บทเรียนเชิงนโยบายสาธารณะจากการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในการจัดการทรัพยากรสาธารณะระดับท้องถิ่น กรณีศึกษาคลองเจดีย์บูชา จังหวัดนครปฐม
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การจัดการทรัพยากรสาธารณะระดับท้องถิ่นเป็นประเด็นสำคัญของการพัฒนาประเทศในบริบทที่สังคมเผชิญกับความซับซ้อนของปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมและการขยายตัวของเมือง โดยเฉพาะการจัดการทรัพยากรน้ำซึ่งมีความเชื่อมโยงกับคุณภาพชีวิต ระบบนิเวศ และอัตลักษณ์ของชุมชน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพมีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) วิเคราะห์รูปแบบและกระบวนการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย
(2) สังเคราะห์บทเรียนเชิงนโยบายสาธารณะ และ (3) เสนอข้อเสนอเชิงนโยบายเพื่อพัฒนาการจัดการทรัพยากรสาธารณะระดับท้องถิ่นอย่างมีส่วนร่วมและยั่งยืน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพโดยใช้กรณีศึกษาเชิงลึก เก็บรวบรวมข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่เทศบาลนครนครปฐม องค์การบริหารส่วนจังหวัดนครปฐม หน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ผู้นำชุมชนริมคลองเจดีย์บูชา ตัวแทนวัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร เครือข่ายจิตอาสา และผู้แทนจากมหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม รวมทั้งการวิเคราะห์เอกสารนโยบายและการสังเกตการณ์ภาคสนาม โดยใช้วิธีการตรวจสอบข้อมูลแบบสามเส้า
ผลการวิจัยพบว่า การจัดการคลองเจดีย์บูชามีลักษณะเป็นการกำกับดูแลแบบพหุภาคี โดยเทศบาลนครนครปฐมทำหน้าที่เป็นกลไกหลักในการประสานความร่วมมือ ร่วมกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครปฐม หน่วยงานส่วนราชการ วัดพระปฐมเจดีย์ราชวรมหาวิหาร ชุมชนริมคลองเจดีย์บูชา สถานศึกษา และมหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม ซึ่งมีบทบาทในการสนับสนุนองค์ความรู้ งานวิจัย และกิจกรรมบริการวิชาการแก่ชุมชน การมีส่วนร่วมครอบคลุมตั้งแต่การให้ข้อมูล การร่วมวางแผน การดำเนินกิจกรรม และการติดตามประเมินผล ส่งผลให้เกิดความเป็นเจ้าของร่วม และความต่อเนื่องของการจัดการทรัพยากรสาธารณะ
บทเรียนเชิงนโยบายชี้ให้เห็นว่า ความสำเร็จของการจัดการทรัพยากรสาธารณะในระดับท้องถิ่นขึ้นอยู่กับการออกแบบกลไกการมีส่วนร่วมที่เอื้อต่อการร่วมคิด การเชื่อมประสานภาคี และการสร้างความเป็นเจ้าของร่วม โดยอาศัยทุนทางสังคม ความไว้วางใจ และอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของพื้นที่ งานวิจัยนี้จึงเสนอ “CBM Model” (Chedi Bucha Model) เป็นนวัตกรรมเชิงองค์ความรู้เพื่ออธิบายกลไกดังกล่าว
ในเชิงนโยบาย หน่วยงานท้องถิ่นควรส่งเสริมการจัดเวทีการมีส่วนร่วมอย่างต่อเนื่อง พัฒนากลไกคณะทำงานพหุภาคี และบูรณาการบทบาทของสถาบันการศึกษา เช่น มหาวิทยาลัยราชภัฏนครปฐม ในการสนับสนุนองค์ความรู้และการเรียนรู้ร่วมกัน เพื่อเสริมสร้างความยั่งยืนของการจัดการทรัพยากรสาธารณะ ข้อค้นพบจากการวิจัยช่วยขยายความเข้าใจเกี่ยวกับการกำกับดูแลร่วมแบบพหุภาคีในบริบทท้องถิ่นของประเทศไทย และสามารถนำไปประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการจัดการทรัพยากรสาธารณะในพื้นที่อื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกัน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative Governance in Theory and Practice. Journal of Public Administration Research and Theory, 18(4), 543–571.
Ansell, C., & Torfing, J. (2016). Public Innovation Through Collaboration and Design. Routledge.
Arnstein, S. R. (1969). A Ladder of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224.
Bodin, Ö., & Crona, B. I. (2009). The Role of Social Networks in Natural Resource Governance. Global Environmental Change, 19(3), 366–374.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using Thematic Analysis in Psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Committee for the Master Plan on Sustainable Management and Development of Chedi Bucha Canal. (2020). Phan Maebot Kanphatthana Khlong Chedi Bucha Yang Yangyun Raya Sam Pi (Pho.so. 2564 - 2566) [Three-year Master Plan for Sustainable Development of Chedi Bucha Canal (2021–2023)]. Nakhon Pathom Provincial Office. (In Thai)
Easton, D. (1975). A Re-assessment of the Concept of Political Support. British Journal of Political Science, 5(4), 435–457.
Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An Integrative Framework for Collaborative Governance. Journal of Public Administration Research and Theory, 22(1), 1–29.
Folke, C., Hahn, T., Olsson, P., & Norberg, J. (2005). Adaptive Governance of Social-ecological Systems. Annual Review of Environment and Resources, 30, 441–473.
Fung, A. (2015). Putting the Public Back into Governance: The Challenges of Citizen Participation and Its Future. Public Administration Review, 75(4), 513–522.
Hooghe, L., & Marks, G. (2003). Unraveling the Central State. American Political Science Review, 97(2), 233–243.
Howlett, M., & Ramesh, M. (2003). Studying Public Policy: Policy Cycles and Policy Subsystems. Oxford University Press.
Kieochaoum, P. (2024). Patchai Khwamsamret Nai Kan Khapkhluan Phaen Maebot Borihan Chatkan Lae Phatthana Khlong Chedi Bucha Yang Yangyun Raya Sam Pi (Pho.so. 2564 - 2566) [Success Factors in Driving the Master Plan for Sustainable Management and Development of Chedi Bucha Canal (2021–2023)]. Journal of the Ombudsman, 17(2), 289–323. (In Thai)
Kieochaoum, P., & Sisai, P. (2025). Kanchatkan Singwætlom nai Khlong Chedi Bucha Tam Næothang Khong Sun Amnuai Kan Chit Asa Phraratchathan Changwat Nakhon Pathom [Environmental Management in Chedi Bucha Canal based on the Guidelines of the Royal Volunteer Center of Nakhon Pathom Province]. Nakhon Pathom Rajabhat University Journal of Humanities and Social Sciences, 15(1), 45–65. (In Thai)
Kieochaoum, P., Thawornrat, J., & Tanpichai, P. (2025a). Kansuksa Rupbaep Kanmi Suanruam Khong Phakhi Khruakhai Nai Kanphatthana Khlong Chedi Bucha Changwat Nakhon Pathom Yang Yangyun Doi Phalang Bowon (Ban Wat Rongrian Ratchakan) [A Study of Participatory Models of Network Partners in the Sustainable Development of Chedi Bucha Canal, Nakhon Pathom Province through the “Bowon” concept (Home, Temple, School, Government)]. Social Sciences Research Journal, 16(1), 125–142. (In Thai)
Kieochaoum, P., Thawornrat, J., & Tanpichai, P. (2025b). Konlayut Kanmi Suanruam Nai Kananurak Khlong Chedi Bucha Khong Phakhi Khruakhai Khet Thetsaban Nakhon Nakhon Pathom [Participatory Strategies for the Conservation of Chedi Bucha Canal Among Network Partners in Nakhon Pathom Municipality]. Panyapiwat Journal, 17(3), 162–181. (In Thai)
Kieochaoum, P., Thawornrat, J., & Tanpichai, P. (2025c). Kanpramoen Kanmi Suanruam Khong Pracha Chon to Konlayut Kananurak Khlong Chedi Bucha Khong Phakhi Khruakhai Khet Thetsaban Nakhon Nakhon Pathom [Evaluation of Public Participation in Conservation Strategies of Chedi Bucha Canal in Nakhon Pathom Municipality. Journal of the Ombudsman, 18(2), 162–187. (In Thai)
National Economic and Social Development Council. (2022). Phaen Phatthana Setthakit Lae Sangkhom Haeng Chat Chabap Thi Sipsam [The Thirteenth National Economic and Social Development Plan]. Office of the National Economic and Social Development Council. (In Thai)
Newig, J., & Fritsch, O. (2009). Environmental Governance: Participatory, Multi-level and Effective?. Environmental Policy and Governance, 19(3), 197–214.
Office of the National Strategy Committee Secretariat. (2018). Yutthasat Chat (Pho.so. 2561–2580) [National Strategy (2018–2037)]. Office of the National Strategy Committee Secretariat. (In Thai)
Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge University Press.
Pretty, J. (2003). Social Capital and the Collective Management of Resources. Science, 302(5652), 1912–1914.
Reed, M. S., et al. (2018). A Theory of Participation: What Makes Stakeholder and Public Engagement in Environmental Management Work?. Restoration Ecology, 26(S1), S7–S17.
Sabatier, P. A. (2007). Theories of the Policy Process (2nd ed.). Westview Press.
Traimongkolkul, P., & Chataporn, S. (2012). Kanokbaep Kanwichai (Phim Khrang Thi Chet). [Research Design] (7th ed.). Kasetsart University. (In Thai)
Torfing, J., Peters, B. G., Pierre, J., & Sørensen, E. (2012). Interactive Governance: Advancing the Paradigm. Oxford University Press.
United Nations. (2015). Transforming Our World: The 2030 Agenda for Sustainable Development. United Nations.
Wongsakdirin, W. (2022). Khosanoe Choeng Nayobai Kanchatkan Phuthi Khlong Chedi Bucha Hai Pen Laeng Thongthieo Choeng Sangsan Khong Changwat Nakhon Pathom [Policy Recommendations for Managing the Chedi Bucha Canal Area as a Creative Tourism Destination in Nakhon Pathom Province]. [Doctoral dissertation, Silpakorn University]. (In Thai)
