การรวมศูนย์อำนาจและการกระจายอำนาจ กับการบริหารราชการแผ่นดินไทย:การทบทวนแนวคิดข้อถกเถียงและข้อพิจารณาเพื่อการปฏิรูป

บทคัดย่อ

     บทความนี้มุ่งสำรวจถึงแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการรวมศูนย์อำนาจและการกระจายอำนาจในฐานะที่เป็นเครื่องมือสำคัญต่อการออกแบบระบบการบริหารราชการแผ่นดินในสังคมหนึ่งๆ โดยพยายามจะนำเสนอข้อถกเถียงว่า แนวคิดการรวมศูนย์อำนาจและการกระจายอำนาจนั้นมิใช่แนวคิดที่อยู่ขั้วตรงข้าม แต่แนวคิดทั้งสองนั้นมีความสำคัญยิ่งต่อการจัดสรรและแบ่งปันอำนาจภายในรัฐเพื่อใช้ในการจัดโครงสร้างและออกแบบระบบการดำเนินงานของกลไกรัฐในส่วนต่างๆคำถามสำคัญจึงไม่ใช่เรื่องแนวคิดใดดีกว่ากัน หากแต่เป็นเรื่องการสร้างความสมดุลและจัดสัมพันธภาพที่เหมาะสมระหว่างกลไกหรือโครงสร้างในแบบรวมศูนย์อำนาจกับในแบบกระจายอำนาจต่างหาก และคำถามนี้ควรจะเป็นศูนย์กลางของการถกเถียงในการแสวงหารูปแบบแนวทางต่อการปฏิรูประบบบริหารราชการแผ่นดินของไทย ซึ่งในที่นี้เห็นว่า หัวใจสำคัญของการปฏิรูปได้แก่การมุ่งจัดสัมพันธภาพเพื่อกำหนดบทบาทและกลไกในการประสานงานและการดำเนินงานร่วมกันที่เหมาะสมของกลไกรัฐระดับต่างๆ ทั้งนี้ หลักผลประโยชน์แห่งชาติควรจะเป็น
แกนกลางของการพิจารณากลุ่มภารกิจซึ่งจะต้องนำไปสู่การกำหนดโครงสร้างกลไกรัฐในแบบรวมศูนย์อำนาจที่รัฐส่วนกลาง ขณะที่หลักการเริ่มต้นที่ท้องถิ่นควรจะเป็นหลักสำคัญในการจัดสรรแบ่งปันอำนาจและภารกิจต่างๆ ไปยังโครงสร้างในส่วนอื่นๆ ภายใต้หลักการกระจายอำนาจ