การคมนาคมอย่างยั่งยืนเริ่มต้นจากการออกแบบอาคาร นโยบายและมาตรการทางกฎหมายเพื่อส่งเสริมการเดิน การใช้จักรยาน และการเข้าถึงระบบขนส่งสาธารณะ ในฐานะทางเลือกการเดินทางที่ยั่งยืน เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตในเขตเมือง

บทคัดย่อ

รายงานวิจัยฉบับนี้ต้องการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดทำแนวทางส่งเสริมทางเลือกการคมนาคมอย่างยั่งยืนในพื้นที่เมืองโดยเฉพาะการเดินเท้า การใช้จักรยาน และการใช้ระบบขนส่งมวลชนผ่านมาตรการออกแบบอาคารที่สร้างขึ้นใหม่ในประเทศไทย จากการศึกษาด้วยวิธีการค้นคว้าเอกสารรวมถึงศึกษาในเชิงเปรียบเทียบพบว่า
แม้กรอบนโยบายของประเทศไทยจะปรากฏแนวทางการส่งเสริมการคมนาคมอย่างยั่งยืนอยู่บ้าง ทว่า ในกรอบนโยบายดังกล่าว มาตรการทางกฎหมาย รวมถึงแนวทางปฏิบัติปัจจุบันยังไม่ได้รองรับมาตรการส่งเสริมการคมนาคมอย่างยั่งยืนด้วยการเปลี่ยนพฤติกรรมการเดินทางไปใช้ทางเลือกในการเดินทางที่ยั่งยืนกว่าการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลด้วยมาตรการออกแบบอาคารข้างต้น ซึ่งจะต่างกับกรณีของประเทศสิงคโปร์ที่นำมาศึกษาถอดบทเรียนในรายงานฉบับนี้เพราะมีกรอบนโยบายการคมนาคมอย่างยั่งยืนที่ชัดเจน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการส่งเสริมการเดินเท้า การใช้จักรยาน และการใช้ระบบขนส่งมวลชนอย่างเป็นระบบ ทั้งสอดคล้องกับแผนการพัฒนาเมืองอื่นๆ รวมถึงมีการนำเอากลไกการประเมินผลกระทบทางจราจรมาใช้กำกับการออกแบบอาคาร ทำให้เครื่องมือนี้มิได้ทำหน้าที่เพียงบริหารจัดการจราจรในฐานะผลกระทบของโครงการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์แต่ประการเดียวดังเช่นแนวคิดการประเมินผลกระทบทางจราจรแบบดั้งเดิม หากแต่ยังส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมการเดินทางไปใช้ทางเลือกการเดินทางที่ยั่งยืนในรูปแบบข้างต้นด้วย กระนั้นแม้งานวิจัยฉบับนี้จะเห็นว่าประเทศไทยควรดำเนินรอยตามแนวทางดังกล่าวของประเทศสิงคโปร์ ผ่านกลไกการอนุญาตก่อสร้างตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมอาคารประกอบกับคู่มือและแนวทางปฏิบัติสำหรับการออกแบบอาคาร แต่ก็ต้องดำเนินการด้วยความรอบคอบ คำนึงถึงอุปสรรคในบริบทของประเทศไทยเป็นการเฉพาะ และอาจต้องอาศัยการปฏิรูปรวมถึงปรับปรุงกฎหมาย กฎระเบียบ รวมถึงแนวโยบายที่เกี่ยวข้อง ทั้งในเรื่องกลไกการประเมินผลกระทบทางจราจร ตลอนจนกลไกว่าด้วยการผังเมืองและควบคุมอาคารที่เกี่ยวข้องซึ่งโดยสภาพเป็นเรื่องที่เกี่ยวข้องและสัมพันธ์กับมาตรการออกแบบอาคารเพื่อส่งเสริมการคมนาคมอย่างยั่งยืนอย่างมีนัยสำคัญ