รูปแบบการให้บริการของรถสองแถวในพื้นที่โดยรอบสถานี ระบบขนส่งมวลชนทางรางในกรุงเทพมหานครและปริมณฑล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
รถสองแถวเป็นระบบขนส่งกึ่งสาธารณะ (Paratransit) รูปแบบหนึ่งที่มีบทบาทเป็นระบบขนส่งรอง (Feeder mode) เนื่องจากรูปแบบยานพาหนะมีขนาดเล็ก สะดวกต่อการเข้าถึงถนนสายย่อย ลดข้อจำกัด
ในการเข้าถึงพื้นที่ นอกจากนี้ยังได้รับการนิยามว่า เป็นระบบขนส่งนอกระบบ (Informal transport) ด้วยบริการมีความยืดหยุ่น และปรับตัวต่อสภาวะที่มีการเปลี่ยนแปลงได้ง่ายกว่าระบบขนส่งมวลชน
งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อสำรวจรูปแบบการให้บริการ และวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการให้บริการของรถสองแถวในพื้นที่โดยรอบสถานีระบบขนส่งมวลชนทางราง ประกอบด้วยสายสีเขียวอ่อน
สายสีเขียวเข้ม สายสีน้ำเงิน สายสีม่วง สายสีแดง สายสีเหลือง และแอร์พอร์ต เรล ลิงก์ โดยกลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ ตัวแทนผู้ให้บริการรถสองแถวสายละ 1 ตัวอย่าง รวมทั้งสิ้น 100 ตัวอย่าง ผลการศึกษาพบว่า รูปแบบการให้บริการด้านระยะทางและความถี่มีความแตกต่างกันตามลักษณะการใช้ประโยชน์ที่ดิน โดยรถสองแถวที่ให้บริการในพื้นที่โดยรอบสถานีชานเมืองมีสัดส่วนการใช้ประโยชน์ที่ดินประเภทที่อยู่อาศัยเป็นส่วนใหญ่ จะมีระยะทางเฉลี่ยมากกว่าและความถี่ต่ำกว่าสถานีศูนย์กลางเมือง ขณะที่เส้นทางที่ให้บริการในย่านพาณิชยกรรมมีการเปลี่ยนแปลงการให้บริการ เพื่อสนับสนุนระบบขนส่งมวลชนทางรางมากกว่ารถสองแถวที่ให้บริการในย่านที่อยู่อาศัยด้วยการเพิ่มระยะทางเป็นหลัก อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการให้บริการไม่ได้สัมพันธ์กับการใช้ประโยชน์ที่ดินอย่างมีนัยสำคัญ แต่เกิดจากนโยบายของผู้ประกอบการและผู้ให้บริการที่เล็งเห็นความสำคัญของการเปลี่ยนแปลงเพื่อให้มีจำนวนผู้โดยสารเพิ่มขึ้น ในสถานการณ์ที่ปริมาณผู้โดยสารลดลง ดังนั้น นโยบายสนับสนุนศักยภาพของรถสองแถวในการทำหน้าที่เป็นระบบขนส่งรองของระบบขนส่งมวลชนทางรางจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งในการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนอย่างยั่งยืนต่อไป
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กรมการขนส่งทางบก. (2567). รายงานประจำปี 2566. สืบค้นจาก https://www.dlt.go.th/th/annual-report/
กรมแผนที่ทหารบก. (2562). TH_Transportation. สืบค้นจาก https://shorturl.asia/RpsMB
ศักดิ์สิทธิ์ เฉลิมพงศ์. (2548). การพัฒนาแบบจำลองพฤติกรรมการเลือกใช้ระบบขนส่งมวลชนรองสำหรับระบบรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนในกรุงเทพมหานคร (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: คณะวิศวกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ศาลิกัณ แซ่ตัน. (2563). ศึกษารูปแบบพฤติกรรมการใช้บริการรถสองแถว กรณีศึกษา : เส้นทางเดินรถสุไหงโก-ลก – แว้ง ของสหกรณ์รถยนต์โดยสารขนาดเล็กแว้ง จำกัด. สืบค้นจาก https://shorterl.asia/38fxO
สำนักการวางผังและพัฒนาเมือง กรุงเทพมหานคร. (2563). รายงานการศึกษา ระบบขนส่งเสริม (Feeder System) ตามแนวรถไฟฟ้าขนส่งมวลชน กรณีศึกษา สถานีบางหว้า. (รายงานการศึกษา). กรุงเทพฯ: กรุงเทพมหานคร
ภาษาอังกฤษ
Amrapala, C. (2019). Policy for Sustainable Informal Transport - A Case Study of Feeder Services in Bangkok, Thailand. (Doctor of Philosophy in Environment, Development and Sustainability). Chulalongkorn University, Graduate School, Bangkok.
Calabrò, G., Le Pira, M., Giuffrida, N., Inturri, G., Ignaccolo, M., & Correia, G. H. d. A. (2022). Fixed-Route vs. Demand-Responsive Transport Feeder Services: An Exploratory Study Using an Agent-Based Model. Journal of Advanced Transportation, 2022(1), 8382754. doi: 10.1155/2022/8382754
Cao, Y., Jiang, D., & Wang, S. (2022). Optimization for Feeder Bus Route Model Design with Station Transfer. Sustainability, 14(5), 2780. Retrieved from https://www.mdpi.com/2071-1050/14/5/2780
Cervero, R. (1991). Paratransit in Southeast Asia: A Market Response to Poor Roads?. Review of Urban & Regional Development Studies, 3(1), 3-27. doi: 10.1111/
j.1467-940X.1991.tb00076.x
Cervero, R. (2000). Informal Transport in the Developing World. United Nations Centre for Human Settlements (Habitat). Retrieved from https://shorturl.asia/tYl1a
Choocharukul, K., & Sriroongvikrai, K. (2011). Service Characteristics of Informal Pubic Transport: A Case of Bangkok's Small-Sized Converted Pickup Trucks. In Proceedings of the Eastern Asia Society for Transportation Studies Vol. 8 (The 9th International Conference of Eastern Asia Society for Transportation Studies, 2011) (pp. 188-188). Eastern Asia Society for Transportation Studies.
Ferro, S. P., & Behrens, R. (2015). From Direct to Trunk-and-feeder Public Transport Services in the Urban South: Territorial Implications. Journal of Transport and Land Use, 8(1), 123-136. doi: 10.5198/jtlu.2015.389
Gkiotsalitis, K., & Cats, O. (2020). Public Transport Planning Adaption Under the
COVID-19 Pandemic Crisis: Literature Review of Research Needs and Directions. Transport Reviews, 41(3), 374-392. doi: 10.1080/01441647.2020.1857886
Phun, V. K., Kato, H., & Chalermpong, S. (2019). Paratransit as a Connective Mode for Mass Transit Systems in Asian Developing Cities: Case of Bangkok in the Era of Ride-hailing Services. Transport Policy, 75, 27-35. doi: 10.1016/j.tranpol.
01.002
Phun, V. K., & Yai, T. (2016). State of the Art of Paratransit Literatures in Asian Developing Countries. Asian Transport Studies, 4(1), 57-77. doi: 10.11175/
eastsats.4.57
Polzin, S., & Choi, T. (2021). COVID-19’s Effects on The Future of Transportation.
doi: 10.21949/1520705
Putman, S. H. (1975). Urban Land use and Transportation Models: A State-of-the-art Summary. Transportation Research, 9(2), 187-202. doi:10.1016/0041-1647(75)
-8
Rodrigue, J. P. (2024). The Geography of Transport Systems. Retrieved from https://transportgeography.org/contents/chapter8/
Sangveraphunsiri, T., Cassidy, M. J., & Daganzo, C. F. (2022). Jitney-lite: a Flexible-route Feeder Service for Developing Countries. Transportation Research Part B: Methodological, 156, 1-13. doi: 10.1016/j.trb.2021.12.015
Tangphaisankun, A., Nakamura, F., & Okamura, T. (2009). Influences of Paratransit as a Feeder of Mass Transit System in Developing Countries Based on Commuter Satisfaction. Journal of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, 8, doi:10.11175/easts.8.1341
Union Internationale des Transports Publics. (2021). Key Insights into Transforming the Informal Transport Sector. Retrieved from https://shorturl.asia/u9o6S
Wegener, M., & Fuerst, F. (2004). Land-Use Transport Interaction: State of the Art. SSRN Electronic Journal, 1-98. doi: 10.2139/ssrn.1434678
Wongwiriya, P., Nakamura, F., Tanaka, S., & Ariyoshi, R. (2017). User Satisfaction of Songtaew in Thailand: Case Study of Khon Kaen City. Transportation Research Procedia, 25, 4942-4949. doi: 10.1016/j.trpro.2017.05.372
