“เขาบอกว่าหนูถูกปั่น” : การเรียนรู้คุณค่าประชาธิปไตยของเยาวชนคนรุ่นใหม่ภายใต้การกล่อมเกลาคุณค่าประชาธิปไตยที่จำกัด กรณีศึกษาม็อบนักเรียนไทยในปี 2563
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทำความเข้าใจเงื่อนไขปัจจัยตลอดจนกระบวนการเรียนรู้คุณค่าประชาธิปไตยของนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของไทยที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563
โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการศึกษาเอกสารและสัมภาษณ์เชิงลึกนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของประเทศไทยที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในช่วง พ.ศ. 2563 จำนวน 70 คน และครูผู้สอนรายวิชาหน้าที่พลเมืองวัฒนธรรมและการดำเนินชีวิตในสังคมจำนวน 31 คน โดยสุ่มเลือกกลุ่มตัวอย่างจากโรงเรียนที่เข้าร่วม
การเคลื่อนไหวทางการเมือง จำนวน 24 แห่ง วิเคราะห์ข้อมูลจากบทสัมภาษณ์ด้วยแนวคิดวาทกรรมและโครงสร้างความสัมพันธ์ทางสังคม (structuration theory) ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่านักเรียนสามารถเกิดการเรียนรู้คุณค่าประชาธิปไตยได้แม้ภายใต้การกล่อมเกลาทางการเมืองเรื่องประชาธิปไตยอย่างจำกัด ทั้งนี้เพราะการกล่อมเกลาทางการเมืองมีข้อจำกัดในการปลูกฝังความคิดได้โดยสมบูรณ์และนักเรียนในฐานะปัจเจกบุคคลสามารถขบคิดไตร่ตรองต่อการกล่อมเกลาทางการเมืองของรัฐได้ อย่างไรก็ตาม การเรียนรู้คุณค่าประชาธิปไตยของนักเรียนไม่ได้มีลักษณะเป็นพัฒนาการ แต่มีลักษณะของการตื่นรู้ที่เกิดขึ้นโดยฉับพลันภายหลังจากมีชุดข้อมูลใหม่เข้ามากระแทกความคิดเดิมให้เกิดข้อสงสัยและนำไปสู่การศึกษาคุณค่าประชาธิปไตยด้วยตนเองในเวลาต่อมา โดยการเรียนรู้คุณค่าประชาธิปไตยของนักเรียนจะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อมีเงื่อนไขอย่างน้อย 3 ประการ ประกอบกัน คือ 1) การเปลี่ยนแปลงของโครงสร้างภายนอก 2) การตื่นรู้ทางความคิดภายใน และ 3) การมีชุดคำอธิบายที่เชื่อมต่อปรากฏการณ์ภายนอกเข้ากับความเข้าใจของปัจเจกในลักษณะที่เป็นผลประโยชน์จับต้องได้ โดยที่กระบวนการเรียนรู้ของปัจเจกบุคคลจะมีลักษณะเป็นวงจรหมุนเวียนระหว่างช่วงของการตื่นรู้กับช่วงของการจำยอมทำตามอันเป็นผลมาจากการเรียนรู้สองชั้นสืบเนื่องจากการปะทะกันของแนวคิดกับการปฏิบัติภายใต้โครงสร้างที่จำกัด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ.ศ. 2551. กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กระทรวงศึกษาธิการ, สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2557). แนวทางการจัดการเรียนรู้
รายวิชาเพิ่มเติมหน้าที่พลเมือง. เอกสารประกอบการอบรมวิทยากรแกนนำในการพัฒนาการ
จัดการเรียนการสอนประวัติศาสตร์และหน้ที่พลเมือง. สืบค้นจากhttps://www.sl.ac.th/files/civics.pdf
กระมล ทองธรรมชาติ, ดำรงค์ ฐานดี และดำรง ธรรมารักษ์. (2558). หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม ม.4-6. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.
กาฟ. นักเรียน. โรงเรียนแห่งหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2564, 15 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
คิวพี. นักเรียน. โรงเรียนแห่งหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2564, 28 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ครูกบ. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 10 มิถุนายน). สัมภาษณ์.
ครูเขียว. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 10 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ครูจี้ด. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 21 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ครูนัด. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 30 มิถุนายน). สัมภาษณ์.
ครูนิด. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 30 มิถุนายน). สัมภาษณ์.
ครูน้ำ. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 19 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ครูสอง. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 4 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ครูสาม. ครูผู้สอนรายวิชาสังคมศึกษา โรงเรียนแห่งหนึ่งที่มีนักเรียนออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 5 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ธวัช ทันโตภาส และคณะ. (2558). หน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม ม.4-6.
กรุงเทพฯ: วัฒนาพานิช.
นฤมล นิ่มนวล. (2559). การเมืองในแบบเรียนชั้นมัธยมศึกษาของไทยระหว่างปี พ.ศ. 2503-2551.
(วิทยานิพนธ์รัฐศาสตรมหาบัณฑิต) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, คณะรัฐศาสตร์, สาขาการปกครอง. กรุงเทพฯ.
เนชั่นออนไลน์. (2563). หมอวรงค์ "ชี้" ลัทธิชังชาติ"กำลังปลุกปั่นเด็กรุ่นใหม่. สืบค้นจาก https://www.youtube.com/watch?v=3d2a_Q7PdAc
เนติวิทย์ โชติภัทร์ไพศาล. นิสิตคณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2565, 11 กุมภาพันธ์). สัมภาษณ์.
บีบีซี ไทย. (2563). นักศึกษาประท้วง: คนรุ่นใหม่เผยเหตุผลที่ออกมาชุมนุมต่อต้านรัฐบาลประยุทธ์.
สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/thailand-51716774
ประชาไท. (2563). นักเรียนเตรียมอุดมฯ ชุมนุมต้านเผด็จการแถลงสิทธิพลเมืองเป็นของทุกคน. สืบค้นจาก https://prachatai.com/journal/2020/02/86540
ผู้จัดการออนไลน์. (2564). “ลัทธิสามกีบ” ชังชาติอันเลวร้ายของผู้พ่ายแพ้เสมอในชีวิตจริง.
สืบค้นจาก https://mgronline.com/daily/detail/9640000126506
พก. นักเรียน โรงเรียนแห่งหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2565, 5 กุมภาพันธ์). สัมภาษณ์.
มติชนสุดสัปดาห์. (2562). คนรุ่นใหม่หันมาแสดงออกการเมืองก็เพราะพฤติกรรมรัฐบาลเองล้วนๆ! จะมีโอกาสลงถนนหรือไม่ปัจจัยใดส่งผล. สืบค้นจาก https://www.youtube.com/watch?v=kMyustDFW34
มะปราง. นักเรียน โรงเรียนแห่งหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2564, 11 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
เม. นักเรียน โรงเรียนแห่งหนึ่งที่ออกมาเคลื่อนไหวทางการเมืองในปี 2563. (2564, 10 กรกฎาคม). สัมภาษณ์.
ยุรารัตน์ พันธุ์ยุรา และคณะ. (2558). หน้าที่พลเมืองวัฒนธรรมและการดำเนินชีวิตในสังคม ม.4-6.
กรุงเทพฯ: เอมพันธ์.
ลิขิต ธีรเวคิน. (2529). วัฒนธรรมทางการเมืองและการเรียนรู้กล่อมเกลาทางการเมือง (เอกสารทางวิชาการหมายเลข 28). กรุงเทพฯ: ศูนย์วิจัยคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
วัชรพล พุทธรักษา. (2541). แนวความคิดการครองอำนาจนำของกรัมชี่: บททดลองเสนอใน
การอธิบายปรากฏการณ์ทางการเมืองไทย. สืบค้นจาก https://www.academia.edu/518933/2007_แนวความคิดการครองอํานาจนําของกรัมชี_บททดลองเสนอในการอธิบายปรากฏการณ_ทางการเมืองไทย_in_Thai_
สถาบันพระปกเกล้า. (2565) ความรู้เบื้องต้นการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข. (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
อนุสรณ์ ลิ่มมณี. (2542). การอธิบายกับการวิเคราะห์ทางการเมือง : ข้อพิจารณาเบื้องต้นในเชิง
ปรัชญาสังคมศาสตร์. กรุงเทพฯ: โครงการผลิตตำราและเอกสารการสอน คณะรัฐศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ภาษาอังกฤษ
Almond G. A. & Verba S. (1963). The Civic Culture: Political Attitudes and Democracy in Five Nations. Boston : Little & Brown.
Amna E., Ekstrom M., Kerr M. & Stattin H. (2009). Political Socialization and Human Agency: The Development of Civic Engagement from Adolescence to Adulthood. Statsvetenskaplig Tidskrift, 111(1), 27-40.
Beck, P.A., & Jennings, M.K. (1982). Pathways to Participation. American Political Science Review, 76(1), 94-108.
Castells M. (1998). The Rise of the Network Society. Malden, Mass.: Blackwell Publishers.
Dawson R. E. & Prewitt K. (1969). Political Socialization. USA: Little, Brown and Company.
Dinas, E. (2014). Why does the Apple Fall Far from the Tree? How Early Political
Socialization Prompts Parent-child Dissimilarity. British Journal of Political
Science, 44(4), 827-852.
Easton D. (1957). An Approach to the Analysis of Political Systems. World Politics, 9(3), 383-400.
Easton, D. (1965). A System Analysis of Political Life. New York: John Wiley & Sons.
Ernesto L. & Chantal M. (2001). Hegemony and Socialist Strategy: Towards a Radical
Democratic Politics. (2nd edition). London: Verso.
Faubion J. D. (1994). Power: Essential Works of Foucault 1954-1984 Vol.3. London: Penguin Books.
Giddens, A. (1984). The Constitution of Society: Outline of the Theory of Structuration. Cambridge: Polity Press.
Hong, Y. & Lin, T. (2017). The Impacts of Political Socialization on People’s Online and Offline Political Participation—Taking the Youth of Singapore as an Example. Advances in Journalism and Communication, 5, 50-70.
Institute of Security and International Studies (ISIS) Thailand. (2020). Thailand’s Youth Movement and Political Directions In Search of A Common Future Wednesday, 26th August 2020. Retrieved from https://www.facebook.com/ISISThailand/videos/747334535832336/?extid
=jHO3Mh4XyWFquzC0
Jennings, M. K., Stoker, L., & Bowers, J. (2009). Politics Across Generations: Family Transmission Reexamined. The Journal of Politics, 71(3): p.782–799
McNair, Brian. (2011). An Introduction to Political Communication. (5th edition). London: Routledge.
Neundorf A., Niemi R., Smets K. (2016). The Compensation Effect of Civic Education on Political Engagement: How Civics Classes Make Up for Missing Parental
Socialization. Political Behavior, 38, 921-949.
Richard E. Dawson & Kenneth Prewitt. (1969). Political Socialization. USA: Little, Brown and Company.
Steven L. (1974). Power a Radical View. London: Macmillan press.
Stones R. & Tangsupvattana A. (2012). Social Theory, Current Affairs, and Thailand’s
Political Turmoil: Seeing Beyond Reds vs. Yellow. Journal of Political Power,
(2), 217-238.
Thinapan Nakata. (1977). Thai Political Culture and Socialization. In Thai Political Culture and Socialization, from the Review of Thai Social Science : A Collection of Articles by Thai Scholars (pp.1-29). Bangkok: The Social Science Association of Thailand.
Westholm, A. (1999). The Perceptual Pathway: Tracing the Mechanisms of Political
Value Transfer across Generations. Political Psychology, 20(3), 525-551.
Wolak J. (2009). Explaining Change in Party Identification in Adolescence. Electoral Studies, 28(4), 573-583.
