การขับเคลื่อนการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นต์ในธุรกิจโรงพยาบาล: กรณีศึกษาโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาภาพรวมโครงสร้างการทำงานของแต่ละแผนกของธุรกิจโรงพยาบาล (2) ศึกษากิจกรรมของแต่ละแผนกที่ก่อให้เกิดขยะ การใช้พลังงานไฟฟ้า และการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และ (3) เสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติในการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นต์ของธุรกิจโรงพยาบาล ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษาโรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่งในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 12 คน ร่วมกับการวิเคราะห์เอกสารและการสังเกตการณ์ โดยใช้กรอบการประเมินคาร์บอนฟุตพริ้นต์ขององค์กร (Carbon Footprint for Organization: CFO) พิธีสารก๊าซเรือนกระจก และ ISO 14064-1:2018 เป็นกรอบสำหรับจำแนกกิจกรรมการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ผลการศึกษาพบว่า การขับเคลื่อนการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นต์ของโรงพยาบาลกรณีศึกษาขึ้นอยู่กับปัจจัยสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ นโยบายขององค์กรและบทบาทของผู้บริหาร การกำหนดขอบเขตและจำแนกกิจกรรมการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การมีส่วนร่วมของบุคลากรทุกระดับ การลงทุนในเทคโนโลยีพลังงานสะอาด และการบูรณาการกรอบ ESG เข้ากับยุทธศาสตร์องค์กร โดยกิจกรรมการใช้พลังงานไฟฟ้าและการจัดการขยะเป็นแหล่งปล่อยหลัก การศึกษาเสนอให้โรงพยาบาลเริ่มพัฒนาระบบการจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นต์จากข้อมูลขยะและพลังงานไฟฟ้าที่มีความพร้อม ใช้ตัวชี้วัดของมาตรฐานโรงพยาบาลสีเขียวเป็นฐานในการกำหนดสถานะอ้างอิง (Baseline) และติดตามผลผ่านคณะกรรมการบริหารโรงพยาบาลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้การจัดการคาร์บอนฟุตพริ้นต์เป็นส่วนหนึ่งของระบบบริหารองค์กรที่นำไปสู่ระบบสุขภาพคาร์บอนต่ำอย่างยั่งยืน
ผลการวิจัยพบว่า การขับเคลื่อนคาร์บอนฟุตพริ้นต์ของโรงพยาบาลเอกชนกรณีศึกษาประกอบด้วยองค์ประกอบสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ (1) ภาวะผู้นำของผู้บริหารและความมุ่งมั่นเชิงนโยบาย (2) การกำหนดขอบเขตและจำแนกกิจกรรมการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตาม Scope 1, 2 และ 3 อย่างเป็นระบบ (3) การมีส่วนร่วมของบุคลากรทุกระดับและการสร้างวัฒนธรรมองค์กรสีเขียว (4) การลงทุนในเทคโนโลยีพลังงานสะอาด ได้แก่ การติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ การเปลี่ยนสารทำความเย็น การจัดการขยะติดเชื้อ และการเพิ่มประสิทธิภาพระบบปรับอากาศ และ (5) การบูรณาการกรอบ ESG (Environmental, Social and Governance) และแนวคิด Sustainable Healthcare เข้ากับยุทธศาสตร์องค์กร โดยกิจกรรมการใช้พลังงานไฟฟ้าและการจัดการขยะติดเชื้อเป็นแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลัก งานวิจัยเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ได้แก่ การจัดทำแผนแม่บทการลดก๊าซเรือนกระจกระดับโรงพยาบาล การกำหนดตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมในระบบบริหารคุณภาพ การสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานภาครัฐและภาคีพัฒนา และการเชื่อมโยงเป้าหมายขององค์กรกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) เป้าหมายที่ 3, 7, 11, 12 และ 13 เพื่อให้ธุรกิจโรงพยาบาลเป็นผู้นำการขับเคลื่อนระบบสุขภาพคาร์บอนต่ำของประเทศไทย
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
@ 2020 King Prajadhipok's Institute The Government Complex Commemorating All Right Reserved.
เอกสารอ้างอิง
Bass, B. M. (1985). Leadership and Performance Beyond Expectations. Free Press.
Energy Policy and Planning Office. (2024). Kan Ploi Kat Khabondai Oksai (CO song) Chak Kanchai Phalangngan Pi Songphanharoihoksiphok [Carbon dioxide (CO2) emissions from energy consumption in 2023]. Ministry of Energy. https://www.eppo.go.th/wp-content/uploads/2026/04/2023Y_Emission.pdf (In Thai)
Government of the Kingdom of Thailand. (2025). Thailand’s Third Nationally Determined Contribution (NDC 3.0). UNFCCC NDC Registry. https://unfccc.int/NDCREG
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2006). 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories. Institute for Global Environmental Strategies. https://www.ipcc-nggip.iges.or.jp/public/2006gl/
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). (2023). Climate Change 2023: Synthesis Report. https://www.ipcc.ch/report/ar6/syr/
International Organization for Standardization (ISO). (2018). ISO 14064-1:2018 Greenhouse Gases—Part 1: Specification with Guidance at the Organization Level for Quantification and Reporting of Greenhouse Gas Emissions and Removals. https://www.iso.org/standard/66453.html
Karliner, J., Slotterback, S., Boyd, R., Ashby, B., & Steele, K. (2019). Health Care’s Climate Footprint: How the Health Sector Contributes to the Global Climate Crisis and Opportunities for Action. Health Care Without Harm and Arup. https://noharm-global.org/documents/health-care-climate-footprint-report
Khaengrangdi, N., Yasa, S., & Wongsoonthornchai, M. (2023). Kanpramoen Khabon Fut Phari Khong Ongkon Korani Suksa Rongphayaban Phut Chin Rat Phitsanulok [Carbon Footprint for Organization Assessment: A Case Study of Buddhachinaraj Hospital, Phitsanulok]. [Special Project in Environmental Health, Thammasat University]. (In Thai)
McGain, F., & Naylor, C. (2014). Environmental Sustainability in Hospitals—A Systematic Review and Research Agenda. Journal of Health Services Research & Policy, 19(4), 245–252. https://doi.org/10.1177/1355819614534836
Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
Ministry of Public Health, Department of Health. (2023). Khumu Naeothang Kandamnoen Ngan GREEN & CLEAN Hospital Challenge [Operational Guidelines for the GREEN & CLEAN Hospital Challenge]. https://gch.anamai.moph.go.th/academicmanual (In Thai)
Office of Natural Resources and Environmental Policy and Planning (ONEP). (2022). Thailand’s Long-term Low Greenhouse Gas Emission Development Strategy (Revised version). Ministry of Natural Resources and Environment. https://unfccc.int/sites/default/files/resource/Thailand%20LT-LEDS%20%28Revised%20Version%29_08Nov2022.pdf
Ramus, C. A., & Steger, U. (2000). The Roles of Supervisory Support Behaviors and Environmental Policy in Employee “Ecoinitiatives” at Leading-edge European Companies. Academy of Management Journal, 43(4), 605–626. https://doi.org/10.2307/1556357
Sherman, J. D., MacNeill, A., & Thiel, C. (2019). Reducing Pollution from the Health Care Industry. JAMA, 322(11), 1043–1044. https://doi.org/10.1001/jama.2019.10823
Sri-apai, P., & Poojinda, W. (2021). Kanpramoen Khabon Fut Phari Khong Ongkon Lae Naeothang Kanlot Kan Ploi Kat Ruan Krachok Khong Rongphayaban Rat Phiphat Samnak Kanphaet Krung Thep Maha Nakhon [Carbon Footprint for Organization Assessment and Greenhouse Gas Reduction Guidelines of Rajapipat Hospital, Bangkok Metropolitan Administration]. Regional Health Promotion Center 9 Journal, 15(36), 84–98. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/RHPC9Journal/article/view/247983 (In Thai)
Tennison, I., Roschnik, S., Ashby, B., Boyd, R., Hamilton, I., Oreszczyn, T., Owen, A., Romanello, M., Ruyssevelt, P., Sherman, J. D., Smith, A. Z. P., Steele, K., Watts, N., & Eckelman, M. J. (2021). Health Care’s Response to Climate Change: A Carbon Footprint Assessment of the NHS in England. The Lancet Planetary Health, 5(2), e84–e92. https://doi.org/10.1016/S2542-5196(20)30271-0
Thailand Greenhouse Gas Management Organization (TGO). (2018). Naeothang Kanpramoen Khabon Fut Phari Khong Ongkon [Guidelines for Carbon Footprint for Organization Assessment] (6th ed.). Ministry of Natural Resources and Environment. https://www.tgo.or.th/2020/file_managers/uploads/file_managers/source/PUBLICATION/pdf/cfo_guideline.pdf#pdfjs.action=download (In Thai)
World Health Organization. (2020). WHO Guidance for Climate-resilient and Environmentally Sustainable Health Care Facilities. https://www.who.int/publications/i/item/9789240012226
World Resources Institute (WRI), & World Business Council for Sustainable Development (WBCSD). (2004). The Greenhouse Gas Protocol: A Corporate Accounting and Reporting Standard (Revised ed.). WRI & WBCSD. https://ghgprotocol.org/corporate-standard
