ไม่มีตราฮาลาลที่ตู้อาหาร: การต่อรองอำนาจผ่านฮิญาบ
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยเชิงชาติพันธุ์วรรณนาหลากพื้นที่ มีวัตถุประสงค์ศึกษาการต่อรองของผู้หญิงมุสลิมที่ทำการค้าในระดับจุลภาคกับการกำหนดมาตรฐานหลักการบริโภคตามความเชื่อที่ปรากฏในศาสนาอิสลามซึ่งส่งผลต่อปฏิบัติการทางการค้าอาหารฮาลาล การศึกษาให้ความสนใจการปะทะสังสรรค์ที่มีต่อระเบียบ นโยบาย และพลวัตการต่อรองของกลุ่มแม่ค้าที่มีโอกาสและกำลังจำกัดในการผลิตสินค้า ตลอดจนจำหน่ายผลิตภัณฑ์อาหารฮาลาลระดับจุลภาคในจังหวัดภูเก็ตและจังหวัดปัตตานี
ในการศึกษานี้ ผู้หญิงมุสลิมที่ค้าขายผลิตภัณฑ์และอาหารฮาลาลดำเนินกิจการภายใต้โอกาสที่เหลื่อมล้ำและเข้าไม่ถึงช่องทางมาตรฐานฮาลาลที่กำหนดโดยรัฐและองค์กรศาสนา รวมทั้งจากนโยบายส่งเสริมการค้าและการลงทุนในจังหวัดชายฝั่งตะวันตกโครงการท่องเที่ยววิถีฮาลาลอันดามัน และนโยบายขับเคลื่อนระเบียงเศรษฐกิจฮาลาลจังหวัดชายแดนภาคใต้ แม่ค้าผู้มีรายได้และกำลังในการลงทุนต่ำเหล่านี้อาศัยรอยต่อจากทิศทางที่รัฐ ระบบทุนสมัยใหม่ และสถาบันทางศาสนายึดโยงหลักความเชื่อกับมิติเศรษฐกิจรวมถึงขยายฐานรายได้เข้าด้วยกัน โดยใช้ฮิญาบซึ่งสะท้อนอัตลักษณ์ความเป็นหญิงมุสลิมสวมใส่ระหว่างขายอาหารในร้านที่ถูกกำหนดว่าเป็นธุรกิจระดับจุลภาค ทั้งนี้เพื่อต่อรองสภาวะเหลื่อมล้ำในโอกาสทางเศรษฐกิจและสังคม ฮิญาบจึงถูกนับเป็นการแสดงความหมายฮาลาลและใช้แทนที่ตราสัญลักษณ์จากสถาบันที่รับรองมาตรฐานฮาลาล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กระทรวงพาณิชย์, สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2565). สถานการณ์สินค้าอาหาร
ฮาลาล. สืบค้นจาก http://www.tpso.moc.go.th/sites/default/files/
khaaw_aahaarhaalaal.pdf
ก็อรฎอวี, ยูซุฟ. (2547). หะลาลและหะรอมในอิสลาม [Al-Halal wa al-Haram fi al-Islam] (บรรจง บินกาซัน, ผู้แปล). กรุงเทพฯ: ศูนย์หนังสืออิสลาม. (ต้นฉบับพิมพ์ปี ค.ศ. 1980).
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.). (2548). อบจ.ภูเก็ต ร่วมกับ ททท.จัดฮาลาลฟูด ฮิลาล ทาวน์ "Halal Food Hillal Town". สืบค้นจาก https://www.ryt9.com/s/prg/18856
จักรกริช สังขมณี. (2560). ชาติพันธุ์วรรณนาว่าด้วยโครงสร้างพื้นฐาน. วารสารธรรมศาสตร์, 36(2), 33-57.
แนวหน้า ออนไลน์. (2565). เกษตรฯ ลุยดันอุตสาหกรรมฮาลาลพื้นที่ชายแดนใต้ สู่ 'ครัวฮาลาลของโลก. สืบค้นจาก https://www.naewna.com/local/677502
ปกรณ์ ปรียากร. (2560). วิวัฒนาการและแนวโน้มในอนาคตของการพัฒนามาตรฐานฮาลาล และกระบวนการตรวจรับรองผลิตภัณฑ์ฮาลาลของประเทศไทย. ใน การประชุมวิชาการระดับชาติ วันคล้ายวันสถาปนาครบรอบ 51 ปี สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ประจำปี 2560 เรื่อง เศรษฐกิจพอเพียงกับการบริหารการพัฒนา: จากปรัชญาสู่การปฏิบัติ (น. 151-181). กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
พัฒน์กมล อ่อนสำลี. (2564). การปรับตัวของวิสาหกิจชุมชนในสภาวะการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019. วารสารวิทยาการจัดการปริทัศน์, 23(1), 195-205.
ฟาร่า (นามสมมติ). ร้านกาแฟแห่งหนึ่ง ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต. (2565, 22 เมษายน). สัมภาษณ์.
ภาวิตา แจ่มคล้าย, สุชานันท์ เสมหิรัญ และทิฆัมพร บุญมี. (2564). ร้านน้ำชาชายแดนใต้ พื้นที่สร้างความสัมพันธ์ในความขัดแย้ง. สืบค้นจาก https://nisitjournal.press/2020/01/02/tea-shop-thailand
มูฮำหมัดราพีร์ มะเก็ง. (2563). ชายแดนไทย-มาเลเซีย: เครือข่ายความสัมพันธ์ทางการค้าของผู้ค้ามลายูรายย่อย. วารสารการเมืองการปกครอง, 10(3), 40-62.
รอมฎอน ปันจอร์. (2555). ประท้วงฮิญาบที่ยะลา: ความทรงจำของการต่อรอง. วารสารรูสะมิแล มหาวิยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี, 33(1), 18–34.
วราภรณ์ สำเภา และอนุชา แพ่งเกษร. (2565). วัฒนธรรมการแต่งกายสตรีมุสลิม: มุมมองอัตลักษณ์การดำรงอยู่ของความศรัทธาและความงามในบริบทปัจจุบัน. ศิลปกรรมสาร, 15(2), 106-128.
วิภาวี พงษ์ปิ่น. (2558). ยุวมุสลิมะห์บ้านริมน้ำ: ใต้เงาฮิญาบกับความท้าทายในโลกสมัยใหม่. วารสารสังคมวิทยามานุษยวิทยา, 34(1), 56-78.
ศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนใต้ (ศอ.บต.). (2565). ศอ.บต. ดัน!!! ระเบียงเศรษฐกิจ
ฮาลาล..เตรียมนำเชฟชื่อดังระดับประเทศ รังสรรเมนูอาหารจากวัตถุดิบในพื้นที่ ยกระดับครัวไทยสู่ครัวโลก. สืบค้นจาก https://www.sbpac.go.th/?p=99652
สวท. ยะลา. (2566). ยะลา จัดแฟชั่นโชว์ "ปากายัน มลายู” ครั้งที่ 2 ดันยะลาศูนย์กลางแฟชั่นเครื่องแต่งกาย-สร้างแบรนด์สู่สากล. สืบค้นจาก https://thainews.prd.go.th/th/news/detail/TCATG230522083214443
สำนักข่าว กรมประชาสัมพันธ์. (2565). ขับเคลื่อนระเบียงเศรษฐกิจฮาลาลจังหวัดชายแดนภาคใต้ผลักดันสู่ตลาดโลกมุสลิม. สืบค้นจาก https://thainews.prd.go.th/th/news/detail/TCATG221101094808010
สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย. (2565). โลโก้ฮาลาล. สืบค้นจาก https://www.halal.or.th/th/home
สำนักงานคณะกรรมการกลางอิสลามแห่งประเทศไทย. (2564). คู่มือการขอรับรองฮาลาลผ่านระบบออนไลน์. สืบค้นจาก https://www.halal.or.th/storages/manual/HOmanual.pdf
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ. (2557). มาตรฐานอาหารฮาลาลแห่งชาติ. สืบค้นจาก https://www.acfs.go.th/halal/general.php
สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.). (2563). ประกาศสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เรื่องการกำหนดลักษณะของวิสาหกิจรายย่อย. สืบค้นจาก https://www.sme.go.th/upload/mod_download/download-20210210174152.pdf
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2564). ภาวะสังคมไทย. สืบค้นจาก https://www.moj.go.th/attachments/20210813135828_85697.pdf
อัสนา (นามสมมติ). ร้านอาหารเช้าแห่งหนึ่ง ตำบลวิชิต อำเภอเมือง จังหวัดภูเก็ต. (2565, 24 เมษายน). สัมภาษณ์.
ฮาญัร (นามสมมติ). ร้านกาแฟแห่งหนึ่ง ตำบลยะรัง อำเภอยะรัง จังหวัดปัตตานี. (2565, 1 พฤษภาคม). สัมภาษณ์.
ภาษาอังกฤษ
Al-Qaradawi, Y. (1980). Al-Halal wa al-Haram fi al-Islam. Beirut: al-Maktab al-Islami.
Baum, T., & Hai, N. T. T. (2020). Hospitality, Tourism, Human Rights and the Impact of COVID-19. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 32(7), 2397–2407.
Benhabib, S. (1998). Models of Public Space: Hannah Arendt, the Liberal Tradition, and Jurgen Habermas. In Joan B. Landes (Ed.), Feminism: The Public and the Private Realm (pp. 65–99). Oxford: Oxford University Press.
Brush, C.G. & Hisrich, R.D. (2000). Women-owned Businesses: An Exploratory Study Comparing Factors Affecting Performance. Journal of Management Policy and Practice, 16(1), 62-75.
Bullough, A., Renko, M. & Myatt, T. (2014). Danger Zone Entrepreneurs: The Importance of Resilience and Self–Efficacy for Entrepreneurial Intentions. Entrepreneurship Theory and Practice, 38(3), 473–499.
Caplan, P. (1997). Approaches to the Study of Food, Health and Identity. In Pat Caplan (Ed.), Food, Health and Identity (pp.1–31). London & New York: Routledge.
Da-oh, R. (2021). Mak Yoh: A Breadwinner with Hope for Local Food Preservation along the Southern Border (เมาะเยาะ หญิงผู้โอบอุ้มครอบครัว และความหวังในการสืบสานอาหารพื้นบ้านชายแดนใต้). Retrieved from https://www.undp.org/sites/g/files/zskgke326/files/migration/th/UNDP_TH_Neomind_Thai.pdf
Falzon, M.A. (2009). Introduction: Multi-sited Ethnography: Theory, Praxis and Locality in Contemporary Research. In Mark-Anthony Falzon (Ed.), Multi-sited Ethnography: Theory, Praxis and Locality in Contemporary Research (pp. 1-24). Farnham, UK: Ashgate.
Gokariksel, B., & McLarney, E. (2010). Introduction: Muslim Women, Consumer Capitalism, and the Islamic Culture Industry. Journal of Middle East Women’s Studies, 6(2), 1-18.
Marcus, G. (1995). Ethnography in/of the World System: The Emergence of Multi-Sited Ethnography. Annual Review in Anthropology, 24(1), 95–117.
Marddent, A. (2016). Gender Piety of Muslim Women in Thailand. (Doctoral Dissertation) Johann Wolfgang Goethe University, Faculty of Philosophy and History. Germany.
Marddent, A. (2017). Women Political Participation in Peacebuilding in Southern Thailand. AL ALBAB, 6(2), 229-246.
McAlexander, J.H. et al. (2014). The Marketization of Religion: Field, Capital, and Consumer Identity. Journal of Consumer Research, 41(3), 858–875.
McCargo, D. & Ukrist P. (2005). The Thaksinization of Thailand. Copenhagen: NIAS.
Mintz, S.W. & Du Bois, C. M. (2002). The Anthropology of Food and Eating. Annual Review of Anthropology, 31(1), 99–119.
Mises, Von L. (1998). Human Action: A Treatise in Economics. Auburn, Alabama: Ludwig von Mises Institute.
Mohamad, M. A. B. (2007). Memories of Martyrdom and Landscape of Terror: Fear and Resistance among the Malays of Southern Thailand. (Master’s Thesis, Southeast Asian Studies) National University of Singapore. Singapore.
Mukherjee, S. R. (2014). Global Halal: Meat, Money, and Religion. Religion, 5(1),
–75.
Nawawi, M. S. A. M. et al. (2017). Halal Food Industry in Thailand: History, Prospects, and Challenges (pp. 302-307). Seoul, South Korea: Sejong University.
Office of the National Economic and Social Development Council (NESDC). (2019). Gross Regional and Provincial Product Chain. Volume Measure 2019 Edition. Retrieved from https://www.opsmoac.go.th/udonthani-dwl-files-431291791070
OSMEP. (2020) . Announcement of the Office of Small and Medium Enterprises Promotion, Subject: Designation of Characteristics of Micro Nterprises. Retrieved from https://www.sme.go.th/upload/mod_download/download-20201014121854.pdf
Parker, L. & Dales, L. (2014). Introduction: The Everyday Agency of Women in Asia. Asian Studies Review, 38(2), 164–167.
Ratnasari, Tri et al. (2019). Halal Food Certification for Improving the Competitiveness of Small and Medium Enterprise. Opción, 35(22s), 510-525.
Ribeiro, G. L. (2006). Economic Globalization from Below. Etnográfica, 10(2), 233–249.
Satha-Anand, C. (1994). Hijab and Moments of Legitimation: Islamic Resurgence in Thai Society. In Charles F. Keyes, Laurel Kendall & Helen Hardacre (Eds.) Asian Visions of Authority: Religion and the Modern States of East and Southeast Asia (pp. 279–300). Honolulu: University of Hawaii Press.
Scupin, R. (1998). Muslim Accommodation in Thai Society. Journal of Islamic Studies, 9(2), 229–258.
Sincharoenkul, K. (2022). COVID-19 Management and the Effectiveness of Government Support of the Tourism SMEs in Phuket. Journal of International Studies, Prince of Songkla University, 12(2), 93–128.
Somboonsuke, B. et al. (2015). Micro Halal Community Enterprise Database System: Case Study in Pattani and Songkhla Provinces. Kasetsart Journal (Soc. Sci), 36(1), 568–576.
Sudarmiatin, S., Khoirul Anam, F. & Wafaretta, V. (2020). The Intention of Halal Certification by Micro Business. KnE Social Sciences, 4(9), 141-155.
Sujarinphong, P. (2021). Muslim Tourism Promotion in Thailand: Investigation and Evaluation on Tourism Activities and Routes. Manutsayasart Wichakan, 28(2), 28–54.
Syaifulzafni M. & Aziz, A. (2020). Halal Certification in Malaysia and Singapore: Culinary Infrastructure at the Intersection of Religion and Politics. (Master’s Thesis, Applied Finance and Investment). University of Tasmania. Australia.
Tangsathaporn, P. (2023). Off to the Halal Market. Retrieved from https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2473437/off-to-the-halal-market
The Asia Foundation. (2021). Barley Staying Afloat: The Impact of COVID-19 on MSMEs in Southeast Asia. Retrieved from https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2021/08/GovAsia-1.3-Barely_Staying_Afloat-The_Impact-of-Covid-19-on-MSMEs-in-Southeast-Asia_Aug20.pdf
