การปฏิรูปการเมืองภาคพลเมือง ในการเมืองการบริหารท้องถิ่นไทย

Main Article Content

ปธาน สุวรรณมงคล

บทคัดย่อ

     การศึกษาการปฏิรูปการเมืองภาคพลเมืองในการเมืองการบริหารท้องถิ่นไทยมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบทบาทการเมืองภาคพลเมืองในการเมืองการบริหารท้องถิ่นนับแต่ปี 2540 - 2558 (2) ศึกษาปัญหาสำคัญของการเมืองภาคพลเมืองในการเมืองการบริหารท้องถิ่นนับแต่ปี 2540 - 2558 (3) เสนอแนะแนวทางการปฏิรูปการเมืองภาคพลเมืองให้มีบทบาทเพิ่มมากขึ้นในการเมืองการบริหารท้องถิ่น ระเบียบวิธีการศึกษาได้แก่ การวิจัยเชิงคุณภาพเป็นหลัก และการวิจัยเชิงปริมาณเป็นส่วนเสริม กลุ่มตัวอย่างได้แก่ สมาชิกสภาองค์กรชุมชนตำบล และสมาชิกสภาพัฒนาการเมือง และใช้การวิเคราะห์เชิงพรรณนา และสถิติร้อยละ


ผลการวิจัยพบว่า การเมืองภาคพลเมืองยังมีบทบาทจำกัดในการเมืองการบริหารท้องถิ่นเนื่องจากปัญหาสำคัญของการเมืองภาคพลเมืองในการเมืองการบริหารท้องถิ่นเป็นปัญหาทั้งเชิงนโยบายและปัญหาเชิงปฏิบัติอันเกิดจากปัจจัยทั้งภายนอกและภายในการเมืองภาคพลเมือง อาทิ การขาดนโยบายรัฐบาลที่ชัดเจนด้านการเมืองภาคพลเมือง การขาดทักษะการจัดการ การขาดผู้นำที่เข้มแข็ง เป็นต้น ซึ่งผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะการปฏิรูปเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติในการส่งเสริม สนับสนุนให้การเมืองภาคพลเมืองมีบทบาทในการเมืองการบริหารท้องถิ่นเพิ่มมากขึ้น อาทิ การให้รัฐบาลเสนอกฎหมายส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ในการกำหนดนโยบายทั้งในระดับชาติและระดับท้องถิ่น การเสนอจัดตั้ง “สภาพลเมือง” ทำหน้าที่ในการให้คำปรึกษาเสนอแนะและติดตามตรวจสอบการดำเนินงานขององค์กรบริหารท้องถิ่นและหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่ การส่งเสริมให้ภาคพลเมืองมีส่วนร่วมในกระบวนการงบประมาณขององค์กรบริหารท้องถิ่น เป็นต้น

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
สุวรรณมงคล ป. . (2020). การปฏิรูปการเมืองภาคพลเมือง ในการเมืองการบริหารท้องถิ่นไทย. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 15(1), 87–103. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/kpi_journal/article/view/244090
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

คบไฟ อนุชาติ พวงสำลี และกฤตยา อาชาวนิจกูล (บก.) (2542). ขบวนการประชาสังคมไทย: การเคลื่อนไหวภาคพลเมือง. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (ส.ก.ว.).

จารุวรรณ แก้วมะโน. (2555). รายงานผลการศึกษาชุดการถอดบทเรียนชุมชนเข้มแข็ง. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

ทิฆัมพร รอดขันเมือง. (2557). ขบวนการเคลื่อนไหวภาคพลเมืองด้านสิ่งแวดล้อม: บ้านกรูด. กรุงเทพฯ: ส. เจริญการพิมพ์.

นันทวัฒน์ บรมานันท์. (2547). การปกครองท้องถิ่นฝรั่งเศส. กรุงเทพฯ: สถาบันนโยบายศึกษา.

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ และคณะ. (2552). การมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการนโยบายสาธารณะ. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

ปธาน สุวรรณมงคล. (2554). การเมืองท้องถิ่น การเมืองของใคร โดยใคร เพื่อใคร. นนทบุรี: จตุพรดีไซน์.

ปธาน สุวรรณมงคล. การกระจายอำนาจแนวคิดและประสบการณ์จากเอเชีย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ประเวศ วะสี. การบรรยายพิเศษ เรื่อง “ปฏิรูปประเทศไทยจากรากฐาน” งานผู้นำ-นำการเปลี่ยนแปลง. จัดโดย มูลนิธิสัมมาชีพร่วมกับเครือมติชน ระหว่างวันที่ 31 กรกฏาคม – 5 กันยายน 2553 ณ ห้องประชุมอาคารข่าวสด.

ประภาส ปิ่นตบแต่ง. (2551). ก่อนภาคประชาชนล่มสลาย. กรุงเทพฯ: Way of Book.

ประภาส ปิ่นตบแต่ง. (ม.ป.พ.). การเมืองภาคประชาชน ขบวนการประชาสังคมในสังคมไทย และบทบาทต่อสังคมการเมืองไทย. สืบค้นจาก tu101.org/wp-content/uploads/2016/02/2-01.pdf

ปริญญา เทวานฤมิตรกุล. (2555). การศึกษาเพื่อสร้างพลเมือง. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสร้างเสริมสุขภาพ.

ธีรภัทร์ เสรีรังสรรค์ และยุทธพร อิสรชัย. (2555). รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง การประเมินผลงานของสภาพัฒนาการเมือง. กรุงเทพฯ: สำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน.

พิศณุ พูนเพชรพันธุ์ และกมลวรรณ อยู่วัฒนะ. (2554). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการเสนอร่างข้อบัญญัติท้องถิ่นตามบทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 มาตรา 286 กรณีศึกษาชุมชนองค์การบริหารส่วนตำบลบางระกา ตำบลศาลายา ตำบลคลองโยง จังหวัดนครปฐม. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

พัชราวดี ตรีชัย. (2552). การวิเคราะห์ความเป็นชุมชนเข้มแข็งของหมู่บ้านหนองกลางดง ตำบลศิลาลอย อำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบศีรีขันธ์. วารสารร่มพฤกษ์. 27(1): 1.

มาลี ปานม่วง. (2554). เปรียบเทียบการถอดถอนนายกองค์การบริหารส่วนตำบลโดยประชาชน กรณีศึกษาองค์การบริหารส่วนตำบลโนนแดง อำเภอบ้านเขว้า จังหวัดชัยภูมิ กับองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโก๋น อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช นนทบุรี.

มาพร ห่านรุ่งชโรทร. (2551). การเสริมสร้างพลังอำนาจชุมชน. วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2(ฉบับพิเศษ).

ยงยุทธ สิงห์ธวัช. (2551). การถอดถอนผู้บริหารท้องถิ่นโดยประชาชน ศึกษาเฉพาะกรณีองค์การบริหารส่วนตำบลห้วยโก๋น จังหวัดน่าน. วิทยานิพนธ์ปริญญารัฐศาสตรมหาบัณฑิต. มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช นนทบุรี.

สุนทรชัย ชอบยศ และรจนา คำดีเกิด. (2556). “การเมืองภาคพลเมือง: การถอดถอนผู้บริหารท้องถิ่นที่ประสบความสำเร็จ” รัฐสภาสาร. 61(5).

สุวัสดี โภชนพันธุ์. (2543). เทศบาลและผลกระทบต่ออำนาจท้องถิ่น พ.ศ. 2476 – 2500. วิทยานิพนธ์ปริญญาอักษรศาสตรมหาบัณฑิต. จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

เสกสรรค์ ประเสริฐกุล. (2557). บทบาทของการเมืองภาคประชาชนในการพัฒนาระดับท้องถิ่น กรุงเทพฯ: สำนักงานสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.)

เสกสรรค์ ประเสริฐกุล. (2557). บทบาทการเมืองภาคประชาชนในการพัฒนาประชาธิปไตย. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: วิภาษา.

สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. รวมปาฐกถาจากการสัมมนา “สานพลัง ปฏิรูปสังคม ให้ชุมชนเข้มแข็ง” จัดโดยคณะกรรมาธิการด้านสังคม ชุมชน เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการและผู้ด้อยโอกาส สำนักการพิมพ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

เสกสรรค์ ประเสริฐกุล. (2554). การเมืองภาคประชาชนในระบอบประชาธิปไตย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

สำนักแผนพัฒนาการเมือง. (2554). รายงานวิจัย สำนึกพลเมือง เอกสารวิชาการลำดับที่ 54-01. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์คณะรัฐมนตรีและราชกิจจานุเบกษา.

อนุชาติ พวงสำลี และกฤตยา อาชวนิจกูล (บก.). (2542). ขบวนการประชาสังคมไทย: การเคลื่อนไหวภาคพลเมือง. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (ส.ก.ว.).

อุมาพร ห่านรุ่งชโรทร. (2551). “การเสริมสร้างพลังอำนาจชุมชน” วารสารพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. 2 (ฉบับพิเศษ).

เอนก เหล่าธรรมทัศน์. (2556). การเมืองของพลเมือง: สู่สหัสวรรษใหม่. กรุงเทพฯ: คบไฟ.

Dalton, J. Russell (2004). Democratic Challenges, Democratic Choices: The Erosion of Political Support in Advanced Industrial Democracies Oxford University Press.

Department of Environment, Community and Local Government (2012). Putting People First Action Programme for Effective Local Government. Dublin: Stationary Office.

Fries, Richard The Legal Environment of Civil Society Retrieved from http://www.gcsknowledgebase.org/wp-content/uploads/2003Chapter9.pdf December 20, 2015.

Green, Duncan (2010). Active Citizens and Effective States: Definitions and Interactions: a Critical

Review paper submitted in partial fulfilment of the requirements of Oxford Brookes University for the degree of Doctor of Philosophy on the basis of published work.

J. Craig Jenkins Resources (1983). Mobilization Theory and the Study of Social Movements. Annual Review Social.

Janoski, Thomas and Gran, Brain (2002). Political Citizenship : Foundations of Rights in Handbook of Citizenship Studies. Edited by Engin F. Isin and Bryan S. Turner London: SA.

K Thampi, Gopakumar & Balakrishnan, Public Policy & Civil Society: Ambiguities and Possibilities. Public Affairs Centre, Bangalore.

Krafchik, Warren Can civil society add value to budget decision-making? A description of civil society budget work International Budget Project Retrieved from http://www.internationalbudget.org/.../Can-Civil-Society-Add-Value-to-Budge. December 20, 2015.

Smith, Graham (2009). Democratic Innovations Designing Institutions for Citizen Participation. Cambridge: Cambridge University Press.

กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น. (2558, 7 ธันวาคม) สืบค้นจาก http://www.dla.go.th

การเมืองภาคประชาชนในระบอบประชาธิปไตย. (2558, 30 ธันวาคม) สืบค้นจาก http://www.oknation.net

การแถลงนโยบายของคณะรัฐมนตรีต่อรัฐสภา. (2559, 4 มกราคม) สืบค้นจาก http://library2.parliament.go.th

ชวน หลีกภัย. (2540, 20 พฤศจิกายน ) สืบค้นจาก http://www.thaigov.go.th > index.php >item สืบค้นเมื่อวันที่ 30 ธันวาคม 2558.

นิจจารีย์ ภาคินปริพรรห์. (2558, 11 ธันวาคม). ปัญหากฎหมายในการถอดถอนสมาชิกสภาท้องถิ่นและผู้บริหารท้องถิ่น. สืบค้นจากจาก http://www.pub-law.net

ภิญญพันธุ์ พจนะลาวัลย์. (2559, 26 มกราคม). 79 ปี พ.ร.บ. จัดระเบียบเทศบาล พ.ศ. 2476 พิสูจน์ว่า คณะราษฎรคือผู้ทำคลอดการปกครองส่วนท้องถิ่นที่แท้จริง. สืบค้นจาก blogazine.pub.> blogs > cityatmouth>post

ไมตรี อินทุสุต. (2558, 27 พฤศจิกายน). 7 ก แห่งการสร้างชุมชนเข้มแข็ง. สืบค้นจาก http://www.phuket.go.th/webpk/file_data/matter/love/004.doc

วิทยา จันทร์แดง และจำนง อดิวัฒนสิทธิ์. (2558). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการชุมชนเข้มแข็งตามแนวปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงในเขตจังหวัดภาคกลางตอนบน มหาวิทยาลัยราชภัฏวไลยอลงกรณ์ในพระบรมราชูปถัมภ์. (27 พฤศจิกายน 2558). สืบค้นจาก http://research.kpru.ac.th/ Joumal_HSS/images/TGT/2555/pats2/3.pdf

ศรัญยุ หมั้นทรัพย์. (2550). การศึกษาเพื่อสร้างพลเมือง: รากฐานของการเมืองภาคพลเมือง. วารสารสถาบันพระปกเกล้า. (8 พฤศจิกายน 2558). สืบค้นจาก http://www.kpi.ac.th

เสรี พงศ์พิศ. (2558). หรือชุมชนเข้มแข็งได้โดยไม่ต้องใช้อำนาจรัฐ. (27 พฤศจิกายน 2558). สืบค้นจาก http://www.phongphit.com/ 2013/index.php/2012-12-06-11-51-50/item/159-หรือชุมชนเข้มแข็งได้โดยไม่ต้องใช้อำนาจรัฐ

สถาบันพระปกเกล้า. (2558). แนวคิดการเมืองภาคพลเมือง. (14 พฤษภาคม 2558). สืบค้นจาก http://ppdlkpi.ac.th/index.php?name=content&main_id=12

สภาปฎิรูปแห่งชาติ. (2558). การเมืองภาคพลเมืองในระบอบประชาธิปไตย. (14 พฤษภาคม 2558). สืบค้นจาก http://www.parliament.go.th /ewtadmin/ewt... ./artical_20110615111440.pdf

สารานุกรมปรัชญาออนไลน์ฉบับสังเขป. (2559). สิทธิ Rights. (4 มกราคม 2559). สืบค้นจาก http://www.philosopedia.net

สำนักงานคณะกรรมการการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น. (2559, 4 มกราคม). ตารางสัดส่วนการจัดสรรรายได้ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น สืบค้นจาก http://www.odloc.go.th

สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (2554). จิตสาธารณะ. (9 มกราคม 2554) สืบค้นจาก http://www.royin.go.th

องค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว อำเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่เป็นตัวอย่างที่ดีที่ได้รับรางวัลมากมายจากการบริหารท้องถิ่นแบบมีส่วนร่วม ดู http://www.donkaewlocal.go.th

อัจรา สโรบล. (2558). ชุมชนกับการพัฒนา. เอกสารประกอบการบรรยาย. (26 พฤศจิกายน 2558). สืบค้นจาก http//:22human.com.ac.th/ebook

โอฬาร อ่องฬะ. (ม.ป.พ.). (2558). การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนในการบริหารจัดการท้องถิ่น กรณีเปรียบเทียบประเทศไทยและประเทศฟิลิปปินส์. (11 ธันวาคม 2558). สืบค้นจาก http://www.recoftc.org/.../การบริหารจัดการท้องถิ่นเปรียบเทียบ ไทย-ฟิลิปปินส์

Abers, Rebecca. Porto Alegre and The Participatory Budget : Civic Education, Politics and the Possibilities for Replication from http://fimforum.org> ibrary>Porto_Alegre Retrieved Jan. 24, 2016 Austrian Ministry of the Environment Participatory Budgeting in Porto Alegre from http://www.partizipation.at Retrieved Jan. 24, 2016

DATA.GOV.UK Local Government Service List–esd_standards Retrieved from data.gov.uk Jan. 24, 2016

Department of the Environment Community and Local Government (2012) Putting People First Elisheva Sadan Empowerment and community planning จาก http://www.mpow.org>elisheva_sedan_empowerment สืบค้นเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2558

Dollery, E. Brian and Robotti, Lorenzo (2008) edited The Theory and Practice of Local Government Reform Massachusets Edward Elgar Publishing Inc. Retrieved on Oct.23 2014 from http://www.environ.ie/en/LocalGovernment/LocalGovernment Reform/

J. Jenkins, Craig (1983) Resource Mobilization Theory and Social Movements Annual Review 1983 Retrieved from http://courses.arch.vt.edu/courses/wdunaway/gia5274/jenkins83.pdf December 6, 2016.

http://www.direct-democracy.geschichte-schweiz.ch สืบค้นเมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2558

http://www.thaipublica.org>2014/09>statistics-local สืบค้นเมื่อวันที่ 7 ธันวาคม 2558

Who is a citizen according to Plato? Yahoo Answers Retrieved from https://answers.yahoo.com/question/index?qud สืบค้นเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2558