ประเมินผลการกระจายอำนาจ ของไทยระยะ ๑๕ ปี: สังคมไทยได้อะไร ก้าวหน้าไปถึงไหน และจะเดินต่อไปกันอย่างไร?

บทคัดย่อ

     การกระจายอำนาจสู่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ในประเทศไทยได้ดำเนินการมาเป็นเวลายาวนานกว่า ๑๕ ปี จึงนำไปสู่คำถามที่สำคัญว่าการกระจายอำนาจของไทยมีความคืบหน้ามากน้อยเพียงใดและก่อให้เกิดประโยชน์ต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนหรือไม่อย่างไร การวิจัยครั้งนี้จึงต้องการตอบคำถามข้างต้นโดยใช้ข้อมูลจากหลายแหล่ง ทั้งข้อมูลจากเอกสารราชการการสัมภาษณ์ การจัดประชุมกลุ่มย่อย ข้อมูลจากกรณีตัวอย่าง อปท. และข้อมูลจากการสำรวจครัวเรือน ผลการศึกษาพบว่าการกระจายอำนาจของไทยก้าวหน้าในระดับปานกลางเท่านั้น แม้ว่า อปท. ส่วนใหญ่จะสามารถจัดบริการสาธารณะให้แก่ประชาชนได้หลากหลายประเภทและส่งเสริมต่อการพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนก็ตาม อุปสรรคที่สำคัญได้แก่การกำหนดนโยบายการกระจายอำนาจของรัฐที่ขาดความต่อเนื่อง กลไกการขับเคลื่อนนโยบายกระจายอำนาจขาดความเข้มแข็งและยังคงเหนี่ยวรั้งการกระจายอำนาจ หากประเทศไทยจะส่งเสริมการกระจายอำนาจให้ก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น รัฐจะต้องมีแนวนโยบายที่ส่งเสริมการกระจายอำนาจอย่างชัดเจน มีระบบการกระจายอำนาจที่ส่งเสริมศักยภาพและความเป็นอิสระในการดำเนินงานของ อปท. อย่างแท้จริง และจะต้องมีกลไกการมีส่วนร่วมและการตรวจสอบจากภาคประชาชนที่เข้มแข็ง