ยอมรับโทษ แต่ไม่ยอมรับผิด : นิติสำนึกในการขับเคลื่อนกฎหมาย เพื่อความยุติธรรมในสิทธิชุมชน

บทคัดย่อ

     บทความนี้นำเสนอประเด็นคำกล่าว “ยอมรับโทษ แต่ไม่ยอมรับผิด” ของจินตนาแก้วขาว แกนนำกลุ่มอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบ้านกรูด-บางสะพาน (กลุ่มอนุรักษ์ฯ บ้านกรูด-บางสะพาน) จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ ซึ่งสะท้อนความยุติธรรมที่อยู่เหนือกฎหมายภายหลังเธอถูกศาลตัดสินจำคุก 4 เดือนในข้อหาบุกรุก รบกวนสิทธิการครอบครองที่ดินของบริษัท ยูเนี่ยนฯ เจ้าของโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน “หินกรูด” ตามคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 13005/2553 ในคดีของจินตนา แก้วขาว กับบริษัท ยูเนี่ยน เพาเวอร์ ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด เจ้าของโครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน “หินกรูด” เธอตกลงใจที่จะยอมรับการลงโทษโดยยอมให้ตนเองเป็นเหยื่อ เพื่อให้สาธารณชนตระหนักรู้และตั้งคำถามกับความยุติธรรมในสิทธิชุมชนที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2540

     จากพื้นฐานข้อมูลและเรื่องเล่าจากการประชุมกลุ่มร่วมกับผู้ให้ข้อมูลหลัก (ชาวบ้านกลุ่มอนุรักษ์ฯ บ้านกรูด-บางสะพาน) บทความนี้ได้อธิบายให้เห็นถึงการเคลื่อนไหวของพวกเขาในการตอบโต้รัฐและกลุ่มทุนกรณีโครงการพัฒนาของรัฐ (โครงการโรงไฟฟ้าถ่านหิน “หินกรูด” โครงการโรงถลุงเหล็กบางสะพาน และ โครงการนิคมอุตสาหกรรมเหล็กบางสะพาน) ระหว่าง พ.ศ. 2540 – 2555 (15 ปี) ซึ่งไม่เพียงทำเพื่อประโยชน์สาธารณะหรือประโยชน์ชุมชน แต่เป็นการตั้งคำถาม ต่อนโยบายสาธารณะและต่อความยุติธรรมในกฎหมายที่รัฐบัญญัติ 

     ในตอนท้าย บทความนี้ได้อธิบายว่าพวกเขาใช้สิทธิกำหนดชะตาชีวิตตนเองอย่างไร และเข้าไปมีส่วนร่วมตามกระบวนการปกครองในระบอบประชาธิปไตยได้อย่างไร เพื่อมีอิทธิพลต่ออนาคตชุมชนตนเอง ข้อค้นพบของการศึกษาคือ นิติสำนึกในการขับเคลื่อนกฎหมาย คือ ปัจจัยความสำเร็จที่ผลักดันให้เขาบรรลุเป้าหมาย ในการมีส่วนร่วมของภาคประชาชน และเกิดความเป็นไปได้ของความยุติธรรม