลุ่มตัวอย่าง สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน
ผลการวิจัยพบว่า ก่องข้าวเป็นเครื่องใช้ที่สะท้อนอัตลักษณ์เฉพาะถิ่นของชาวอีสาน การออกแบบผลิตภัณฑ์ใหม่ใช้การวิเคราะห์กระดานอารมณ์ (Mood Board) เพื่อกำหนดองค์ประกอบด้านรูปร่าง รูปทรง สี พื้นผิว วัสดุ และกรรมวิธีการผลิต การประเมินทัศนคติ พบว่า นักออกแบบผลิตภัณฑ์และผู้บริโภคคิด เห็นว่า การออกแบบผลิตภัณฑ์รูปแบบที่ 1 (ประยุกต์ใช้รูปร่างของดอกบัวและใบไผ่) อยู่ในระดับมากที่สุด ขณะที่ช่างฝีมือเห็นว่า การออกแบบผลิตภัณฑ์ในรูปแบบที่ 3 (ไม้เนื้อแข็ง สี่แฉก กากบาท) และ รูปแบบที่ 4 (ไม้เนื้อแข็ง สี่แฉก กากบาท) อยู่ในระดับมาก
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม. (2555). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติประจำปีพุทธศักราช 2554. กระทรวงวัฒนธรรม.
กรมประชาสัมพันธ์. (2568). ความหลากหลายทางชาติพันธุ์ในดินแดนไทย: พหุวัฒนธรรมที่ซ่อนอยู่ในภูมิภาค. https:www.prs.go.th/content/category/detail/lid/31/iid/444913#text
กิตติพงษ์ เกียรติวิภาค. (2560). พัฒนาด้านการออกแบบผลิตภัณฑ์โดยใช้กรอบแนวคิดการออกแบบหัตถอุตสาหกรรม Industrial crafts design framework (Grow - Reborn). Journal of Fine and Applied Arts Khon Kaen University, 9(2), 333–366.
ปกป้อง. (2561). โค้ดสีไทยโทน Thaitone 2.0 รูปแบบ Hex Color Code สำหรับเว็บไซต์. https://poakpong.
Com/node/1998
พัชนีย์ เมืองศรี และ วิยุทธ์ จํารัสพันธุ์. (2556). ก่องข้าว : คุณค่าในวัฒนธรรมอีสานสู่กระบวนการกลายเป็นสินค้า
ทางวัฒนธรรม. วารสารวิจัย มข. (ฉบับบัณฑิตศึกษา) สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 1(2), 34–42.
พิชชา ทองขลิบ. (2567). ก่องเข้าลาย. https://traditional-objects.sac.or.th/equipment-detail. Php?ob_id=504
วิบูลย์ ลี้สุวรรณ. (2553). ศิลปหัตถกรรมพื้นบ้าน : เอกลักษณ์เฉพาะถิ่น Folk handicrafts : Local identity. Silpakorn University e-Journal (Social Sciences, Humanities, and Arts), 30(1), 163-182.
สำนักพัฒนาอุตสาหกรรมชุมชน. (2559). เสน่ห์ไทยในวิถีร่วมสมัย: รวมผลงานต้นแบบผลิตภัณฑ์ทุนทางวัฒนธรรม และภูมิปัญญา ปี 2557-2558. กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม.
สำนักพัฒนาอุตสาหกรรมชุมชน กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม. (2559). ทุนวัฒนธรรมไทย สู่การสร้างสรรค์เศรษฐกิจ. อุตสาหกรรมสาร, 58, 5-8.
Ariffin J. W., Shahfiq, S., Ahmad, F., Ibrahim, A., & Ghazalli, F. G. (2023). Handicraft innovations: A strategic approach to preserving intangible cultural heritage of Malaysia. Journal of the International Society for the Study of Vernacular Settlements, 10(7), 77-86.
Hartanti, M. & Wianto, E. (2024). Attractive Souvenirs : Design or Price. International Journal of Visual Design, 18(2), 23-47.
Kumari, J., Yang, Y. & Kumar, J. (2025). Tradition in transition: How cultural elements in product design influence consumer purchase intention. Asia Pacific Journal of Marketing and Logistics. https://doi.org/10.1108/APJML-12-2024-1879
Kuo, K., Chang, T., & Lai, C. (2023). Research on cultural and creative color aesthetics of Fujian. Multimedia Tools and Applications, 83, 59271–59289.
Lin, R., Sun, M. X., Chang, Y. P., Chan, Y. C., Hsieh, Y. C., & Huang, Y. C. (2007). Designing “Culture” iInto modern product: A case study of cultural product design. Usability and internationalization. In proceeding of HCI International 2007, Beijing, China, July 22-27, 2007, Part I 2 (pp. 146-153). Springer Berlin Heidelberg.
Townsend, K., & Potter, G. (2024). Craft in times of change: Making as a response to crisis. Craft Research., 15(1), 3-11.
Zhang, J. (2021). Exploring the application of traditional elements in cultural and creative product design. Art and Design Review, 9, 332-340.
Zhang, X. & Dolah, J. (2024). Designing strategies of Pingyao lacquerware tourist souvenirs based on tourists’ demand. PLoS ONE., 19(7), https://doi.org/10.1371/journal. pone.0305662
Zhi-jun, W. & Cheng-ai, N. (2006, 17-19 November). Application of traditional culture symbol in modern product design. 2006 7th International Conference on Computer-Aided Industrial Design and Conceptual Design. Hangzhou, China. From https://doi.org/10.1109/ CAIDCD.2006.329476
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ใน “วารสารข่วงผญา” ถือเป็นลิขสิทธิ์ของสำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่งส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือกระทำการใดๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่
2. เนื้อหาบทความที่ปรากฏในวารสารเป็นความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรง ซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วยหรือร่วมรับผิดชอบใดๆ
