จักรกลเศรษฐกิจการเมืองร่วมสมัยในการเมืองท้องถิ่นไทย: การประกอบสร้าง ปฏิบัติการ และการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่น ในการเลือกตั้งองค์การบริหารส่วนจังหวัด จังหวัดสมุทรปราการ พ.ศ. 2563
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การเลือกตั้งสมาชิกสภาและนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดในวันที่ 20 ธันวาคม 2563 นับเป็นการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่นเป็นครั้งแรกในรอบ 6 ปีหลังจากคณะรัฐประหารมีคำสั่งให้ระงับการเลือกตั้งท้องถิ่น นอกจากนั้นกติกาและแนวปฏิบัติสำหรับการหาเสียงและการเลือกตั้งได้มีการปรับปรุงและเปลี่ยนแปลงไป การเลือกตั้งท้องถิ่นครั้งนี้สร้างความเปลี่ยนแปลงต่อการเมืองในมิติของการเลือกตั้งท้องถิ่นหรือไม่ หากเกิดการเปลี่ยนแปลง ความเปลี่ยนแปลงนั้นเป็นเช่นไร เพื่อตอบคำถามดังกล่าว บทความชิ้นนี้นำแนวคิดจักรกลเศรษฐกิจการเมืองมาพิจารณาและวิเคราะห์การเลือกตั้งสมาชิกสภาและนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการ
การเลือกตั้งองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการรอบนี้ไม่สามารถเข้าใจอย่างผิวเผินได้ว่า การเลือกตั้งท้องถิ่นวางอยู่บนความสัมพันธ์ที่เป็นลำดับชั้นระหว่างผู้นำ (ผู้มีอิทธิพล เจ้าพ่อ หรือตระกูลการเมือง) เครือข่ายหัวคะแนน และประชาชนทั่วไปเพียงเท่านั้น การเลือกตั้งท้องถิ่นครั้งนี้สะท้อนให้เห็นการประสานความร่วมมือกันของเครือข่ายอำนาจทั้งหมดเสมือนเป็นองค์กรที่เรียกว่า “จักรกลเศรษฐกิจการเมือง” ลักษณะของจักรกลดังกล่าวเป็นองค์การที่มีการรวมตัวกันอย่างหลวมๆ และสมาชิกในจักรกลเป็นหุ้นส่วนเพื่อสะสมอำนาจทางการเมืองและเศรษฐกิจร่วมกัน นอกจากจะมีการระดมการสนับสนุนทางการเมืองและคะแนนเสียงให้จักรกลเศรษฐกิจการเมืองนี้คงอยู่ จักรกลก็ถ่ายเทความมั่งคั่งไปมาซึ่งกันและกันระหว่างสมาชิกในจักรกล อีกทั้งจักรกลเศรษฐกิจการเมืองที่สามารถเข้าไปควบคุมอำนาจในองค์การบริหารส่วนจังหวัดได้ใช้งบประมาณอุดหนุนการพัฒนาพื้นที่เพื่อต่อรองให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นระดับล่างเข้ามาเป็นสมาชิกของจักรกล
โดยทั้งหมดอยู่ในระบบงบประมาณปกติ
ข้อค้นพบซึ่งนำเสนอในบทความนี้สร้างบทสนทนากับแนวคิดการกระจายอำนาจและการเลือกตั้งอย่างต่อเนื่องในฐานะความคิดหลักที่อธิบายการเลือกตั้งและการเมืองท้องถิ่น ข้อค้นพบนำเสนอว่า
การกระจายอำนาจและการเลือกตั้งอย่างต่อเนื่องไม่สามารถทำให้จักรกลเศรษฐกิจการเมืองหายไป ในทางกลับกันจักรกลเศรษฐกิจการเมืองได้เติบโตไปพร้อมกับการกระจายอำนาจและการเลือกตั้ง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กระมล ทองธรรมชาติ และสมบูรณ์ สุขสำราญ, บรรณาธิการ. (2537). องค์การบริหารส่วนจังหวัด:
สถานภาพ ปัญหา และแนวทางแก้ไข. กรุงเทพฯ: สถาบันศึกษาวิจัยและพัฒนาการเมือง คณะ
รัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
กฤตยาณี พิรุณเนตร. (2557). นักการเมืองและโครงสร้างอำนาจในจังหวัดสมุทรปราการ.
(วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์, ภาควิชาการปกครอง.
กรุงเทพฯ.
คณะกรรมการหมู่บ้านท่านหนึ่งในเขตอำเภอบางพลี. (2564, 18 เมษายน). สัมภาษณ์.
คุมตัว "ชนม์สวัสดิ์" เข้าเรือนจำสมุทรปราการแล้ว. (2558, 4 สิงหาคม). โพสต์ทูเดย์. น. 1.
ชัยยนต์ ประดิษฐศิลป์. (2554). โครงสร้างอำนาจท้องถิ่นระดับตำบลในเขตภาคตะวันออกและจังหวัดปริมณฑลของกรุงเทพมหานคร. วารสารการเมือง กฎหมาย และการบริหาร, 3(1), 53-72.
ทามาดะ, โยชิฟูมิ. (2537). อิทธิพลและอำนาจ: การเมืองไทยด้านที่ไม่เป็นทางการ (พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์,
ผู้แปล). รัฐศาสตร์สาร, 19(2), 75-96.
ธวัชชัย กฤติยาภิชาตกุล. (2541). การสร้างทายาททางการเมืองของตระกูลนักการเมืองไทย. (วิทยานิพนธ์
ปริญญามหาบัณฑิต) จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์, ภาควิชาการปกครอง. กรุงเทพฯ.
นงเยาว์ อุทุมพร. (2554). รายงานการวิจัยและประเมินผลการจัดการศึกษาขององค์การบริหารส่วนจังหวัด.
กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
นักธุรกิจรายใหญ่ในพื้นที่. (2564, 19 เมษายน). สัมภาษณ์.
นิธิ เอียวศรีวงศ์. (2534). รัฐธรรมนูญฉบับวัฒนธรรมไทย. ศิลปวัฒนธรรม, 13(1), 266-285.
ประธานชมรมศิษย์เก่าของมหาวิทยาลัยแห่งหนึ่งในพื้นที่. (2564, 9 เมษายน). สัมภาษณ์.
ผู้ใหญ่บ้านชายท่านหนึ่ง. (2564, 5 เมษายน). สัมภาษณ์.
ผู้ใหญ่บ้านหญิงท่านหนึ่ง. (2564, 18 เมษายน). สัมภาษณ์.
พรชัย เทพปัญญา และพงษ์ยุทธ สีฟ้า. (2548). รายงานการวิจัยโครงการสำรวจเพื่อประมวลข้อมูล
นักการเมืองถิ่น : จังหวัดสมุทรปราการ โครงการสำรวจเพื่อประมวลข้อมูลนักการเมืองถิ่นในพื้นที่
จังหวัดต่างๆ. นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.
พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์. (2563, 13 ตุลาคม). การเลือกตั้งท้องถิ่นสมรภูมิแรก ที่ อบจ. -การนับหนึ่งแบบถอยหลัง.
มติชน. น. 15.
พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2537). ระบบการทุจริตเลือกตั้ง. กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยและผลิตตำราสถาบัน
เทคโนโลยีสังคม (เกริก).
. (2552). โครงสร้างอำนาจท้องถิ่น ความขัดแย้ง และการเปลี่ยนแปลง. กรุงเทพฯ: จรัลสนิทวงศ์การพิมพ์.
วรพร อัศวเหม. (2548). ปัญหาอันเนื่องมาจากการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลังจาก
การประกาศใช้พระราชบัญญัติกำหนดแผนและขั้นตอนการกระจายอำนาจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2542: ศึกษากรณีองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการ (เอกสารประกอบการศึกษาในหลักสูตรการเมืองการปกครองในระบอบประชาธิปไตย สำหรับนักบริหารระดับสูง). กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
สมเกียรติ วันทะนะ และคณะ. (2524). บันทึกการอภิปรายเรื่องการใช้ Patron-client model ในการศึกษา
สังคมไทย. กรุงเทพฯ: สถาบันไทยคดีศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อคิน รพีพัฒน์ (เขียน). (2521). สังคมไทยในสมัยต้นกรุงรัตนโกสินทร์ พ.ศ. 2325-2416 (ประกายทอง สิริสุข และพรรณี สรงบุญมี, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: มูลนิธิโครงการตำราสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์.
. (2537). ชีวิตและจุดจบของสลัมกรุงเทพฯ แห่งหนึ่ง Rise and fall of a Bangkok slum.
กรุงเทพฯ: มูลนิธิภูมิปัญญา.
อมรศักดิ์ กิจธนานันท์ และอาณุภาพ สายแปง. (2553). รายงานฉบับสมบูรณ์ผลการประเมินเป้าหมาย
มาตรฐานในการจัดบริการสาธารณะขององค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.). กรุงเทพฯ: สถาบันส่งเสริมการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ.
อมรา พงศาพิชญ์ และปรีชา คุวินทร์พันธุ์, บรรณาธิการ. (2539). ระบบอุปถัมภ์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่ง
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อลงกรณ์ อรรคแสง. (2547). สารานุกรมการปกครองท้องถิ่นไทย ลำดับที่ 2 องค์การบริหารส่วนจังหวัด.
นนทบุรี: สถาบันพระปกเกล้า.
อาคม พัฒิยะ และนิธิ เอียวศรีวงศ์. (2527). ศรีรามเทพนคร : รวมความเรียงว่าด้วยประวัติศาสตร์อยุธยา
ตอนต้น. กรุงเทพฯ: ศิลปวัฒนธรรม.
อดีตนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัดสมุทรปราการท่านหนึ่ง. (2564, 12 เมษายน). สัมภาษณ์
อดีตประธานอาสาสมัครสาธารณสุขประจำอำเภอเมือง. (2564, 9 เมษายน). สัมภาษณ์
เมธี ปรีชา. (2542). บทบาททางการเมืองของกลุ่มปากน้ำ. (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต) จุฬาลงกรณ์
มหาวิทยาลัย, คณะรัฐศาสตร์, ภาควิชาการปกครอง. กรุงเทพฯ.
เวียงรัฐ เนติโพธิ์. (2542). จักรกลการเมืองในอเมริกา: บทเรียนเพื่อความเข้าใจอิทธิพลในการเมืองท้องถิ่น
ไทย. รัฐศาสตร์สาร, 21(3), 235-267.
. (2546). เจ้าพ่ออุปถัมภ์กับรัฐอุปถัมภ์. วารสารสังคมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 34(1),
-456.
. (2558). หีบบัตรกับบุญคุณ: การเมืองการเลือกตั้งและการเปลี่ยนแปลงเครือข่ายอุปถัมภ์.
เชียงใหม่: ศูนย์อาเซียนศึกษา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
โอฬาร ถิ่นบางเตียว. (2553). เศรษฐศาสตร์การเมืองว่าด้วยโครงสร้างอำนาจท้องถิ่นในภาคตะวันออกของ
ประเทศไทย. วารสารร่มพฤกษ์, 28(3), 183-209.
ภาษาอังกฤษ
Golosov, G. V. (2013). Machine Politics: The Concept and Its Implications for Post-Soviet
Studies. Demokratizatsiya The Journal of Post-Soviet Democratization, 21(4),
-480.
Gosnell, H. F. (1933). The Political Party Versus the Political Machine. The ANNALS of the
American Academy of Political and Social Science, 169(1), 21–28.
Scott, J. C. (1969). Corruption, Machine Politics, and Political Change. American Political
Science Review, 63(4), 1142-1158.
Viengrat Nethipo. (2019). Thailand’s Politics of Decentralization: Reform and Resistance
Before and After the May 2014 coup. In M. J. Montesano, T. Chong, & M. Heng (Eds.), After the Coup: The National Council for Peace and Order era and the future of Thailand (pp. 224-253). Singapore: ISEAS Publishing.
