กระบวนการเสริมสร้างศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการออกแบบและพัฒนาโครงการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ เพื่อพัฒนากระบวนการเสริมสร้างศักยภาพขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการออกแบบและพัฒนาโครงการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา และเพื่อศึกษาผลลัพธ์จากการเสริมสร้างศักยภาพดังกล่าว การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงปฏิบัติการ (Action Research) โดยมีกลุ่มตัวอย่าง คือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่สมัครเข้าร่วมโครงการวิจัย รวม 23 แห่ง ครอบคลุมทั้งองค์การบริหารส่วนจังหวัด เทศบาล และองค์การบริหารส่วนตำบลจากหลากหลายพื้นที่ทั่วประเทศ
ผลการวิจัย พบว่า กระบวนการเสริมสร้างศักยภาพที่เหมาะสม ประกอบด้วย 7 ขั้นตอน ได้แก่ (1) การประเมินตนเองก่อนเริ่มขับเคลื่อน องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ทบทวนและทราบถึงภารกิจด้านการศึกษา สภาพปัญหาความเหลื่อมล้ำที่เกิดขึ้น และศักยภาพขององค์กร (2) การสัมมนาเพื่อปลูกฝังทัศนคติและเสริมสร้างความรู้ความเข้าใจพื้นฐาน ส่งผลให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเกิดความตระหนักและความเข้าใจเกี่ยวกับบทบาท หน้าที่ และแนวทางการจัดการศึกษาเพื่อลดความเหลื่อมล้ำ (3) การแต่งตั้งคณะทำงานภายในองค์กร ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีกลไกหลักในการออกแบบและพัฒนาโครงการ (4) การระดมความคิดเห็นของคณะทำงาน เพื่อคัดเลือกปัญหา วิเคราะห์สาเหตุ และกำหนดแนวทางการแก้ไขปัญหา ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นได้ข้อมูลสำคัญเพื่อใช้ในการออกแบบและพัฒนาโครงการ (5) การสัมมนาเพื่อเรียนรู้ตัวอย่างและบทเรียนที่โดดเด่นทั้งในและต่างประเทศ ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีแนวทางต้นแบบที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ (6) การอบรมเชิงปฏิบัติการเพื่อเสริมสร้างทักษะในการออกแบบและพัฒนาโครงการ ทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นสามารถจัดทำโครงการที่พร้อมนำไปขับเคลื่อนในพื้นที่ และ (7) การแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ช่วยขยายมุมมองและสนับสนุนการพัฒนาต่อยอดโครงการในพื้นที่
สำหรับผลลัพธ์ของการเสริมสร้างศักยภาพ พบว่า องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นทั้ง 23 แห่งสามารถพัฒนา “โครงการเพื่อลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา” ที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและบริบทพื้นที่ของตนได้อย่างเป็นรูปธรรม โดยโครงการนำไปสู่การลดความเหลื่อมล้ำใน 7 มิติ ได้แก่ (1) การเสริมสร้างคุณภาพการศึกษาของเด็กที่มีความต้องการพิเศษ (2) การเสริมสร้างโอกาสและคุณภาพทางการศึกษาของเด็กปฐมวัย (3) การเสริมสร้างโอกาสทางการศึกษาของเด็กที่เสี่ยงและหลุดออกจากระบบการศึกษา (4) การยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาในกลุ่มสาระการเรียนรู้ต่าง ๆ ให้ได้มาตรฐาน (5) การพัฒนาทักษะการอ่าน-เขียนภาษาไทยเพื่อเสริมสร้างพื้นฐานทางการศึกษาที่เท่าเทียมกัน (6) การพัฒนาศักยภาพครูผู้สอนเพื่อเสริมสร้างคุณภาพทางการศึกษาที่เท่าเทียมกัน และ (7) การเสริมสร้างคุณภาพทางการศึกษาให้ได้มาตรฐานหรือ เท่าเทียมกันด้วยการใช้เทคโนโลยีดิจิทัล โดยการลดความเหลื่อมล้ำในแต่ละมิติได้ใช้แนวทางและกิจกรรมที่แตกต่างหลากหลาย
การวิจัยนี้มีข้อเสนอแนะต่อกระบวนการเสริมสร้างศักยภาพ ดังนี้ (1) ควรกำหนดพื้นที่เป้าหมาย ประเด็นปัญหา หรือกลุ่มเด็กและเยาวชนให้ชัดเจน เพื่อมุ่งเน้นการแก้ไขปัญหาอย่างตรงจุด (2) ควรปรับวิธีคิดขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นให้ดูแลรับผิดชอบเด็กและเยาวชนทุกคนในพื้นที่ ควบคู่กับการให้ความสำคัญกับผู้ปกครองซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งของปัญหา รวมถึงกระบวนการควรเริ่มต้นด้วยการทดลองทำโครงการขนาดเล็กก่อนแล้วจึงขยายผล และสร้างการมีส่วนร่วมหรือประสานเครือข่ายความร่วมมือในพื้นที่ และ (3) ควรเพิ่มเติมขั้นตอนการสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นขับเคลื่อนโครงการจริงในพื้นที่ มีการติดตามประเมินผล และถอดบทเรียนโครงการอย่างต่อเนื่อง
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
Centre for SDG Research and Support. (n.d.). Chu Paomai Yoi Lae Tua Chi Wat [Sub-Targets and Indicators]. Centre for SDG Research and Support. https://www.sdgmove.com/sdg-101/ (In Thai)
Chaosamun, P. (2022, April 25). Khwamluamlam Thangkan Suksa Panha Thi To Ong Wa Kan Pai Pen Phunthi [Educational Inequality: A Place-Based Challenge]. Bangkokbiznews. https://www.bangkokbiznews.com/social/1000893 (In Thai)
Compan, P. (2019). Khwamsamœphak Nai Kanlongthun Thangkan Suksa Khong Ongkon Pokkhrong Suan Thongthin [Educational Investment Equality by Local Administrative Organizations]. Journal of Education Studies, 47(4), 308-330. (In Thai)
Department of Local Administration. (2021). Rabop Khomun Klang Ongkon Pokkhrong Suan Thongthin : Nawattakam Lae Kansuksa [Central Information System for Local Administrative Organizations: Innovation and Education]. Department of Local Administration. https://info.dla.go.th/onepage/info02.jsp (In Thai)
Kokpol, O., Sukhawattana, Th., & Limwatthanakun, P. (Eds.). (2019). Guidebook Ongkon Pokkhrong Suan Thongthin Kap Kan Khapkhluan Kanchatkan Suksa Phua Lot Khwamluamlam [A Guidebook for Local Administrative Organizations on Advancing Education Management to Reduce Educational Inequality]. King Prajadhipok's Institute. (In Thai)
Ritcharoon, P., Phuangsomchit, Ch., Urwongse, K., & Utoomporn N. (2011). Pramœnphon Kanchatkan Suksa khong Ongkon Pokkhrong Suan Thongthin [Evaluation Research of Education Management of Local Administrative Organizations]. Silpakorn Educational Research Journal, 3(1-2), 79-91. (In Thai)
The Equitable Education Fund. (2023, January 12). Thun Chiwit Dek Pathommawai Kanlongthun Thi Mai Mi Wan Khatthun [Early Childhood Human Capital: An Investment with Guaranteed Returns].
https://www.eef.or.th/invest-in-early-childhood-development/ (In Thai)
The Equitable Education Fund. (2025). Raingan Chabap Phiset Sathanakan Khwamluamlam Thangkan Suksa Pi Songphanharoihoksipchet Lae Thitthang Samkhan Nai Pi Songphanharoihoksippaet [Special Report: Educational Inequality in Thailand, 2024, and Key Directions for 2025]. https://www.eef.or.th/wp-content/uploads/2025/02/Inequality-situation-report.pdf (In Thai)
Thongpan, S. (2023). Khumu Kanphatthana Khrongkan Phua Lot Khwamluamlam Thangkan Suksa Samrap Ongkon Pokkhrong Suan Thongthin [Guidebook for Local Administrative Organizations on Developing Projects to Reduce Educational Inequality]. King Prajadhipok's Institute. (In Thai)
United Nations. (1948). Universal Declaration of Human Rights. https://www.un.org/sites/un2.un.org/files/2021/03/udhr.pdf
