ความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2566 กรุงเทพมหานคร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้ศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2566 ในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปรากฏการณ์ทางการเมืองที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งในครั้งนี้จำนวน 4 ข้อ ได้แก่ 1) จัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลความเคลื่อนไหวและพฤติกรรมทางการเมืองของพรรคการเมืองและนักการเมือง 2) จัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลความตื่นตัวสนใจติดตามเกี่ยวกับการเลือกตั้ง การแสดงออกทางการเมืองและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งผ่านช่องทางต่างๆ และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจเลือกตั้งของประชาชน 3) จัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลบทบาทของตัวแสดงอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานคร ประกอบด้วย ผู้ทำหน้าที่กำกับดูแลและจัดการเลือกตั้ง องค์กรภาคเอกชนและภาคประชาสังคม สื่อมวลชน และ 4) ศึกษารูปแบบและอิทธิพลของสื่อสังคมออนไลน์ที่มีต่อพฤติกรรมการเลือกตั้งและผลการเลือกตั้ง การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบวิจัยเอกสาร การจัดเก็บและวิเคราะห์ข้อมูลสถิติ และสัมภาษณ์ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องที่หลากหลาย อาทิ ตัวแทนพรรคการเมือง ผู้สมัครเลือกตั้ง หัวคะแนน คณะกรรมการเลือกตั้ง สื่อ และ ผู้เชี่ยวชาญ
ผลการวิจัยพบว่า 1) ความเคลื่อนไหวและพฤติกรรมทางการเมืองของพรรคการเมืองและนักการเมืองในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2566 ของกรุงเทพมหานครมีความเปลี่ยนแปลงไปจากการเลือกตั้งครั้งที่แล้ว โดยมีความเปลี่ยนแปลงอันเนื่องมาจากการเปลี่ยนแปลงในระบบเลือกตั้ง ซึ่งมีการกลับไปใช้ระบบการเลือกตั้งเหมือนรัฐธรรมนูญ พ.ศ.2540 คือ การมีบัตรเลือกตั้งสองใบ อีกทั้งมีการเปลี่ยนเขตเลือกตั้งเป็น 33 เขต จาก 30 เขต และพลวัตทางการเมืองในระดับชาติภายหลังการเลือกตั้งครั้งที่แล้ว ซึ่งได้แก่ การจัดตั้งรัฐบาลของพรรคพลังประชารัฐ ที่มีพลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรี การยุบพรรคอนาคตใหม่ สถานการณ์การแพร่ระบาดของไวรัสโควิด-19 การเกิดขึ้นและความยืดเยื้อยาวนานของม็อบเยาวชน และการเลือกตั้งในระดับท้องถิ่น (ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร) ที่นายชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ได้รับชัยชนะท่วมท้น
ผลการเลือกตั้งทั่วไปในกรุงเทพมหานครในครั้งนี้ พรรคก้าวไกลซึ่งจัดตั้งขึ้นภายหลังพรรคอนาคตใหม่ถูกยุบได้รับชัยชนะในพื้นที่กรุงเทพมหานครทั้งระบบแบ่งเขตเลือกตั้งและระบบบัญชีรายชื่อ ผลการเลือกตั้งระบบแบ่งเขต พรรคก้าวไกลชนะเลือกตั้งในพื้นที่กรุงเทพมหานครจำนวน 32 ที่นั่ง และพรรคเพื่อไทยชนะจำนวน 1 ที่นั่ง แต่พรรคพลังประชารัฐที่เคยได้ที่นั่ง สส. ในกรุงเทพมหานครมากที่สุดกลับไม่ได้รับเลือกตั้งเลยแม้แต่เขตเดียว 2) ความตื่นตัวสนใจติดตามเกี่ยวกับการเลือกตั้ง การแสดงออกทางการเมืองและการมีส่วนร่วมในกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการเลือกตั้งผ่านช่องทางต่างๆ และพฤติกรรมที่เกี่ยวข้องกับการตัดสินใจเลือกตั้งของประชาชนพบว่า ประชาชนในกรุงเทพมหานครมาใช้สิทธิเลือกตั้งถึงร้อยละ 73.90 ซึ่งมากกว่าการเลือกตั้งครั้งที่แล้วที่มีผู้มาใช้สิทธิอยู่ที่ร้อยละ 72.51 และประชาชนมีความตื่นตัวทางการเมืองมากขึ้นจากการเกิดปรากฏการณ์หัวคะแนนธรรมชาติ นอกจากนี้ การตื่นตัวยังเป็นผลมาจากความขัดแย้งทางการเมืองที่เพิ่มขึ้นนับจากการเลือกตั้งครั้งที่ผ่านมา อันเนื่องมาจากการจัดตั้งรัฐบาลที่พรรคที่ได้จัดตั้งรัฐบาลไม่ใช่พรรคที่ชนะในพื้นที่กรุงเทพมหานคร ทำให้ในรอบนี้พรรคการเมืองที่อยู่ในรัฐบาลของพลเอกประยุทธ์ตั้งแต่ปี 2562 ได้คะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ 3) ตัวแสดงอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องและมีบทบาทต่อการเลือกตั้งทั่วไปในเขตพื้นที่กรุงเทพมหานครในครั้งนี้ ประกอบด้วย คณะกรรมการการเลือกตั้งและคณะกรรมการการเลือกตั้งประจำกรุงเทพมหานคร ในฐานะผู้ทำหน้าที่กำกับดูแลและจัดการเลือกตั้ง ส่วนบทบาทของภาคประชาสังคมและสื่อมวลชนมีเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจนจากการรายงานผลและติดตามการรายงานผล รวมทั้งการนำเสนอเนื้อหาออนไลน์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการจัดรายการดีเบต ขณะที่บทบาทของหัวคะแนนในแบบดั้งเดิมในชุมชนลดอิทธิพลลงอันเป็นผลมาจากความเปลี่ยนแปลงของวิถีชีวิตในการอยู่อาศัยในเมืองและอิทธิพลของสื่อออนไลน์ 4) สื่อกระแสหลักและสื่อออนไลน์มีอิทธิพลต่อการเลือกตั้งเป็นอย่างมาก แต่สิ่งที่แตกต่างจากครั้งที่แล้วคือความสนใจของประชาชนที่มีต่อการดีเบตทั้งออนไลน์และออฟไลน์ กับบทบาทของ TikTok ในช่วงการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง ซึ่งพรรคก้าวไกลมีความโดดเด่นในการใช้เทคโนโลยีและสื่อดังกล่าวมากกว่าพรรคอื่น นอกจากนี้ สื่อออนไลน์โดยเฉพาะ TikTok มีลักษณะของอัลกอริธึมที่แตกต่างไปจากสื่อออนไลน์แบบอื่น เพราะทำให้เกิดการแชร์ข้ามกำแพงจุดยืนทางการเมืองได้ง่ายขึ้น และเกิดหัวคะแนนธรรมชาติที่มีบทบาทในการแชร์ TikTok ได้มากขึ้นกว่าสื่อออนไลน์ประเภทอื่น
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
เจ้าหน้าที่สำนักงาน กกต.กทม. 2566, 24 ตุลาคม. สัมภาษณ์.
ชัชฎา กำลังแพทย์. (2563). เมื่อต้องเผชิญ COVID-19 หรือรัฐราชการจะพาเราไปสู่รัฐล้มเหลว?. สืบค้นจาก https://www.the101.world/covid19-bureaucratic-state/
ณัฐนนท์ ดวงสูงเนิน (Nutn0n). (2561). รู้จักกับ Fake News ทั้ง 7 รูปแบบ ที่เราเจอกันทุกวันบน Facebook, Twitter. สืบค้นจาก https://www.rainmaker.in.th/7-type-of-fake-news/
เดอะแมทเทอร์. (2566). เปิดตัว The Watcher โครงการรายงานผลการนับคะแนนเลือกตั้ง สส. แบบเรียลไทม์. สืบค้นจาก https://thematter.co/brief/the-watcher/199516
ทีมงานประชาสัมพันธ์ของพรรคก้าวไกล. 2566, 22 สิงหาคม. สัมภาษณ์.
ไทยรัฐพลัส. (2564). ใครได้ประโยชน์จากการแก้ระบบเลือกตั้ง ‘พรรคการเมือง’ หรือ ‘ประชาชน’ ?. สืบค้นจาก https://plus.thairath.co.th/topic/politics&society/
ประชาชาติธุรกิจ. (2564). ก้าวไกล ในสูตร “เยอรมันโมเดล” ลบรอยร้าว สส.เขต-ปาร์ตี้ลิสต์. สืบค้นจาก https://www.prachachat.net/politics/news-693647.
ผู้มีสิทธิเลือกตั้ง. 2566, 11 ตุลาคม. สัมภาษณ์.
ผู้สมัครรับเลือกตั้ง. 2566, 16 สิงหาคม. สัมภาษณ์.
ผู้สมัครรับเลือกตั้ง. 2566, 23 สิงหาคม. สัมภาษณ์.
พรรคก้าวไกล. (2564). ระบบเลือกตั้งแบบจัดสรรปันส่วนผสม (MMP – Mixed-Member Proportional System). สืบค้นจาก https://www.moveforwardparty.org/article/
/
พรรณชฎา ศิริวรรณบุศย์. (2558). การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พ.ศ.2554: กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.
พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์. (2561ก). เผด็จการวิทยา. กรุงเทพฯ: มติชน.
พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์. (2562, 12 กุมภาพันธ์). การเลือกตั้ง ที่เต็มไปดวยความขัดแย้ง. มติชน.
น. 16(กลาง).
พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์. (2563). การศึกษาความเคลื่อนไหวทางการเมืองและพฤติกรรมการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร 2562 กรุงเทพมหานคร. กรุงเทพฯ: สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า.
พิชญ์ พงษ์สวัสดิ์. (2565). การเลือกตั้งท้องถิ่นในกรุงเทพมหานครจากอดีตถึงการครองอำนาจของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ : บทสำรวจประเด็นการเมืองในมิติของการเลือกตั้งท้องถิ่นและปัญหาการพัฒนากรุงเทพมหานคร (พ.ศ.2518-2565). กรุงเทพฯ: สำนักนวัตกรรมเพื่อประชาธิปไตย สถาบันพระปกเกล้า.
หทัยกาญจน์ ตรีสุวรรณ. (2563). โควิด-19 : ทวิดา กมลเวชช "เจ้าแม่ภัยพิบัติ" มองปรากฏการณ์ "ฟ้องรัฐบาล" ในวิกฤต. สืบค้นจาก https://www.bbc.com/thai/
thailand-57787418
ภาษาอังกฤษ
Bishop, S., & Hoeffler, A. (2016). Free and Fair Elections: A New Database. Journal of Peace Research, 53(4), 608-616.
Blondel, J., & Inoguchi, T. (2012). Introduction: Political Parties and Democracy in Western Europe and East and Southeast Asia. In Takashi Inoguchi and Jean Blondel (Eds.), Political Parties and Democracy: Contemporary Western Europe and Asia (pp. 1-11). New York: Palgrave Macmillan.
Brody, R. A., & Page, B. I. (1972). The Assessment of Policy Voting. The American Political Science Review, 66(2), 450-458.
Bruter, M., & Harrison, S. (2017). Understanding the Emotional Act of Voting. Nature Human Behaviour, 1(0024), 1-3.
Burnett, C. M., & Kogan, V. (2017). The Politics of Potholes: Service Quality and Retrospective Voting in Local Elections. The Journal of Politics, 79(1),
-314. doi: 10.1086/688736
Campbell, A., Converse, P. E., Miller, W. E., & Stokes, D. E. (1960). The American Voter. Chicago; London: The University of Chicago Press.
Davis, R., Baumgartner, J. C., Francia, P. L., & Morris, J. S. (2009). The Internet in U.S. Election Campaigns. In Andrew Chadwick and Philip N. Howard (Eds.), Routledge Handbook of Internet Politics (pp. 13-24). New York: Routledge.
Dixit, A., & Londregan, J. (1996). The Determinants of Success of Special Interests in Redistributive Politics. The Journal of Politics, 58(4), 1132-55.
Duverger, M. (1954). Political Parties: Their Organization and Activity in the Modern State. New York: Wiley.
Ellis, E. (2014). A Vote of Confidence: Retrospective Voting in Africa. Afrobarometer Working Paper No. 147. Retrieved from https://www.files.ethz.ch/isn/183851/Afropaperno147.pdf
Fabbrini, S. (2001). Cleavages: Political. In Neil J. Smelser and Paul B. Baltes (Eds.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences
(pp. 1987-1990). Amsterdam: Elsevier.
Farrell, D. M. (1997). Comparing Electoral Systems. London; New York: Prentice Hall/Harvester Wheatsheaf.
Golden, M., & Min, B. (2013). Distributive Politics Around the World. The Annual Review of Political Science, 16, 73-99.
Goodwin-Gill, G. S. (2006). Free and Fair Elections. Geneva: Inter - Parliamentary Union.
Gschwend, T., & Meffert, M. F. (2017). Strategic Voting. In Jocelyn Evans and Michael S Kai Arheimer (Eds.), The Sage Handbook of Electoral Behaviour (pp. 339-366). Los Angeles: SAGE Publications.
Gunther, R., Costa Lobo, M., Bellucci, P., & Lisi, M. (2016). The Changing Determinants of the Vote. In Richard Gunther, Paul A. Beck, Pedro C. Magalhães, and Alejandro Moreno (Eds.), Voting in Old And New Democracies (pp. 150-192). New York: Routledge.
Healy, A., & Malhotra, N. (2013). Retrospective Voting Reconsidered. Annual Review of Political Science, 16, 285-306. doi: 10.1146/annurev-polisci-032211-212920
Hicken, A. (2007). How Do Rules and Institutions Encourage Vote Buying?. In Frederic Charles Schaffer (Eds.), Elections For Sale: The Causes and Consequences of Vote Buying (pp. 47-59). Boulder, CO: Lynne Rienner.
Key, Jr., V. O. (1966). The Responsible Electorate: Rationality in Presidential Voting 1936-1960. Cambridge: The Belknap Press of Harvard University Press.
Kirchheimer, O. (1966). The transformation of the Western European Party systems. In Joseph La Palombara & Myron Weiner (Eds.), Political Parties and Political Development (pp. 177-200). Princeton, New Jersey: Princeton University Press.
Lipset, S. M., & Rokkan, S. (1990). Cleavage Structures, Party Systems, and Voter Alignments. Oxford: Oxford University Press.
Miller, W. E., & Shanks, J. M. (1996). The New American Voter. Cambridge, Massachusetts, London: Harvard University Press.
Moreno, A., Beck, P. A., Gunther R., & Magalhães, P. (2016). Conclusion. In Richard Gunther, Paul A. Beck, Pedro C. Magalhães, & Alejandro Moreno (Eds.), Voting in Old And New Democracies (pp. 273-295). New York: Routledge.
Norris, P., Frank, R. W., & Coma, F. M. i. (2015). Contentious Elections: From Ballots to Barricades. New York: Routledge.
Sartori, G. (1969). From the Sociology of Politics to Political Sociology. Government and Opposition, 2(2), 195-214.
Stokes, S. C. (2011). Political Clientelism. In Robert E. Goodin (Ed.), The Oxford Handbook of Political Science. New York: Oxford University Press.
Thomassen, J. (Editor). (2014). Election and Democracy: Representation and Accountability. Oxford: Oxford University Press.
Wardie, C. (2016). 6 Types of Misinformation Circulated This Election Season. Columbia Journalism Review. Retrieved from https://www.cjr.org/tow_center/6_types_election_fake_news.php.
