สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรของไทย กับแนวคิดความเป็นตัวแทนระดับชาติ

บทคัดย่อ

     บทความเสนอผลการศึกษาวิจัยเรื่องสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยกับความเป็นตัวแทนระดับชาติ โดยมุ่งหาคำตอบว่าสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยมีพฤติกรรมหรือแนวคิดสอดคล้องกับการทำหน้าที่ตัวแทนชาติหรือไม่ มากน้อยเพียงใด ซึ่งความเข้าใจในการมองบทบาทและการทำหน้าที่ตัวแทนย่อมส่งผลต่อกรอบแนวคิดในการตัดสินใจและการปฏิบัติหน้าที่ในรัฐสภาของผู้แทนรายนั้นๆอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ เจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยทุกฉบับที่ผ่านมาต้องการให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทำหน้าที่เป็นผู้แทนของปวงชนชาวไทยหรือคนไทยทั้งชาติ แต่อย่างไรก็ตามปัญหาและข้อจำกัดที่เกิดขึ้นกับประชาธิปไตยแบบตัวแทนก็คือ ปัญหาเรื่องความเข้าใจในการมองบทบาทตนเองของผู้แทน ซึ่งมักจะมิได้มองว่าตนเป็นตัวแทนของปวงชนหรือตัวแทนชาติ แต่มองตนเองว่าเป็นตัวแทนของผู้ที่ลงคะแนนเสียงเลือกตั้งหรือพรรคการเมืองที่ตนสังกัดเท่านั้น ด้วยเหตุนี้จึงส่งผลให้ผู้แทนไม่สามารถทำหน้าที่เป็นตัวแทนของชาติได้ตามที่รัฐธรรมนูญคาดหวัง

     โดยในการวิเคราะห์การทำหน้าที่ที่ผ่านมาของผู้แทน ผู้เขียนได้นำแนวคิดเกี่ยวกับความเป็นตัวแทนชาติมาเป็นฐานคิดสำคัญและได้นำเกณฑ์และตัวชี้วัดการประเมินการดำเนินงานของรัฐสภาไทยที่สถาบันพระปกเกล้าได้พัฒนาขึ้นตามกรอบการประเมินรัฐสภาของสหภาพรัฐสภา (Inter-Parliamentary Union : IPU) โดยได้ทำการคัดเลือกเกณฑ์และตัวชี้วัดในส่วนที่เกี่ยวกับผู้แทนมาปรับใช้ ประกอบกับนำ อำนาจหน้าที่ของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรไทยมาเป็นกรอบในการศึกษา โดยภายใต้ กรอบแนวคิดดังกล่าวพบว่าตัวแปรที่ส่งผลต่อการทำหน้าที่ของผู้แทนได้แก่ 1. สถานะของพรรคการเมืองที่ผู้แทนสังกัด 2. ภูมิหลังอาชีพหรือประสบการณ์ทางการเมืองของผู้แทน 3. ความคาดหวังของประชาชนในเขตเลือกตั้ง ซึ่งการศึกษาวิจัยชิ้นนี้จะนำไปสู่การปรับ บทบาทของสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรในการทำหน้าที่ตัวแทนให้มีความเหมาะสมกับสถานะตัวแทนชาติเพื่อให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรทำหน้าที่ผู้แทน ปวงชนชาวไทยได้ตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญอย่างแท้จริง