ผลสำรวจจาก Peace Survey ครั้งที่ 7: บทสะท้อนการมีส่วนร่วมอย่างมีความหมายของผู้หญิงชายแดนใต้ ในมุมมองวาระ ผู้หญิง สันติภาพและความมั่นคง (WPS)
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งศึกษามุมมองของผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ต่อการมีส่วนร่วมในกระบวนการสันติภาพ โดยอาศัยข้อมูลจาก Peace Survey ครั้งที่ 7 และกรอบแนวคิด วาระผู้หญิง สันติภาพ และความมั่นคง (Women, Peace and Security: WPS) ตามมติคณะมนตรีความมั่นคงแห่งสหประชาชาติที่ 1325 (UNSCR 1325) ในช่วงที่ประเทศไทยกำลังจัดทำแผนปฏิบัติการระดับชาติผู้หญิง สันติภาพ และความมั่นคง (WPS National Action Plan) การวิเคราะห์ครอบคลุมทั้งบทบาทของผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้และความท้าทายในการมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจ ซึ่งเป็นหนึ่งในสี่เสาหลักของ WPS ได้แก่ 1) การป้องกัน (Prevention) 2) การคุ้มครอง (Protection) 3) การมีส่วนร่วม (Participation) และ 4) การฟื้นฟูและการเยียวยา (Relief and Recovery) ผลสำรวจ Peace Survey ครั้งที่ 7 (1,312 ตัวอย่าง) และข้อมูลในเชิงคุณภาพพบว่า ผู้หญิงชายแดนใต้
ให้ความสำคัญสูงสุดต่อการฟื้นฟูและเยียวยาผู้ได้รับผลกระทบ การสร้างพื้นที่ปลอดภัย และการปกป้องสิทธิของตัวเองและชุมชน แต่บทบาทการมีส่วนร่วมของผู้หญิงในกระบวนการสันติภาพที่เป็นทางการยังคงได้รับการสนับสนุนน้อยที่สุด อย่างไรก็ตาม ผู้หญิงชายแดนใต้เห็นพ้องว่าการมีส่วนร่วมของผู้หญิงมีความสำคัญต่อการสร้างความยุติธรรมและสันติภาพที่ครอบคลุม จากข้อมูลดังกล่าวพบว่าผู้หญิงชายแดนใต้มีแนวคิดและมุมมองต่อการมีส่วนร่วมในกระบวนการสันติภาพอย่างมากในทุกระดับ ทั้งที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการและเมื่อนำข้อมูล
มาวิเคราะห์ควบคู่กับแนวคิดและประสบการณ์ของวาระผู้หญิงสันติภาพและความมั่นคง หรือ UN 1325 ผลการวิเคราะห์ชี้ว่า การส่งเสริมการมีส่วนร่วมอย่างมีความหมายของผู้หญิงในจังหวัดชายแดนภาคใต้ จำเป็นต้องเริ่มจากการยอมรับว่า ผู้หญิงในพื้นที่มีทั้งศักยภาพและมุมมองที่สำคัญต่อการสร้างสันติภาพในทุกระดับ ตั้งแต่ระดับชุมชนไปจนถึงระดับนโยบาย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
ภาษาไทย
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2566). แผนปฏิบัติการด้านสิทธิมนุษยชนภายใต้แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 5 (พ.ศ. 2566–2570) ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2567. https://www.dop.go.th/download/laws/th1735029965-862_1.pdf
เครือข่ายวิชาการ Peace Survey. (2566). เอกสารประกอบการแถลงผลการสำรวจความคิดเห็นของประชาชน Peace Survey ครั้งที่ 7. สถาบันวิจัยความขัดแย้งและความหลากหลายทางวัฒนธรรมภาคใต้ สถาบันสันติศึกษา. https://cscd.psu.ac.th/th/node/536
เชฟรอน – ทุนเพื่อชีวิต มอบอุปกรณ์แก่กลุ่มสตรีสามจังหวัดชายแดนภาคใต้. (2565, 31 สิงหาคม). ศูนย์ข่าวพลังงาน. https://www.energynewscenter.com/เชฟรอน-ทุนเพื่อชีวิต/
ฐานข้อมูลศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้. (2568). รายงานสถานการณ์สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ระหว่างมกราคม 2547–กันยายน 2568. ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้.
ดวงหทัย บูรณเจริญกิจ, ปาริชาด สุวรรณบุบผา, และมนธิภา ยิ้มย่อง. (2564). ผู้หญิงที่ชายขอบของกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้: มุมมองของผู้หญิงผู้ได้รับผลกระทบ. วารสารสันติศึกษาและการพัฒนา, 12(2), 45–68. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/79285
ประกาศ เรื่อง แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). (2565, 1 พฤศจิกายน). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 139 ตอนพิเศษ 258 ง. หน้า 1-143. https://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2565/E/258/T_0001.PDF
พรมณี พุ่มอิ่ม, จเร สิงหโกวินท์ และ เชิดพงษ์ วาณิชยานนท์. (2567). ปัจจัยและอุปสรรคต่อการส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างเพศในครอบครัว และการขับเคลื่อนการส่งเสริมความเสมอภาคระหว่างเพศใน (รายงานโครงการวิจัยฉบับสมบูรณ์). กองยุทธศาสตร์และแผนงาน, กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว, กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
มูฮัมหมัด ดือราแม. (2568, 5 สิงหาคม). CEDAW กังวล 5 ปัญหาอ่อนไหวชายแดนใต้ จี้รัฐผลักดันบทบาทผู้หญิงร่วมสร้างสันติภาพ. ประชาไท. https://prachatai.com/journal/
/08/114039
รัฐยึดมติ UN ร่างนโยบายให้ผู้หญิงร่วมสร้างสันติภาพ เริ่มที่ชายแดนใต้. (2558, 14 พฤศจิกายน). ประชาไท. https://prachatai.com/journal/2015/11/62427
ศรีสมภพ จิตรภิรมย์ศรี และ อัญชนา หีมมิหน๊ะ. (2566). สองทศวรรษแห่งความขัดแย้งและกระบวนการสันติภาพชายแดนใต้/ปาตานี: มุมมองเหตุการณ์ ประเด็นความยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน. ศูนย์เฝ้าระวังสถานการณ์ภาคใต้ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์. https://cscd.psu.ac.th/th/node/561
ศูนย์ข่าวภาคใต้. (2565, 17 กรกฎาคม). กลุ่มอาชีพผู้หญิงชายแดนใต้ สานใจ-สร้างงาน เพิ่มพื้นที่กลางในชุมชน. สำนักข่าวอิศรา. https://www.isranews.org/article/south-slide/110478-womengroup.html
สมาคมวางแผนครอบครัวแห่งประเทศไทย. (2568, 13 มีนาคม). โครงการ Her Power: ส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศในสามจังหวัดชายแดนใต้. https://ppat.or.th/โครงการสร้างความเท่าเท/
อัมพร หมาดเด็น, ดวงหทัย บูรณเจริญกิจ และ ฟารีดา ปันจอร์. (2565). วาระผู้หญิง สันติภาพ และความมั่นคง: ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนาแผนปฏิบัติการระดับชาติ. สถาบันสันติศึกษา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์.
ภาษาอังกฤษ
Buranajaroenkij, D. (2018). Women and the Peace Process in the Deep South of Thailand. Peace Resource Collaborative (PRC) & Center for Conflict Studies and Cultural Diversity (CSCD), Prince of Songkla University.
Castillo Diaz, P., & Tordjman, S., with Anwar, S., Cueva Beteta, H., Russo, C., Lukatela, A., & Ziebell, S. (2012). Women’s Participation in Peace Negotiations: Connections Between Presence and influence. (2nd ed.). UN Women.
Davis, L. (2018). Women Peace and Security: Adrift in Policy And Practice. Feminist Legal Studies, 27(1), 95–107. https://doi.org/10.1007/s10691-018-9381-4
International Commission of Jurists. (2022). Thailand: CEDAW Concluding Observations on Discrimination Faced by Women and Girls in the Southern Border Provinces. https://www.icj.org/resource/thailand-cedaw-concluding-observations-on-discrimination-faced-by-women-and-girls-in-the-southern-border-provinces/
Mekong Institute. (2014). Gender, Women's Livelihood in Conflict Area: A Case Study of Pattani Province, Deep South of Thailand. Mekong Institute. https://mekonginstitute.org/wp-content/uploads/2023/07/GENDER-WOMENS-LIVELIHOOD-IN-CONFLICT-AREA-A-CASE-STUDY-OF-PATTANI-PROVINCE-DEEP-SOUTH-OF-THAILAND.pdf
Newby, V. F., & O’Malley, A. (2021). Introduction: WPS 20 Years on: Where are the Women Now?. Global Studies Quarterly, 1(3), 1-13. https://doi.org/10.1093/
isagsq/ksab017
Panjor, F., & Jangoe, N. (2021). Local Women and Peacebuilding in Thailand's Deep South. ASEAN Peace Institute. https://asean-aipr.org/media/library/
cd4e8a2ce081c3d7c32c3cde4312ef7.pdf
UN Women. (2018). Women’s Meaningful Participation in Peace Processes: Modalities & Strategies Across Tracks. UN Women. https://www.unwomen.org/en/
digital-library/publications/2021/06/proceedings-womens-meaningful-participation-in-peace-processes
WPS-ASEAN. (2023). Women, Peace and Security in Thailand: Country Brief. https://wps.asean.org/wp-content/uploads/2023/03/WPS-Country-Brief_Thailand_20230307.pdf
WPS-ASEAN. (2025). Two New Initiatives Launched on Gender Equality and Peacebuilding in Thailand’s Southern Border Provinces. https://wps.asean.org/stories/two-new-initiatives-launched-on-gender-equality-and-peacebuilding-in-thailands-southern-border-provinces/
United Nations, Committee on the Elimination of Discrimination Against Women. (2025, July 7). Concluding Observations on the Eighth Periodic Report of Thailand (CEDAW/C/THA/CO/8) (Advance unedited version). United Nations.
