การยกระดับการป้องกันและแก้ไขปัญหาภาวะซึมเศร้าตามหลักอริยสัจ 4 ของผู้สูงอายุในจังหวัดอุบลราชธานี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา อุปสรรคการป้องกันและแก้ไขภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุในจังหวัดอุบลราชธานี 2) ศึกษาหลักอริยสัจ 4 ที่เอื้อต่อการป้องกันและแก้ไขภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุ 3) นำเสนอกระบวนการยกระดับการป้องกันและแก้ไขปัญหาภาวะซึมเศร้าตามหลักอริยสัจ 4 สำหรับผู้สูงอายุในจังหวัดอุบลราชธานี ผลการวิจัยพบว่า 1) ผู้สูงอายุมีภาวะปกติ จำนวน 96 คน คิดเป็นร้อยละ 84.96 มีภาวะซึมเศร้าเล็กน้อย จำนวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 12.39 และมีภาวะซึมเศร้าปานกลาง จำนวน 3 คน คิดเป็นร้อยละ 2.65 ตามลำดับปัญหาภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุเกิดจากปัญหาด้านร่างกายที่เสื่อมถอยประกอบกับบทบาททางสังคมลดลง และอยู่ในภาวะพึ่งพาผู้อื่น ส่งผลต่อสภาพอารมณ์ของผู้สูงอายุ อุปสรรคการป้องกันและแก้ไขภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุเกิดจากการเข้าถึงและการใช้บริการทางสุขภาพจิตที่เกิดขึ้นจากค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้เกี่ยวกับการรักษาและการสนับสนุนสวัสดิการสังคม โดยเฉพาะกลุ่มผู้สูงอายุยากจนและผู้สูงอายุวัยปลาย (80 ปีขึ้นไป) และสภาพสังคมที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เกิดภาวะที่มีการแข่งขันกันมากขึ้น ต่างคนต่างอยู่มากขึ้น พึ่งพาอาศัยกันน้อยลงผู้สูงอายุไม่ได้รับความใส่ใจสังเกตุอาการจากผู้ดูแล รวมไปถึงผู้สูงไม่ทราบหรือไม่ยอมรับภาวะซึมเศร้าของตนเอง 2) หลักอริยสัจ 4 ที่เอื้อต่อการป้องกันและแก้ไขภาวะซึมเศร้าของผู้สูงอายุโดยการกําหนดรู้ภาวะซึมเศร้าที่ปรากฏทางอารมณ์และจิตใจ (ทุกข์) กําหนดละและทําให้ประจักษ์ในเป้าหมาย (สมุทัยและนิโรธ) และสร้างแนวทางการจัดการกับภาวะซึมเศร้า (มรรค) 3) กระบวนการยกระดับการป้องกันและแก้ไขปัญหาภาวะซึมเศร้าตามหลักอริยสัจ 4 สำหรับผู้สูงอายุในจังหวัดอุบลราชธานี 3.1) กระบวนการป้องกันปัญหา ดังนี้ (1) ประชาสัมพันธ์ให้ความรู้กับผู้สูงอายุและผู้ดูแลผู้สูงอายุ (2) การสนับสนุนด้านสังคม (3) การสร้างสุขภาพร่างกายที่แข็งแรง (4) การเสริมสร้างสุขภาพจิต และ (5) การป้องกันปัจจัยเสี่ยงที่อาจนำไปสู่ภาวะซึมเศร้า  3.2) กระบวนการแก้ไขปัญหามุ่งเน้นการบรรเทาอาการและฟื้นฟูจิตใจ ดังนี้ (1) ประเมินและคัดกรองผู้สูงอายุ (2) การฟื้นฟูด้วยกิจกรรมการให้คําปรึกษา (Counseling) ตามหลักอริยสัจ 4 โดยการมีส่วนร่วมของพระสงฆ์ และ (3) การติดตามผล