ความเปลี่ยนแปลงของนักข่าวพลเมือง ที่สัมพันธ์กับระบอบประชาธิปไตย กรณีศึกษาภาคเหนือประเทศไทย
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีจุดประสงค์ที่จะศึกษาความเปลี่ยนแปลงของ “นักข่าวพลเมือง”ในกรณีภาคเหนือประเทศไทย ที่สัมพันธ์กับพลวัตของระบอบประชาธิปไตย หลังรัฐประหาร ๒๕๔๙ ที่เราพบว่า ได้สร้างผลสะเทือนในวงกว้างอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน ทำให้เกิดการตอบโต้และความต้องการสื่อสารสู่สาธารณะไม่ว่าจะเป็นฝ่ายสนับสนุน หรือต่อต้านรัฐประหาร ในที่นี้จะจำกัดวงอยู่เฉพาะคนนอกศูนย์กลางเมืองหลวงนั่นก็คือ ภาคเหนือ การสื่อสารโดยนักข่าวพลเมืองนั้น มีหลายรูปแบบไม่ว่าจะเป็นสื่อประเภทหนังสือพิมพ์ วิทยุชุมชน ชุมชนออนไลน์ ฯลฯ บทบาทของสื่อได้รองรับจากกลุ่มชุมนุมทางการเมืองอย่างคึกคัก กลุ่มผู้ตื่นตัวกับประเด็นสาธารณะ และพัฒนาไปเชื่อมโยงกับสื่อกระแสหลักอย่างมีประสิทธิภาพ แต่ในอีกด้านหนึ่งก็พบว่า กลุ่มสื่อใหม่บางกลุ่มเองก็ไม่สามารถตีโจทย์แตก กลายเป็นการผลิตรายการเพื่อตอบสนองคนบางกลุ่มเท่านั้น แต่อย่างไรก็ตามสิ่งเหล่านี้คือนักข่าวพลเมือง คือกระบวนการการพัฒนาประชาธิปไตยและการลองผิดลองถูกในการใช้สื่อมวลชนในระดับล่างเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับการต่อรองและสื่อสาร
ในสังคมประชาธิปไตย
Article Details
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
เครือข่ายพลเมืองเน็ต. ๒๕๕๓. คู่มือนักข่าวพลเมือง, กรุงเทพฯ : ภาพพิมพ์.
คณะนักวิจัยไทบ้านสมัชชาคนจนกรณีปากมูนและเครือข่ายแม่น้ำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้. ๒๕๔๕. “แม่มูน” การกลับมาของคนหาปลา. กรุงเทพฯ : เครือข่ายแม่น้ำเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทย.
ชัยพงษ์ สำเนียง. “รากฐานประชาธิปไตยและพื้นที่ทางการเมืองของประชาชน: ผ่านองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.)” ใน ประชาไทออนไลน์. ๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๕. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/journal/2012/06/41247 (๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕).
ธงชัย วินิจจะกูล. “การเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์ของอดีต: ประวัติศาสตร์ใหม่ในประเทศไทยหลัง ๑๔ ตุลาคม”. ใน ฉัตรทิพย์ นาถสุภา และคณะ. (บรรณาธิการ) สถานภาพไทยศึกษา: การสำรวจเชิงวิพากษ์ (กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)), ๒๕๔๓.
ไทยเอ็นจีโอ. “บ้านนอกTV อนาคตทีวี” เข้าถึงได้จาก http://www.thaingo.org/story3/news_television_120546.htm , (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕)
นิธิ เอียวศรีวงศ์. “ผ่าทางตันสื่อไทยสู่สื่อทางเลือก” ใน เวทีประชุมประชาธรรมประจำปี ๒๕๔๗ ณ หอประชุมเล็ก มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ๒๔ เมษายน ๒๕๔๗ อ้างถึงใน มหาวิทยาลัยเที่ยงคืน. ปาฐกถาประชาธรรมประจำปี ๒๕๔๗ เข้าถึงได้จาก http://www.reocities.com/midnight2545/newpage21.html (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๕).
บ้านนอกดอทคอม. “กว่าจะเป็นกระจกเงา”. ๒๕๕๔. เข้าถึงได้จาก http://home.bannok.com/aboutus (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
บ้านนอกทีวี. “กว่าจะเป็นบ้านนอกทีวี”. เข้าถึงได้จาก http://home.bannoktv.com/about (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
ประชาไท. “เกี่ยวกับประชาไท”. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/about (๑๐ ธันวาคม ๒๕๕๕).
ประชาไท. “ดีเบต รับ-ไม่รับ ร่างรัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐ : วันที่ ๓ สิงหาคม ๒๕๕๐”. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/page/constitution-debate-2007-08-03 (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
ประชาไท. “รายงานพิเศษ : ด้วยแรงแห่ง “ความกดดัน” ตำรวจเกาะติดเสวนา “กลางแจ้ง” เกิน ๕ คนที่ มช.”. ๒๘ กันยายน ๒๕๔๙. เข้าถึงได้จาก http://www.prachatai.com/journal/2006/09/9878 (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
พูลสมบัติ นามหล้า. “วิทยุชุมชน: การมีส่วนร่วมของประชาชนในสื่อเพื่อชีวิตและสังคมท้องถิ่น”, ๑๐ มิถุนายน ๒๕๕๒. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/journal/2009/06/24613 (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๕).
มติชนออนไลน์. “กสทช. ลุย”๕๐๐ วิทยุชุมชน” ทั่ว ปท. ลด “กำลังส่ง-เสาสูง” ฝ่าฝืนปรับ ๕ ล้าน”. ๕ พฤศจิกายน ๒๕๕๕. เข้าถึงได้จาก http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1352084053&grpid=00&catid=00 (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๕).
มานะ ตรีรยาภิวัฒน์. “Citizen Journalism...วารสารศาสตร์พลเมือง (๒)”. ๒๓ ธันวาคม ๒๕๕๒. เข้าถึงได้จาก http://www.tja.or.th/index.php?option=com_content&view=article&id=1071:citizenjournalism-2&catid=46:academic (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๕).
โลกล้านนา. “เกี่ยวกับโลกล้านนา”. เข้าถึงได้จาก http://www.lannaworld.com/about_us/ (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕)
สมศักดิ์ เจียมธีรสกุล. “เราต้องโฆษณาว่า “ไม่รับการลงประชามติ” ไม่ใช่ “ไม่รับรัฐธรรมนูญ” ใน ประชาไทออนไลน์. ๓ กรกฎาคม ๒๕๕๐. เข้าถึงได้จาก http://prachatai.com/journal/2007/07/13319 (๓ กรกฎาคม ๒๕๕๐).
สำนักข่าวประชาธรรม. “หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น : เศษกระดาษใต้เบื้องบาทอำนาจทุน”. ๒๒ พฤษภาคม ๒๕๕๒. เข้าถึงได้จาก.http://www.prachatham.com/detail.htm?dataid=6231&code=r1_22052009_01 (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕)
สำนักข่าวประชาธรรม. “สรุปบทเรียนสำนักข่าวประชาธรรม”, ๒๕๔๗ (เอกสารสำเนา) อ้างถึงใน ประชาธรรม. “ความเป็นมาของประชาธรรม”. เข้าถึงได้จาก http://prachatham.com/about.htm (๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๕).
สุทธิชัย หยุ่น. “ปรากฏการณ์ citizen journalism กำลังทำให้สื่อกระแสหลักต้องขยับตัว”. ๓๐ มีนาคม ๒๕๕๐
เข้าถึงได้จากhttp://www.oknation.net/blog/black/2007/03/30/entry-1 (๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๕).
“โหวตง่าย โหวตกระจาย” ใน Positioning Magazine (พฤษภาคม ๒๕๕๑) เข้าถึงได้จาก http://www.positioningmag.com/magazine/printnews.aspx?id=69700 (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
องค์การบริหารส่วนตำบลคุริง. “การขออนุญาตให้ตั้งสถานีวิทยุคมนาคม และใช้เครื่องวิทยุคมนาคมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น”. (ม.ป.ป.). เข้าถึงได้จาก http://www.khuring.com/index.php?lay=show&ac=article&Id=5364774&Ntype=4 (๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕).
อปท.นิวส์. “เกี่ยวกับเรา” ใน อปท.นิวส์ (ออนไลน์) เข้าถึงได้จาก http://www.opt-news.com/th/about.html (๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕).
อรรถจักร สัตยานุรักษ์. จากประชาธิปไตยครึ่งใบสู่การเมือง “ไพร่-อำมาตย์” : ความเหลื่อมล้ำทางสังคมและโครงสร้างอำนาจในสังคม โครงร่างงานวิจัยนำเสนอที่มหาวิทยาลัยเกียวโต ประเทศญี่ปุ่น, ๒๕๕๕ (เอกสารอัดสำเนา).
อุบลรัตน์ ศิริยุวศักดิ์. “ความแตกต่างระหว่างวิทยุชุมชน และวิทยุ อบต.” ใน วิทยุชุมชนท่าไทร. ๒๕๔๖. เข้าถึงได้จาก http://www.watthasai.org/chumchon/c_obt_radio.html (๑๒ ธันวาคม ๒๕๕๕).
ASTV ผู้จัดการออนไลน์. “จับวิทยุ-โทรทัศน์ชุมชนนครศรีฯไม่ได้รับอนุญาตยึดเครื่องส่งดำเนินคดี”. ๓ มิถุนายน ๒๕๕๔ เข้าถึงได้จาก http://www2.manager.co.th/Crime/ViewNews.aspx?NewsID=9540000068153 (๑๓ ธันวาคม ๒๕๕๕).
Nity (นามแฝง). “รัฐประหาร ๒๕๔๙ สกัดกั้นการเผชิญหน้า”. ๒๙ มกราคม ๒๕๕๐. เข้าถึงได้จาก http://www.oknation.net/blog/nity/2007/01/29/entry-10 (๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๕).
Prigsir (นามแฝง). “มือใหม่หัดขับ ปฐมฤกษ์ blog ด้วยเพลงหน้าเหลี่ยม!!”. พฤษภาคม ๒๕๕๐. http://www.oknation.net/blog/print.php?id=36503 (๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๕).
“Referendum law or penalty law? Focus is on punishments rather than procedures and guidelines for holding a vote on new charter” The Nation, [1], July 6, 2007. http://www.nationmultimedia.com/2007/07/06/politics/politics_30039559.php (December 13, 2012).
นันทา เบญจศิลารักษ์, สัมภาษณ์, มกราคม ๒๕๕๒.