หม่อมเจ้าสกลวรรณากร วรวรรณ กับ การเทศบาลของไทย

บทคัดย่อ

     บทความนี้ มุ่งศึกษาพัฒนาการของการปกครองท้องถิ่นไทยผ่านบทบาทของหม่อมเจ้าสกลวรรณากร วรวรรณในฐานะที่ท่านทรงมีบทบาทผลักดัน การเทศบาลไทยอย่างสำคัญทั้งในระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชและประชาธิปไตย ในหลากหลายบทบาท เช่น ข้าราชการ กรรมการร่างกฎหมาย ที่ปรึกษาทางการเมือง ผู้สมัครรับเลือกตั้ง สมาชิกพรรคการเมือง ผู้นำแรงงาน และนักวิชาการด้วยท่านทรงมุ่งหวังให้การเทศบาลเป็นรากฐานของประชาธิปไตยและเป็นหนทางหนึ่งในการสร้างความสุขสมบูรณ์และความเป็นธรรมให้กับสังคมไทย (social justice) นอกจากนี้ บทความนี้เสนอว่า กำเนิดการปกครองท้องถิ่นไทยหาได้มีวิวัฒนาการคลี่คลายมาจากรัฐไทยแบบจารีต (Traditional State) แต่อย่างใดแม้นว่าการปกครองท้องถิ่นของไทยถือกำเนิดขึ้นในยุครัฐสมัยใหม่ (Modern State) ชนิดสมบูรณาญาสิทธิราชย์ (Absolutist State) แต่ด้วยข้อจำกัดของระบอบการปกครองขณะนั้นทำให้ภารกิจมุ่ง“การบำรุง”หรือการจัดบริการสาธารณะ (public services) เป็นหลัก แต่ในที่สุด การเทศบาลของไทยจัดตั้งสำเร็จภายใต้รัฐประชาชาติ (Nation State) อันมีสภาพแวดล้อมเอื้อต่อความมีอิสระในการบริหาร (autonomy) และการมีประชาชนส่วนร่วมทาง
การเมืองตามระบอบประชาธิปไตย (democracy) กล่าวอีกอย่าง คือ ภายหลังการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 แล้ว การเทศบาลของไทยบรรลุภารกิจอย่างสมบูรณ์ทั้ง “การบำรุง” และ “การปกครอง”ซึ่งท่านทรงมีส่วนสำคัญในการผลักดันความสำเร็จนี้ด้วย