สิทธิในการปฏิเสธการรักษาพยาบาลตามหลักสิทธิมนุษยชน

บทคัดย่อ

คนและสัตว์มีส่วนที่คล้ายกันหลายประการ  เมื่อถึงเวลาที่เจ็บไข้ได้ป่วยก็มีอาการคล้ายกัน เกณฑ์เกี่ยวกับการจากไปอย่างสงบในสัตว์ ทำให้รู้ว่าสิ่งสำคัญที่เป็นตัวชี้ว่าชีวิตนั้นควรดำรงอยู่ต่อไปหรือไม่ ขึ้นอยู่กับความเห็นในทางการแพทย์ที่ว่า “การรักษาที่อาจจะมีต่อไปนั้นตอบสนองให้อาการดีขึ้นหรือไม่” และอาจจะเป็นจุดร่วมที่ตรงกันสำหรับมนุษย์และสัตว์ แม้ว่ามนุษย์มีสิทธิในชีวิตแต่ก็ควรมีโอกาสตัดสินใจด้วยเจตจำนงของตัวเองได้ในทุกกรณี เพียงแต่รัฐสามารถยับยั้งได้โดยกฎหมายในบางเงื่อนไข ในกรณีของมาตรา 12 แห่งพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ.2550 นั้นเป็นการการุณยฆาตเชิงรับ ซึ่งเป็นสิ่งที่สอดคล้องกับธรรมชาติของมนุษย์และสิ่งมีชีวิตต่างๆ ไม่ฝืนความรู้สึกของคนทั่วไปมากนัก  เพราะเมื่อแพทย์ได้พยายามจนถึงที่สุดแล้วและหากได้ทบทวนอย่างรอบคอบแล้วไม่เห็นหนทางในการรักษาก็ไม่มีเหตุผลอะไรให้ยื้อชีวิตคนไข้ต่อไปอย่างฝืนธรรมชาติหรือฝืนใจคนไข้  อย่างไรก็ตามการขอความเห็นแพทย์อีกอย่างน้อยหนึ่งคนก่อนมีการกระทำดังกล่าวอย่างในประเทศเนเธอร์แลนด์เป็นแนวทางที่ดีที่จะนำมาปรับใช้ในประเทศไทย และอาจจะทำให้ดีกว่านั้นได้  โดยการขอความเห็นในการกระทำดังกล่าวจากแพทย์จำนวนมากกว่านี้  ซึ่งเป็นการขอความเห็นในรูปแบบการประชุมหารือที่มีแพทย์ร่วมตัดสินใจเป็นแบบองค์คณะ คือ ตั้งแต่ 3 คนหรือ 5 คนขึ้นไป จะทำให้มีความละเอียดรอบคอบมากขึ้นเพราะชีวิตคนเป็นเรื่องสำคัญ  เปรียบเทียบกับศาลที่เมื่อต้องพิจารณาคดีสำคัญก็ต้องนั่งครบองค์คณะ  ซึ่งควรเป็นมาตรฐานทั่วไปที่รัฐพึงมอบให้แก่บุคคลของรัฐเองทั้งในฝ่ายเจ้าหน้าที่ผู้กระทำหน้าที่ของรัฐและผู้รับการกระทำนั้น อย่างไรก็ตามควรพิจารณาในแนวทางใหม่ว่าการที่ผู้ป่วยปฏิเสธการรักษา และการตัดสินใจจากไปในลักษณะที่เป็นการ “ปล่อยให้เป็นไปตามธรรมชาติ” เมื่อไม่มีทางรักษาแล้วนั้น เป็นสิทธิมนุษยชนอย่างหนึ่ง  ไม่ควรที่บุคลากรแพทย์จะต้องรับผิดเพราะเหตุนี้  เพราะถือว่าเป็นการปล่อยไปตามธรรมชาติจึงไม่มีการกระทำในทางกฎหมาย  ตรงกันข้าม “การยื้อไว้”ต่างหากที่เป็นการกระทำที่ฝืนธรรมชาติ ที่จำเป็นจะต้องขอความยินยอมจากผู้ป่วยหรือผู้มีอำนาจตัดสินใจ