ความหมายและองค์ประกอบของหลักนิติธรรม

Main Article Content

ประสิทธิ์ ปิวาวัฒนพานิช

บทคัดย่อ

     หลักนิติธรรมเป็นหลักการพื้นฐานสำคัญของการปกครองแบบประชาธิปไตยและการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของประชาชน หลักนิติธรรมมีที่มาจากประเทศอังกฤษต่อมาแนวคิดนี้ได้แพร่ขยายไปในอีกหลายประเทศยกเว้นกลุ่มประเทศภาคพื้นยุโรปที่มีแนวคิดเรื่องหลักนิติรัฐ ปัจจุบัน หลักนิติธรรมเป็นแนวคิดที่ไม่หยุดนิ่งแต่แปรเปลี่ยนไปตามสภาพของสังคม ปัจจุบัน ความหมายของคำว่าหลักนิติธรรมมีความหมายกว้างกว่าในสมัยของไดซีย์มาก


     ในสังคมไทย มีนักกฎหมายหลายท่านที่ได้อ้างและอธิบายความหมายหลักนิติธรรมไว้ต่างกรรมต่างวาระ โดยนักกฎหมายไทยเห็นตรงกันในหลายองค์ประกอบของหลักนิติธรรม แต่ก็เห็นต่างกันในบางองค์ประกอบ บทความวิจัยนี้ได้ศึกษาความหมายและองค์ประกอบที่เป็นสาระสำคัญของหลักนิติธรรมที่อธิบายโดยนักนิติศาสตร์ทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศว่าได้อธิบายหลักนิติธรรมว่าอย่างไร

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
ปิวาวัฒนพานิช ป. . (2020). ความหมายและองค์ประกอบของหลักนิติธรรม. วารสารสถาบันพระปกเกล้า, 13(3), 5–29. สืบค้น จาก https://so06.tci-thaijo.org/index.php/kpi_journal/article/view/244245
ประเภทบทความ
บทความวิชาการ

เอกสารอ้างอิง

รายงานการประชุมสภาร่างรัฐธรรมนูญ ครั้งที่ 23, วันจันทร์ที่ 21 กรกฎาคม, 2540.

รายงานการประชุมสภาร่างรัฐธรรมนูญ ครั้งที่ 22/ 2550.

กำชัย จงจักรพันธ์. หลักนิติรัฐ vs หลักนิติธรรม. หนังสือพิมพ์สยามรัฐ.

จิตติ ติงศภัทิย์. 2555. หลักวิชาชีพนักกฎหมาย. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

จรัญ โฆษณานันนท์. บริบททางสังคมและประวัติศาสตร์ของอุดมการณ์ หลักนิติธรรม, วารสารกฎหมายจุฬา. ปีที่ 11 ฉบับที่ 1 เดือนธันวาคม 2529 มีนาคม 2530.

จันทจิรา เอี่ยมมยุรา. หลักนิติธรรม (the Rule of Law) กับการพัฒนากระบวนการยุติธรรมในสังคมไทย, เผยแพร่ในเว็บไซด์ www.law.tu.th

ชัยวัฒน์ วงศ์วัฒนศานต์. 2541. หลักนิติธรรม, หนังสือรวมบทความวิชาการเนื่องในโอกาสครบรอบ 90 ปี ศาสตราจารย์สัญญา ธรรมศักดิ์. กรุงเทพฯ : สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. หลักนิติธรรมกับการปกครองในระบอบประชาธิปไตย, วารสารพระธรรมนูญ. เล่ม 49 ฉบับ “หลักนิติธรรม” พ.ศ.2551-2552.

ปรีดี เกษมทรัพย์. 2536. ประชาธิปไตยกับชนชั้นกลาง. กรุงเทพฯ : วิญญูชน.

ประสิทธิ์ โฆวิไลกูล. 2540. เหลียวหลังดูกฎหมายและความยุติธรรม. กรุงเทพฯ : นิติธรรม.

ศิริ วิศิษฏธรรม อัศวนนท์. The rule of law, ดุลพาห. เล่ม 10 ปีที่ 8 ธันวาคม, พ.ศ. 2504.

จำรูญ เจริญกุล. The rule of law, ดุลพาห.

ธานินทร์ กรัยวิเชียร. บทบรรณาธิการ, บทบัณฑิต. เล่มที่ 20 ตอน 3 พ.ศ. 2505.

ธานินทร์ กรัยวิเชียร. 2552. หลักนิติธรรม. กรุงเทพฯ : บริษัท ชวนพิมพ์ 50 จำกัด.

ณรงค์เดช สรุโฆษิต. 2554. บทสรุปรายงานวิจัยเรื่อง แนวทางปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับการยุบพรรคการเมือง. สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า.

วัส ติงสมิตร. ใช้กฎหมายย้อนหลังเพื่อเพิกถอนสิทธิเลือกตั้งเมื่อยุบพรรคการเมือง, http://www.publaw.net/publaw/view.aspx?id=1113

วิชา มหาคุณ. 2521. อำนาจบริหารและอำนาจตุลาการ: ความมั่นคงของชาติและหลักนิติธรรม, วารสารกฎหมายจุฬา. ปีที่ 4 ฉบับที่ 1.

วิชา มหาคุณ. การตรวจสอบในทางตุลาการ ศึกษาจากกรณีประกาศ ร.ส.ช ฉบับที่ 26, วารสารนิติศาสตร์. ปีที่ 23 ฉบับที่ 2.

วิสาร พันธุนะ. หลักนิติธรรม, ดุลพาห. เล่ม 4 ปีที่ 22 พ.ศ. 2518.

วิฑิต มันตราภรณ์. หลักนิติธรรมกับสิทธิมนุษยชน, วารสารพระธรรมนูญ. เล่ม 49 ฉบับ “หลักนิติธรรม” พ.ศ. 2551-2552

วรพจน์ วิศรุตพิชญ์. 2534. การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของราษฎรจากการใช้อำนาจตามอำเภอใจของฝ่ายบริหาร, สิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญ. กรุงเทพฯ : วิญญูชน.

วิษณุ เครืองาม. คำบรรยายเรื่อง “หลักนิติธรรมกับการบริหารราชการแผ่นดิน”, วารสารพระธรรมนูญ. เล่ม 49 ฉบับ “หลักนิติธรรม” พ.ศ.2551-2552.

ลิขิต ธีรเวคิน. กฎหมายและการปฏิรูปกฎหมาย, หนังสือพิมพ์สยามรัฐ. วันที่ 15 และ 29 มีนาคม พ.ศ. 2555.

เสนาะ เอกพจน์. The rule of law, ดุลพาห. เล่ม 9 ปีที่ 8 พ.ศ. 2504.

เอกบุญ วงศ์สวัสดิ์กุล. 2553. หลักนิติรัฐ หลักนิติธรรม. กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อุกฤษ มงคลนาวิน 2555. หลักนิติธรรมกับสภาพของสังคมประเทศไทย, วารสารจุลนิติ. ปีที่ 9 ฉบับที่ 1 มกราคม-กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2555.

อักขราทร จุฬารัตน. 2553. บทบาทของศาลในการพัฒนาหลักนิติธรรมในประเทศไทย, วารสารวิชาการศาลปกครอง. ปีที่ 10 ฉบับ ที่ 1

Costa, Pietro. & Danilo Zolo, (ed.) 2007. The Rule of Law: History, Theory and Criticism. the Netherlands: Springer.

Hayek, Friedrich. 1960. The Constitution of Liberty. USA: The University of Chicago Press.

Kramer, Matthew. 2007. Objectivity and the Rule of Law. U.S.A: Cambridge University Press.

Peerenboom, Randall. (ed.), 2004. Asian Discourses of Rule of Law: Theories and implementation of rule of law in twelve Asian countries France and the U.S. edited by Randall Perenboom, U.S.A: Routledge.

Tamanaha, Brian. 2004. On the Rule of Law. the United Kingdom: Cambridge University Press.

Sevel, Michael. Legal Positivism and the Rule of Law, 34 Australian Journal of Legal Philosophy. 2009.

Raz, Joseph. “The Rule of Law and Its Virtue,” Law Quarterly Review. 93 (1977).