เบตง: วิถีสู่ความแข็งแกร่ง

บทคัดย่อ

     งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อการศึกษาปัจจัยที่ทำให้อำเภอเบตงซึ่งเป็นอำเภอเศรษฐกิจชายแดนสามารถอยู่ท่ามกลางสถานการณ์ความไม่สงบในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้โดยมีเหตุการณ์ความไม่สงบเข้าถึงได้น้อยกว่าพื้นที่อื่น โดยศึกษาประวัติศาสตร์ตลอดจนสภาพปัจจุบันของอำเภอเบตงและพื้นที่โดยรอบทั้งการศึกษาเชิงเอกสาร การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์เชิงลึกบุคคลต่างๆ

     ผลการศึกษาพบว่าประวัติศาสตร์ของเบตงที่ผู้คนมีปฏิสัมพันธ์ข้ามเชื้อสายเป็นปัจจัยหลักที่ช่วยเสริมสร้างวิถีสู่ความแข็งแกร่งของเบตง จากการที่ในอดีตพื้นที่เบตงมีชาวมลายูมุสลิมซึ่งเป็นชนพื้นเมืองอาศัยอยู่ร่วมกับกลุ่มชาวจีนที่หลั่งไหลอพยพมาจากประเทศจีนจนมีสัดส่วนใกล้เคียงกันและกลายเป็นสองเชื้อสายหลักที่ร่วมกันสร้างบ้านแปงเมือง ด้วยสภาพพื้นที่ที่เป็นเมืองปิดเชิงกายภาพโดยอยู่ในหุบเขาที่รายล้อมด้วยป่ารกทึบและห่างไกลจากจุดศูนย์กลางการปกครอง การเดินทางเข้าออกหรือการรับรู้ข้อมูลข่าวสารจากจุดศูนย์กลางการปกครองหรือแม้แต่พื้นที่ใกล้เคียงจึงเป็นไปด้วยความยากลำบาก เบตงในสมัยนั้นจึงเป็นเพียงชุมชน เล็กๆ บนภูเขาที่ถูกตัดขาดจากโลกภายนอกและห่างไกลความเจริญ อีกทั้งการประสบกับปัญหาความไม่สงบจากพรรคคอมมิวนิสต์มาลายาในอดีต ชีวิตความเป็นอยู่ของคนเบตงในอดีตจึงถูกบังคับโดยพื้นที่ให้มีปฏิสัมพันธ์และการพึ่งพากันมากกว่าในพื้นที่ปกติ โดยเฉพาะปฏิสัมพันธ์ข้ามเชื้อสายที่ก่อให้เกิดกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้และการปรับตัวในการอยู่ร่วมกับเพื่อนต่างศาสนิกและวัฒนธรรม เมื่อกาลเวลาผ่านไปได้ส่งผลให้เกิดวัฒนธรรมที่ดีในการอยู่ร่วมกันของชาวเบตงดั้งเดิม อีกทั้งการไม่มีผู้แสดงตัวเป็นเชื้อสายเจ้าเมืองมลายูในอดีต การปลูกฝังหรือปลุกระดมด้วยอุดมการณ์แบ่งแยกดินแดนจึงเข้าถึงชาวมลายูเบตงดั้งเดิมได้น้อยกว่าชาวมลายูในพื้นที่อื่น ถึงแม้ว่าปัจจุบันเบตงได้กลายเป็นเมืองเศรษฐกิจชายแดนที่ดึงดูดผู้คนต่างพื้นที่เข้ามาอย่างมากมายและในขณะเดียวกันเหตุการณ์ความไม่สงบบางส่วนเริ่มเข้าถึงเบตง แต่สายสัมพันธ์ระหว่างเชื้อสายของคนเบตงดั้งเดิมยังคงเป็นส่วนหนึ่งของเกราะป้องกันภัยที่ทำให้เหตุการณ์ความไม่สงบสามารถเข้าถึงพื้นที่เบตงได้น้อยกว่า พื้นที่อื่นในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้