ปัญหาความเหมาะสมในการใช้มาตรการทางอาญา: ศึกษาพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558

บทคัดย่อ

เสรีภาพในการชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธเป็นเสรีภาพที่สำคัญยิ่งในรัฐที่ปกครองด้วยระบอบประชาธิปไตย เพราะเป็นวิธีที่ประชาชนใช้เพื่อแสดงความคิดเห็น หรือเสนอข้อเรียกร้องของตน ให้รัฐหรือฝ่ายปกครองรับทราบ และแก้ไขปัญหาของตน เสรีภาพดังกล่าวจึงควรได้รับการรับรองและคุ้มครองทั้งในกฎหมายระหว่างประเทศและกฎหมายภายในประเทศ อย่างไรก็ดี เป็นที่ยอมรับในทางสากลว่า เสรีภาพดังกล่าวเป็นเสรีภาพสัมพัทธ์ รัฐจึงสามารถที่จะตรากฎหมายเพื่อจำกัดการใช้เสรีภาพนั้นได้ ซึ่งพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 ได้วางหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการชุมนุมสาธารณะ โดยมุ่งหวังให้การชุมนุมสาธารณะเป็นไปด้วยความสงบเรียบร้อย ทว่า บทบัญญัติที่เกี่ยวกับการกำหนดความผิดและมาตรการทางอาญาบางประการยังมีความไม่ได้สัดส่วนกับความเป็นอันตราย (Harm) ของการกระทำความผิด และไม่สอดคล้องกับหลักการตามมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 เป็นเหตุให้เสรีภาพการชุมนุมถูกกระทบกระเทือนในสาระสำคัญ ผู้เขียนจึงได้ศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายที่เกี่ยวกับการชุมนุมของต่างประเทศ เพื่อเป็นแนวทางในการแก้ไขกฎหมายที่บังคับใช้อยู่ในปัจจุบัน

ผลการศึกษาพบว่า สหรัฐอเมริกา สาธารณรัฐประชาชนจีน และประเทศฝรั่งเศสต่างก็กำหนดมาตรการทางอาญามาใช้บังคับกับการชุมนุมที่จะก่อให้เกิดผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อบุคคล สังคม รวมไปถึงรัฐ โดยระดับความรุนแรงของมาตรการทางอาญาจะแปรผันตามความเป็นอันตรายของการกระทำความผิด

ด้วยเหตุนี้ จึงจำเป็นที่จะต้องแก้ไขปรับปรุงพระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 ให้มีความเหมาะสม ได้สัดส่วนกับความเป็นอันตรายของการกระทำความผิด สอดคล้องกับการเมืองการปกครอง และหลักการที่ปรากฏในมาตรา 77 ของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2560 ต่อไป