ข้อเสนอระบบคัดสรรผู้แทนที่เหมาะสมกับสังคมไทย

บทคัดย่อ

     ระบบคัดสรรผู้แทนของสังคมไทยเป็นความพยายามที่จะหาแนวทางของการได้มาซึ่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และสมาชิกวุฒิสภา ซึ่งย่อมสัมพันธ์เกี่ยวข้องกับแนวทางของการได้มาหรือที่มาของฝ่ายบริหารอย่างหลีกเลี่ยงไม่พ้นเช่นเดียวกันในด้านหนึ่ง ผลของการศึกษาอาจอยู่ในขอบเขตของรายละเอียดในการได้มาซึ่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภา แต่อีกด้านหนึ่ง ผลของการศึกษาอาจขยายขอบเขตรวมไปถึงการได้มาซึ่งฝ่ายบริหารด้วย

     ผลของการศึกษาวิจัยได้ข้อเสนอจากการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่างวิจัยที่สำคัญรวม ๕ แนวทาง ได้แก่ (๑) นายกรัฐมนตรีมาจากการเลือกตั้งโดยตรงของประชาชน (๒) พรรคการเมืองที่ได้คะแนนเสียงจาก ส.ส.ระบบบัญชีรายชื่อมากที่สุดเป็นผู้มีสิทธิจัดตั้งรัฐบาล โดยให้หัวหน้าพรรคดังกล่าวดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรี และให้ความสัมพันธ์ระหว่างฝ่ายบริหารและฝ่ายนิติบัญญัติแยกออกจากกัน (๓) การเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรยังคงรูปแบบของระบบผสมระหว่างระบบแบ่งเขตเลือกตั้ง เขตเดียวคนเดียวกับระบบสัดส่วนแบบบัญชีรายชื่อ โดยให้มีจำนวน ส.ส.ทั้งสองประเภทมีจำนวนเท่ากัน และเอาคะแนนของระบบสัดส่วนเป็นตัวคุมจำนวนที่จะได้ ส.ส.ทั้งหมดในทำนองเดียวกับของประเทศเยอรมัน (๔) เป็นแนวคิดแบบคงเดิมตามที่มาและองค์ประกอบของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและสมาชิกวุฒิสภาตามรัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. ๒๕๔๐ หรือ รัฐธรรมนูญฯ พ.ศ. ๒๕๕๐ โดยมีการปรับปรุงในรายละเอียดบางประการ และ (๕) เน้นกระบวนการกลั่นกรองให้ได้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่เป็นคนดีมีคุณภาพ การสร้างระบบจริยธรรมที่เข้มแข็ง ประชาชนสามารถตรวจสอบนักการเมืองได้ โดยไม่สนใจโครงสร้าง องค์ประกอบและที่มาของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง

     ข้อเสนอดังกล่าวจะเป็นแนวทางใดก็ตามจะสำเร็จได้ก็คงต้องมีการปฏิรูปการเมืองโดยการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ และรับฟังความต้องการหรือเสียงส่วนใหญ่จากประชาชนเป็นข้อยุติ และควรนำข้อเสนอของแนวทางที่ ๔ และ ๕ มาเสริมข้อเสนอของแนวทางอื่นๆ (แนวทางที่ ๑ , ๒ หรือ ๓)เพื่อให้การควบคุมตรวจสอบเป็นไปอย่างจริงจังและมีประสิทธิผลอย่างเป็นรูปธรรม ก็จะช่วยให้ระบอบประชาธิปไตยเชิงคุณภาพประสบความสำเร็จได้ไม่มากก็น้อย