ชีวิตและความตายของรัฐธรรมนูญเวเนซุเอลา ค.ศ. 1999 กับ ข้อพิจารณาบางประการต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ของประเทศไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ประสบการณ์ของเวเนซุเอลาหลังการจัดทำรัฐธรรมนูญ ค.ศ. 1999 ได้แสดงให้เห็นว่าหากกระบวนการร่างไม่เป็นเสรีประชาธิปไตยและโครงสร้างถ่วงดุลอำนาจอ่อนแอ รัฐธรรมนูญอาจกลายสภาพเป็นเครื่องมือในการทำลายประชาธิปไตยขึ้นมาได้ โดยบทเรียนสำคัญ คือ เนื่องจากเวเนซุเอลาเผชิญวิกฤตความเหลื่อมล้ำ ความเสื่อมถอยของชนชั้นนำ และความไม่ไว้วางใจต่อรัฐก่อนปี 1999 ทำให้ประชาชนสนับสนุนการดำเนินการทางการเมืองของฮูโก ชาเวซ อย่างล้นหลาม อันนำมาสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่โดยสภา
ร่างรัฐธรรมนูญที่กลุ่มการเมืองเดียวครอบงำอย่างเบ็ดเสร็จ แม้ในทางผลลัพธ์แล้วจะได้รัฐธรรมนูญที่มีการรับรองหลักสิทธิมนุษยชนและคุณค่านิติรัฐประชาธิปไตยในทางบทบัญญัติออกมาได้ แต่ด้วยกระบวนการยกร่างที่ถูกครอบงำโดยกลุ่มการเมืองฝ่ายเดียวจึงส่งผลให้เกิดบทบัญญัติรัฐธรรมนูญที่เอื้อให้ในทางปฏิบัติกับกลุ่มการเมืองเข้าแทรกแซงกลไกถ่วงดุลตามรัฐธรรมนูญจนใช้งานไม่ได้และสร้างระบอบอำนาจนิยมขึ้นมาได้แทน
การสร้างรัฐธรรมนูญที่เป็นนิติรัฐประชาธิปไตยขึ้นมา กระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญจึงมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่าเนื้อหาของบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ เพราะหากกระบวนการร่างรัฐธรรมนูญเกิดขึ้น
ในบริบทที่ผู้นำได้รับความนิยมสูงแลสามารถครอบงำกลไกสาธารณะได้ทั้งหมดจนปิดกั้นการมีส่วนร่วมของประชาชน รัฐธรรมนูญที่เกิดขึ้นจากกระบวนการดังล่าวอาจกลายเป็นรัฐธรรมนูญอำนาจนิยมได้ ดังนั้น
การออกแบบกลไกคุ้มครองอำนาจสถาปนารัฐธรรมนูญของประชาชนในกระบวนการจัดทำรัฐธรรมนูญอย่างประณีต จึงเป็นเงื่อนไขสำคัญในการป้องกันการแปรเปลี่ยนอำนาจประชาชนไปสู่สร้างความชอบธรรมให้กับระบอบอำนาจนิยม โดยบทเรียนของเวเนซุเอลาดังกล่าวสามารถนำมาถอดบทเรียนเป็นแนวทางการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่สำหรับประเทศไทย ได้แก่ การออกแบบกระบวนจัดทำรัฐธรรมนูญที่มุ่งให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของกลุ่มการเมืองและประชาชนที่หลากหลาย และการประกันในเชิงเนื้อหาที่จะส่งผลให้
ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่มีเนื้อหาที่ตั้งมั่นอยู่บนหลักนิติรัฐประชาธิปไตย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
Barroso, L. R. (2019). Foreword: The Life and Death of Constitutions in Latin America. In Benvindo, J. Z., Bernal, C. and Albert, R. (Eds.), Constitutional Change and Transformation in Latin America (pp. v-ix). Hart Publishing.
BBC news. (2015, March 15). Venezuela: President Maduro Granted Power to Govern by Decree. BBC. https://www.bbc.com/news/world-latin-america-31899510
Bennaim, A. (2025). The Death of the Autonomous Venezuelan Judiciary. University of Miami Inter-American Law Review, 57(1), 137–179.
Benvindo, C. Bernal, & R. Albert (Eds.). (2019). Introduction: Facts and Fictions in Latin American Constitutionalism. In Benvindo, J. Z., Bernal, C. and Albert, R. (Eds.), Constitutional Change and Transformation in Latin America (pp. 1–10). Hart Publishing.
Braver, J. (2017). Revolutionary Reform in Venezuela. In R. Albert, X. Contiades, & A. Fotiadou (Eds.), Comparative Constitutional Law in Latin America (pp. 137–156). Hart Publishing.
Braver, J. (2023). We, the Mediated People. Oxford University Press.
Brewer-Carias, A. R. (2010). Dismantling Democracy in Venezuela: The Chávez Authoritarian Experiment. Cambridge University Press.
Brewer-Carias, A. R. (2015). Constitutional Law in Venezuela. Kluwer Law International.
Brewer-Carias, A. R. (2020). The Collapse of the Rule of Law in Venezuela 1999–2019. NYU Journal of International Law and Politics, 52, 741–775.
Canache, D. (2002). From Bullets to Ballots. Latin American Politics and Society, 44(1), 69–90.
Casal, J. M. (2013). The Constitutional Situation in Venezuela. Venezuelan Studies, 24, 127–140.
Constitution of the Republic of Venezuela, 1961. (1963). Pan American Union.
Constituteproject. (2026, November 11). Venezuela (Bolivarian Republic of) 1999 (Rev. 2009). Constituteproject. https://www.constituteproject.org/countries/Americas/Venezuela
Ellsworth B. and Wallis D. (2013, November 20). Venezuela Gives President Decree Powers for Economic War. Reuters. https://www.reuters.com/article/world/venezuela-gives-president-decree-powers-for-economic-war-idUSBRE9AI16L/
France 24. (2010, December 18) Parliament Grants Chavez Power to Rule by Decree.
France 24. https://www.france24.com/en/20101218-parliament-grants-president-chavez-power-rule-decree-venezuela
Garcia-Serra, M. J. (2001). The Enabling Law. University of Miami Inter-American Law Review, 32(2), 265–293.
Hawkins, K. A. (2010). Venezuela’s Chavismo and Populism in Comparative Perspective. Cambridge University Press.
Lampa, R. (2014). Venezuela and the Economics of Upheaval. Il Politico, 79(2), 128–147.
Landau, D. (2013a). Abusive Constitutionalism. UC Davis Law Review, 47(1), 189–260.
Landau, D. (2013b). Constitution-making Gone Wrong. Alabama Law Review, 64(4), 923–998.
Levine, D. H. (2002). The Decline and Fall of Democracy in Venezuela. Bulletin of Latin American Research, 21(2), 248–269.
Levitsky, S., & Way, L. A. (2002). The Rise of Competitive Authoritarianism. Journal of Democracy, 13(2), 51–66.
Loewenstein, K. (1957). Political Power and the Governmental Process. University of Chicago Press.
Mérieau, E. (2016). Thailand’s Deep State, Royal Power and the Constitutional Court (1997–2015). Journal of Contemporary Asia, 46(3). 445-466.
Noriega, R. F. (2006). Venezuela Under Chávez: The Path Toward Dictatorship. American Enterprise Institute.
Rosavallon, P. (2021). The Populist Century: History, Theory, Critique. Polity Press.
Saengkanokkul, P. (2017). Kotmai Ratthammanun : Kan Kotang Ratthammanun Lae Kankaekhai Ratthammanun [Constitutional Law: Constitution-making and Constitutional Amendment]. Faculty of Law, Thammasat University. (In Thai)
Sanoja, P. (2009). Ideology, Institutions and Ideas: Explaining Political Change in Venezuela. Bulletin of Latin American Research. 28(3). 394-410.
Sawasdee, S. N. (2018). Rabop Luaktang Priapthiap [Comparative Electoral Systems]. Siam Publishing. (In Thai)
Siriyutwatana, S. (2021). Kotmai Ratthammanun : Lak phunthan Haeng Kotmai Ratthammanun Lae Rabop Prachathipatai [Constitutional Law: Fundamental Principles of Constitutional Law and Democratic Regime]. Winyuchon. (In Thai)
Smilde, D., & Hellinger, D. (Eds.). (2011). Venezuela’s Bolivarian Democracy. Duke University Press.
Spang, M. (2014). Constituent power and Constitutional order. Palgrave Macmillan.
Sylvia, R. D., & Danopoulos, C. P. (2003). The Chávez Phenomenon. Third World Quarterly, 24(1), 63–76.
Tarre, A. (2011). Venezuela’s Legislative Elections. The Fletcher Forum of World Affairs, 35(1), 137–144.
Tushnet, M. (2017). The New “Bolivarian” Constitutions. In R. Dixon & T. Ginsburg (Eds.), Comparative Constitutional Law in Latin America (pp. 128–149). Edward Elgar.
Venezuela (Bolivarian Republic of)'s Constitution of 1999 with Amendments through 2009. (2022, Apr 27). Constituteproject. https://www.constituteproject.org/constitution/Venezuela_2009.pdf
Wilpert, G. (2007, February 1). Venezuelan Legislature Allows President to Pass Laws by Decree for 18 Months. Venezuelaanalysis. https://venezuelanalysis.com/news/2204/
Wongyannava, T. (2013). Max Weber : Withi Haeng Kan Bamphen Taba Lae Achip Kanmuang [Max Weber: Asceticism and the Vocation of Politics]. Siam Publishing. (In Thai)
Wongyannava, T. (2016). Khwam Somhet Somphon Khong Khwamchop Tham (Kan Khropngam) [The Rationality of Legitimacy (Domination)]. Sommut Publishing. (In Thai)
Zulueta-Fülscher, K. (2023). How Constitution-making Fails and What We Can Learn from It. Discussion Paper 2/2023. International IDEA.
