ความเป็นไปได้ในการจัดตั้งศาลวินัยทางบัญชี งบประมาณการเงินและการคลังของประเทศไทย

บทคัดย่อ

     การศึกษาวิจัยเรื่องความเป็นไปได้ในการจัดตั้งศาลวินัยทางบัญชี งบประมาณการเงินและการคลังของประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อ (๑) ศึกษาความเป็นมาของระบบและกระบวนการตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินที่ใช้อยู่ในปัจจุบันว่ามีความเป็นมาและเพียงพอที่จะใช้ในการควบคุมตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐในการใช้จ่ายเงินแผ่นดินอย่างไร (๒) ศึกษาสภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ สังคมและการเมืองว่ามีผลกระทบต่อระบบและกระบวนการตรวจสอบหรือไม่ (๓) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคของระบบและกระบวนการตรวจสอบในปัจจุบัน ผลกระทบของโครงสร้างกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภาวะผู้นำ ตลอดจนศึกษาถึงผลกระทบจากค่านิยมของสังคม และ (๔) ศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดตั้งศาลวินัยทางบัญชีงบประมาณ การเงินและการคลัง เพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการควบคุมการใช้อำนาจทางการบริหารงานของรัฐ ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการตรวจเงินแผ่นดินในการเพิ่มประสิทธิภาพ ประสิทธิผล คุณภาพ และบรรลุผลสัมฤทธิ์

     ผลการวิจัยครั้งนี้พบว่า ประการที่ ๑ สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินมีการจัดองค์กรที่มีลักษณะเป็นการแยกงานชี้ขาดออกจากงานแสวงหาข้อเท็จจริง เพื่อมิให้เกิดการบิดเบือนการใช้อำนาจของแต่ละองค์กร และให้เกิดความถูกต้องเป็นธรรมโปร่งใส และตรวจสอบได้ ประการที่ ๒ สภาพแวดล้อมทางเศรษฐกิจ สังคม และการเมืองมีผลกระทบต่อระบบและกระบวนการตรวจสอบเพราะกลุ่มนักธุรกิจขนาดใหญ่สามารถเข้าไปมีบทบาททางการเมืองนอกเหนือไปจากบทบาททางสังคมเศรษฐกิจ และมีส่วนทำให้การเมืองไทยเป็น “การเมืองในระบอบธนาธิปไตย” ที่เต็มไปด้วยการทุจริตคอร์รัปชั่นในหลากหลายรูปแบบ จนถึงปัจจุบันมีผลต่อระบบและกระบวนการตรวจสอบของสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน ประการที่ ๓ ปัจจัยแวดล้อมต่างๆ เช่น โครงสร้างองค์กร กฎหมายที่เกี่ยวข้อง ภาวะผู้นำ สิ่งแวดล้อม วัฒนธรรม ทัศนคติ และค่านิยม ทำให้เกิดปรากฏการณ์ที่สร้างความเสียหายต่อเงินแผ่นดินไม่เพียงในปัจจุบันเท่านั้นแต่ยังลุกลามแผ่ผลร้ายถึงทรัพยากรส่วนรวมที่ควรเป็นสิทธิของลูกหลานไทยในอนาคตด้วย และประการที่ ๔ แม้พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการตรวจเงินแผ่นดิน พ.ศ. ๒๕๔๒ จะมีบทบัญญัติให้คำวินิจฉัยของกรรมการตรวจเงินแผ่นดินเป็นที่สุด แต่ก็ไม่มีบทบัญญัติใดให้คำวินิจฉัยชี้ขาดดังกล่าวมีผลผูกพันองค์กรอื่น ทำให้องค์กรอื่นสามารถดำเนินการตามอำนาจหน้าที่ โดยไม่จำเป็นต้องคำนึงถึงคำวินิจฉัยของคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน เกิดการหลบเลี่ยงความผิดและใช้จ่ายเงินแผ่นดินโดยมิชอบอย่างอุกอาจไม่เกรงกลัวต่อโทษานุโทษซึ่งเป็นปัญหาต่อการบริหารเงินแผ่นดินอย่างมาก

     ข้อเสนอแนะของงานวิจัยนี้คือ ประการที่ ๑ ควรจัดให้มีกระบวนการควบคุมในรูปแบบของศาลชำนาญพิเศษ เพื่อทำหน้าที่พิจารณาพิพากษาคดีความผิดวินัยทางบัญชี งบประมาณ การเงินและการคลังและกำหนดโทษปรับแก่เจ้าหน้าที่ผู้กระทำความผิด โดยตุลาการผู้มีความชำนาญพิเศษและประสบการณ์โดยตรง อันจะนำไปสู่การก่อให้เกิดกระบวนการดูแลรักษาเงินภาษีอากร ประเทศไทยจะได้พ้นจากขบวนการโกงกินหรืออย่างน้อยก็เพิ่มมาตรการป้องปรามให้ชัดเจนและรวดเร็วทันกาลมากขึ้น ประการที่
๒ ศาลชำนาญพิเศษควรจะเปิดโอกาสให้คู่ความมีโอกาสนำพยานหลักฐานมาพิสูจน์ในคดีวินัยทางบัญชีงบประมาณ การเงินและการคลัง และคำพิพากษาของศาลจะแสดงเหตุผลประกอบเสมอ ประการที่ ๓ เพื่อเป็นการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของเจ้าหน้าที่ของรัฐ ควรจัดให้คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดินเป็นผู้กำหนดหลักเกณฑ์การกระทำผิดทางวินัยจากงบประมาณและการคลัง และศาลเป็นผู้พิจารณาชี้ขาดซึ่งจะเป็นการแบ่งและคานอำนาจซึ่งกันและกัน และประการสุดท้ายซึ่งสำคัญที่สุดคือ ควรบัญญัติให้
คำพิพากษาของศาลวินัยทางบัญชี งบประมาณ การเงินและการคลัง เป็นที่สุด และให้เป็นแนวทางในการปฏิบัติหน้าที่ของข้าราชการและเจ้าพนักงานของรัฐที่เกี่ยวข้องว่าด้วยการกระทำเกี่ยวกับวินัยทางงบประมาณ การเงินและการคลัง เพื่อเป็นการป้องกันการกระทำผิดในลักษณะเดียวกันได้อีก คล้ายดั่งคำวินิจฉัยของศาลภาษีอากร หรือศาลแรงงาน